Əlvan metalların istehsalı və kimya texnologiyasıSillabus

Fənn kodu

İFS-3057y

Kredit

7

Tələbənin iş yükü

210

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Seçmə

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) Mühazirə - 45 saat b ) Seminar - 30 saat

Auditoriyadan kənar saatlar

a) TSİ- 135 saat,b) MRTSİ- 70 saat

Əlvan metalların istehsalı və kimya texnologiyası” fənni aşağıdakı əsas möv¬zu¬lar üz¬rə tədris olunur: 1. Giriş; 2. Əlvan metallarının təsnifatı, növləri, tətbiq sahələri, əsas xassələri; 3. Əlvan metalların ərintiləri və onların növləri; 4. Alüminiumun istehsalı, ərintiləri, xassələri və tətbiq sahələri; 5. Maqneziumun istehsalı, ərintiləri, xassələri və tətbiq sahələri; 6. Misin istehsalı, ərintiləri, xassələri və tətbiq sahələri; 7. Nikelin istehsalı, ərintiləri, xassələri və tətbiq sahələri; 8.Titanın istehsalı, ərintiləri, xassələri və tətbiq sahələri; 9. Əlvan metalların təkrar emalı.

• mühazirə
• seminar
• komanda işi
• təqdimatlar

1. 1

   CLO 1: Əlvan metalların təsnifatını, fiziki-kimyəvi xassələrini, istehsal xüsusiyyətlərini və tətbiq sahələrini izah edir.

2. 2

   CLO 2: Mis, nikel, titan və digər əlvan metalların istehsal texnologiyalarını, xammal bazasını və texnoloji mərhələlərini təhlil edir.

3. 3

   CLO 3: Əlvan metalların ərintilərinin tərkibini, xassələrini və müxtəlif sənaye sahələrində tətbiqini qiymətləndirir.

4. 4

   CLO 4: Əlvan metalların istehsalında istifadə olunan əsas texnoloji prosesləri və avadanlıqları müqayisə edir, istehsal səmərəliliyinə təsir edən amilləri müəyyən edir.

5. 5

   CLO 5: Əlvan metalların istehsalı və emalı proseslərində təhlükəsizlik, keyfiyyət və ətraf mühitin mühafizəsi tələblərini nəzərə alaraq mühəndislik qərarlarını əsaslandırır.

1. 1.
   1. Metalların ümumi xarakteristikası. Əlvan metallar. Əlvan metal ərintiləriMühazirə

   Əlvan metallar dəmirdən fərqli olan metallardır və yüngüllüyü, korroziyaya davamlılığı, yaxşı elektrik və istilik keçirməsi ilə seçilir. Mis, alüminium, sink, qurğuşun və titan bu metallara nümunədir. Onların ərintiləri isə müxtəlif sənaye sahələrində geniş istifadə olunur.

2. 2.
   2. Ərintilərin hazırlanma üsulları.Mühazirə

   Əlvan metal və ərintilərin ərimə temperaturu və sıxlığı.Ərinti təşkiledicilərinin qarşılıqlı həllolması. Ərimə zamanı əlvan metalların buxarlanma və qaynaması

3. 3.
   3. Əlvan metal və ərintilərin buxar təzyiqi.Mühazirə

   Əlvan metal və ərintilərin istilik və elektrik xassələri

4. 4.
   4. Kimyəvi rabitənin növləri.Mühazirə

   Metallik vəziyyətin xüsusiyyətləri. Əlvan metalların fiziki-kimyəvi anlayışları. Əlvan metalların kristallik quruluşu

5. 5.
   5. Ərintinin qazlarla qarşılıqlı təsirinin ümumi qanunauyğunluqları.i.Mühazirə

   Maye metalların hidrogen, oksigen və azotla qarşılıqlı təsiri. Maye metalların mürəkkəb qazlarla qarşılıqlı təsiri. Ərintinin putanın materialı və əridici sobanın hörgüsü ilə qarşılıqlı təsiri

6. 6.
   6. Əritmə texnologiyasının işlənməsi.Mühazirə

   Şixtə materialları və onların hazırlanma üsulları. Şixtənin tərtibi və hesabatı. Şixtə materiallarının yüklənmə ardıcıllığı. Əritmə zamanı ərintilərin atmosferlə qarşılıqlı təsirdən qorunması. Ərintilərin saflaşdırılması. Ərintilərin oksigensizləşdirilməsi. Ərintilərin modifisirlənməsi

7. 7.
   Əridici sobalar və onların təsnifatı.Mühazirə

   Alüminium və onun ərintilərinin istehsalında istifadə olunan əritmə sobaları

8. 8.
   8. İlkin alüminiumun tərkibi və xassələri. Mühazirə

   Alüminium ərintilərinin tərkibi və xassələri

9. 9.
   9. Alüminium ərintilərin saflaşdırılması, modifisirlənməsi və termiki emalıMühazirə

   Alüminium ərintilərinin tərkibi və xassələri

10. 10.
    10. İlkin maqneziumun tərkibi və xassələri.Mühazirə

    Alüminium ərintilərinin tərkibi və xassələri. Maqnezium ərintilərinin əridilmə xüsusiyyətləri

11. 11.
    Misin tərkibi və xassələri. Mis ərintilərinin tərkibi və xassələri. Bürünclər. Tunclar. Mis və ərin tilərinin əridilmə xüsusiyyətləri

    Bürünclər. Tunclar. Mis və ərin tilərinin əridilmə xüsusiyyətləri

12. 12.
    Nikelin tərkibi və xassələri.

    Nikel ərintilərinin tərkibi və xassələri. Nikel ərintilərinin əridilmə xüxusiyyətləri

13. 13.
    13. Titanın tərkibi və xassələri.

    Titan ərintilərinin tərkibi və xassələri.Titan ərintilərinin əridilmə xüxusiyyətləri

14. 14.
    14. Berillium və onun ərintiləri. Mühazirə

    Çətinəriyən metalların xassələri. Niobium və molibden ərintilərinin xassələri. Volfram və ərintilərinin xassələri. Palladium ərintilərinin tərkibi və xassələri. Çətinəriyən ərintilərin əridilmə xüsusiyyətləri

15. 15.
    15. Sink ərintilərinin tərkibi və xassələri. Mühazirə

    Qalay ərintilərinin tərkibi və xassələri. Qurğuşun ərintilərinin tərkibi və xassələri. Kadmium ərintilərinin tərkibi və xassələri. Mətbəə ərintiləri. Yastıq ərintiləri

16. 16.
    17. Nəcib metalların ərintiləri. Mühazirə

    Qızıl ərintilərinin tərkibi və xassələri. Gümüş ərintilərinin tərkibi və xassələri. Platin ərintilərinin tərkibi və xassələri. Palladium ərintiərinin tərkibi və xassələri. Nəcib mеtаl və ərintilərin tətbiqi

17. 17.
    18. Toriumun struktur və xassələri. Mühazirə

    Toriumun ərintiləri. Uranın struktur və xassələri. Uranın ərintiləri. Plutoniumun struktur və xassələri. Əlvan metal və ərintilərinin termiki emalı. Termiki emal növlərinin təsnifatı

18. 18.
    19. Əlvan metalların təkrar istehsalı zamanı istifadə edilən xam malların əmələgəlmə mənbələri. Mühazirə

    Əlvan metal, qırıntı və tullantılarının təsnifatı. Əlvan metal qırıntı və tullantılarının yığılmasının təşkili

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.