Həyat fəaliyyətinin təhlükəsizliyiSillabus

Fənn kodu

if-4152y-maşın

Kredit

4

Tələbənin iş yükü

120

Semestr

Yaz semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat mühazirə b) 15 saat laboratoriya

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 30 saat MRTSİ b) 45 saat TSİ

• mühazirə
• laboratoriya işi
• təqdimatlar
• problem-based learning

Təlim nəticəsi əlavə edilməyib.

1. 1.
   HFT kursuna girişMühazirə

   HFT kursuna giriş. HFT–nin nəzəri əsasları. Əsas anla¬yış¬lar. Təhlükələrin toksonomiyası, siyahısı, kvali¬fika¬si¬ya¬sı, səbəb və nəticələri. Risk nəzəriyyəsinin əsas müd¬dəa¬ları. Riskin münasib konsepsiyası. Riskin idarə olun¬ma¬sı, «səbəb və təhlükələr ağacı» sistemləri. Təhlükəsiz¬lik fəaliyyətinin təmin olunmasının prinsipləri, üsulları və vasitələri.

2. 2.
   HFT-nin idarə olunmasının metodiki əsaslarıMühazirə

   HFT-nin idarə olunmasının metodiki əsasları. HFT-nin erqono¬mik əsasları informasiya uyğunluğu. (Biofiziki uyğunluq, fəza-antropo-metrik və texniki–estetik uyğunluq). Fəaliyyət təh¬lükəsizliyinin psixologiyası. İnsan – «insan-mühit» sisteminin elementidir.

3. 3.
   HFT-in ekoloji əsaslarıMühazirə

   HFT-in ekoloji əsasları.HFT-in təbii aspektləri. Ekoloji aspektlərin təbiət və cəmiyyətlə qarşılıqlı əlaqəsi. Qlobal ekoloji problemlər

4. 4.
   Atmosfer çirkləndiriciləriMühazirə

   Atmosfer çirkləndiricilərinin ümumi xarakteristikası. Toztutucu qurğular.

5. 5.
   Əmək mühafizəsi üzrə hüquqi və təşkilati məsələlərMühazirə

   Əmək mühafizəsi üzrə hüquqi və təşkilati məsələlər. Dövlət nəzarət orqanları. İstehsalat zədələnmələri və peşə xəstəlikləri.

6. 6.
   Zədələnmələrin təhlil üsullarıMühazirə

   Zədələnmələrin təhlil üsulları. İstehsalatda sağlam əmək şəraitinə verilən tələblər

7. 7.
   Hava axininin sürətinin təyiniLaboratoriya

   Hava axininin sürətinin təyini

8. 8.
   Yanğın təhlükəsizliyinin əsaslarıMühazirə

   Yanğın təhlükəsizliyinin əsasları. Partlayış və onun həd-ləri. Yanğın təhlükəsinə görə müəssisələrin kateqoriyaları

9. 9.
   Yanğın söndürən vasitələrMühazirə

   Yanğın söndürən vasitələr, söndürücülər.Avtomatik yanğın söndürən vasitələr.Drençer,sprinkler qurğuları. Lab.Kimyəvi və hava-mexaniki köpüyün keyfiyyətinin yoxlanilmasi

10. 10.
    Kimyəvi və hava-mexaniki köpüyün keyfiyyətinin yoxlanilmasiLaboratoriya

    Kimyəvi və hava-mexaniki köpüyün keyfiyyətinin yoxlanilmasi

11. 11.
    .Adərbayqan və Arranda müstəqil dövlətçiliyin davam etdirilməsi ( e.ə. IV- e. III əsrləri)Məşğələ

    Adərbayqan və Arranda müstəqil dövlətçiliyin davam etdirilməsi mövzusu həmin ərazilərdə siyasi hakimiyyətin təşkili, yerli idarəçilik xüsusiyyətləri və dövlətçilik ənənələrinin qorunması məsələlərini əhatə edir. Mövzuda bölgədə mövcud olmuş dövlət qurumlarının fəaliyyəti, hakimiyyət münasibətləri və dövrün əsas siyasi prosesləri araşdırılır. Həmçinin, yerli idarəçilik sisteminin formalaşması, xarici qüvvələrin təsiri və müstəqilliyin qorunması istiqamətində aparılan mübarizə təhlil edilir. Bu dövrdə baş verən siyasi hadisələrin Azərbaycan dövlətçilik tarixinin inkişafına təsiri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mövzunun öyrənilməsi Adərbayqan və Arranda dövlətçilik ənənələrinin davamlılığını və tarixi inkişaf xüsusiyyətlərini anlamağa imkan verir.

