MaterialşünaslıqMövzu planı

Materialşünaslıq fənninə giriş, metalların ideal və real kristal quruluşu, qəfəs qüsurları, kristalloqrafik müstəvilərin Miller indeksləri ilə təyini və anizotropiya hadisəsi.

Maye metaldan bərk hala keçidin termodinamikası, töküklərdə formalaşan struktur zonaları, polimorf (allotropik) və maqnit (Küri nöqtəsi) faza çevrilmələri.

Metallarda gərginlik-deformasiya əlaqəsi, dağılma mexanizmləri, standart sınaq metodları və soyuq deformasiya zamanı yaranan döyənəklik hadisəsi.

Qibbsin fazalar qaydası, rıçaq qaydasının tətbiqi və termiki analiz üsulu ilə evtektik və izomorf sistemlərin faza diaqramlarının qurulması.

Qatı halda məhdud həllolan, kimyəvi birləşmələri olan mürəkkəb ikikomponentli və sadə üçkomponentli (fəzavi) sistemlərin hal diaqramları.

Fe-C sisteminin struktur komponentləri (ferrit, austenit, sementit, perlit, ledeburit), diaqramın kritik nöqtələri və konsentrasiya bölgüləri.

Karbonun miqdarının poladın xassələrinə təsiri; zərərli (S, P) və faydalı (Si, Mn) qatışıqların poladın kövrəkliyinə və keyfiyyətinə təsiri.

Standart tikinti və maşınqayırma poladları, soyuq deformasiya ilə möhkəmləndirilmiş və kəsmə ilə emalı asanlaşdırmaq üçün yaradılmış avtomat poladları.

Çuqunların təsnifatı (boz, ağ, döyülən, yüksək möhkəmlikli), qrafit fazasının ayrılma termodinamikası və qrafitləşməyə təsir edən amillər.

Silisium, manqan kimi elementlərin qrafitləşməyə təsirləri. Xüsusi mühitlərdə (istilik, yeyilmə, korroziya) işləmək üçün legirlənmiş xüsusi çuqunlar.

Poladların faza çevrilmələrinə əsaslanan istilik işlənməsinin ümumi nəzəriyyəsi və əsas növlərinin (tablandırma, yumşaltma, tabəksiltmə) icmalı.

Kritik temperaturlardan yuxarı qızdırma zamanı perlitin austenitə çevrilməsi kinetikası, austenit dənələrinin böyüməyə meylliliyi.

İfrat soyudulmuş austenitin izotermik parçalanma diaqramları (S-əyriləri) və fərqli soyuma sürətlərində strukturun yaranma kinetikası.

Austenitin diffuziyalı (perlit), diffuziyasız (martensit) və aralıq (beynit) çevrilmələrinin kristalloqrafik xüsusiyyətləri.

Tablanmış strukturun qızdırılması ilə gərginliklərin çıxarılması. Tabəksiltmə kövrəkliyinin səbəbləri və təbii/süni köhnəlmə prosesləri.

İstilik əməliyyatlarının yekun fiziki-mexaniki göstəricilərə təsiri və plastik deformasiya ilə termiki emalın kombinasiyasından ibarət (TME) üsullar.

Optimal tablandırma rejiminin (temperatur və vaxt) təyini, soyutma mühitlərinin istilik ayırma qabiliyyətləri.

Poladların tablanma qabiliyyəti, strukturun tarazlaşdırılması üçün yumşaltma və səthin karbon/azot ilə doydurulması prosesləri (sementləmə, nitratlama).

Legirləyici elementlərin təyinatına və poladın quruluş sinfinə görə legirli poladların qruplaşdırılması və standart markalanma sistemi.

SDN kontrollerlərinin funksiyaları, şəbəkənin mərkəzləşdirilmiş idarə edilməsi, kontroller–şəbəkə qurğusu qarşılıqlı əlaqəsi və kontrollerlərin əsas xüsusiyyətləri araşdırılır.

Aqressiv mühitlər və ekstremal temperaturlar üçün nəzərdə tutulmuş korroziyaya davamlı, istiyədözümlü və maqnit poladların quruluş xüsusiyyətləri.

Sənayedə geniş istifadə olunan əlvan metalların – misin (bürünc, tunc, latun) və alüminiumun fiziki-kimyəvi xarakteristikası və termiki emalı.

Yüksək reaktivliyə malik nadir/yüngül metallar və onların ərintiləri. Matris və möhkəmləndirici fazadan ibarət müasir kompozit materialların prinsipləri.