    • • FTN5: Tələbələrə qədim tariximizin müasir dövrlə uzlaşdırılması vərdişləri aşılanır.
    • • FTN3: Tələbələrin bu və ya digər məsələlərlə bağlı obyektiv mövqeyini formalaşmasına nail olunur.
    • • FTN2: Azərbaycan tarixi üzrə bəzi mübahisəli məsələlərə aydınlıq gətirilir.
    • • FTN4: Tələbələrin ən azından minimum məlumat əldə etməsi, mövzular ətrafında öz fikrinin formalaşmasının səviyyəsi yoxlanılır.
    • • FTN1: Azərbaycan tarixinin dövrlərinin əsas mahiyyəti izah edilir.
12. 12.
    Havanin temperaturunun və nisbi nəmliyinin təyiniLaboratoriya

    Havanin temperaturunun və nisbi nəmliyinin təyini

13. 13.
    Səslərin və titrəyişlərin zərərli təsirləri Mühazirə

    Səslərin və titrəyişlərin zərərli təsirləri və onlarla mübarizə tədbirləri.

14. 14.
    İstehsalat otaqlarinin işıqlanmasıMühazirə

    İstehsalat otaqlarinin işıqlanması. Təbii işıqlandırma. Hesabat. T.i.Ə.

15. 15.
    Təbii işiqlandirmanin təyiniLaboratoriya

    Təbii işiqlandirmanin təyini

16. 16.
    Süni işıqlandırma və onun hesabatıMühazirə

    Süni işıqlandırma və onun hesabatı

17. 17.
    Oksidləşmə-redsuksiya reaksiyaları.Elektroliz. Elektroliz qanunları. Qalvanik elementlərLaboratoriya

    Oksidləşmə və reduksiya prosesləri, oksidləşdirici və reduksiyaedici maddələr, oksidləşmə dərəcəsinin təyin olunması və redoks reaksiyalarının tənliklərinin tərtibi öyrənilir.

    • Faradeyin elektroliz qanunlarını tətbiq edərək elektroliz prosesləri üzrə hesablamalar aparır və elektrokimyəvi reaksiyaları təhlil edir.
    • Elektrokimyəvi proseslərə dair nəzəri bilikləri laboratoriya işlərində, sənaye texnologiyalarında və praktik kimyəvi məsələlərin həllində tətbiq edir.
    • Oksidləşmə–reduksiya reaksiyalarının mahiyyətini, elektroliz prosesini və qalvanik elementlərin iş prinsipini elmi əsaslarla izah edir.
18. 18.
    Elektromaqnit, ionlaşdırıcı və radioaktiv şüalanmalardan mühafizə.Mühazirə

    Elektromaqnit, ionlaşdırıcı və radioaktiv şüalanmalardan mühafizə.

19. 19.
    Elektrik təhlükəsizliyinin əsaslarıMühazirə

    Elektrik təhlükəsizliyinin əsasları. Elektrik təhlükəsiz¬li¬yi¬nin təmin olunması üçün texniki və təşkilati üsullar. Elektrik təhlükəsizliyinə görə sinif¬lər.

20. 20.
    Torpaqlayıcının hesabatı.Laboratoriya

    Torpaqlayıcının hesabatı.

21. 21.
    Təzyiq altında işləyən qablar və qurğular, kompressor¬lar və oxlarla işləyən zaman təhlükəsizlik tədbirləri. Mühazirə

    Təzyiq altında işləyən qablar və qurğular, kompressor¬lar və oxlarla işləyən zaman təhlükəsizlik tədbirləri. Kom¬¬pressorlarda baş verən partlayışın səbəbləri və qar¬şı¬sını almaq üçün tələblər. Buxar qazların tətbiqi, baş ve¬rən partlayışın səbəbi və əmələ gəl¬məsinə səbəblər. Qaz balonları ilə işləyən zaman təhlü¬kə¬siz¬lik tədbirləri və bədbəxt hadisələrin aradan qaldırılması.

22. 22.
    Sərbəst işlərSərbəst iş

    1 Həyat fəaliyyətinin təhlükəsizliyi (HFT) fənni haqqında anlayış və onun praktiki əhəmiyyəti 2 HFT-nin ekoloji və erqonomik əsaslarının istehsalat mühitində tətbiqi 3 Əmək mühafizəsi üzrə qanunvericiliyin əsaslarının təhlili və tətbiqi 4 İstehsalatda sağlam əmək şəraitinin yaradılmasının qiymətləndirilməsi 5 İstehsalat qəzalarının yaranma səbəbləri və onların qarşısının alınması yollarının təhlili 6 İstehsalatda səs–küyün işçilərin sağlamlığına təsirinin təhlili 7 İş yerlərində titrəyişləri yaradan səbəblər və onların azaldılması yolları 8 Elektrik təhlükəsizliyinin əsaslarının istehsalatda tətbiqi 9 Yanğın təhlükəsizliyi tədbirlərinin müəssisələrdə qiymətləndirilməsi 10 Təzyiq altında işləyən qurğular, qaz balonları və kompressorlarla işləyərkən təhlükəsizlik qaydalarının təhlili

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.