Materiallar haqqında elmSillabus

Fənn kodu

İF-3279y

Kredit

4

Tələbənin iş yükü

120

Semestr

Yaz semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat – mühazirə; b) 15 saat – məşğələ

Auditoriyadan kənar saatlar

a) sərbəst iş - 45 saat, b) hazırlıq - 30 saat

Fənnin tədrisində “Kimya mühəndisliyi” ixtisası üzrə ixtisaslaşan tələbələrə materialların strukturunun formalaşmasını, ərinti tərkibinin və kristallik quruluşun xassələrə təsirini, müxtəlif gərginlikli materialların mexaniki xassələrinin təyinetmə sınaq üsullarını, materialların möhkəmləndirmə mexanizmlərini, metallik, polimer materialların kimyəvi tərkibi, kristallik quruluşu və xassələri arasında əlaqənin yaradılmasını, deformasiya və dağılma prinsiplərini, çatın əmələgəlməsi və yayilması mexanizmlərini, sürünmə və yorğunlugun başvermə səbəblərini, habelə tələb olunan istismar xassələrinə malik materialların seçilməsi prinsiplərini, ərinti strukturunun idarə olunması barədə lazım olan bilik və bacarıqların öyrədilməsi nəzərdə tutulur.

• mühazirə
• interaktiv müzakirə
• seminar
• təqdimatlar
• komanda işi

1. 1

   CLO 1: Materialların əsas növlərini, quruluşunu, tərkibini və xassələrini izah edə biləcək. Materialların kristal və amorf quruluşunun onların fiziki və mexaniki xassələrinə təsirini təhlil edə biləcək. Metallar, ərintilər, polimerlər, keramika və kompozit materialların əsas xüsusiyyətlərini müqayisə edə biləcək. Materialların mexaniki, fiziki, kimyəvi və texnoloji xassələrini müəyyən edən amilləri izah edə biləcək. Materialların seçilməsi və tətbiqini istismar şəraiti və texniki tələblərə uyğun əsaslandıra biləcək. Materiallarda korroziya, aşınma, deformasiya və digər zədələnmə proseslərini təhlil edə biləcək. Müasir materialların, o cümlədən kompozit, funksional və ekoloji cəhətdən səmərəli materialların tətbiq imkanlarını qiymətləndirə biləcək.

1. 1.
   Adərbayqan və Arranda müstəqil dövlətçiliyin davam etdirilməsi ( e.ə. IV- e. III əsrləri)Məşğələ

   Adərbayqan və Arranda müstəqil dövlətçiliyin davam etdirilməsi mövzusu həmin ərazilərdə siyasi hakimiyyətin təşkili, yerli idarəçilik xüsusiyyətləri və dövlətçilik ənənələrinin qorunması məsələlərini əhatə edir. Mövzuda bölgədə mövcud olmuş dövlət qurumlarının fəaliyyəti, hakimiyyət münasibətləri və dövrün əsas siyasi prosesləri araşdırılır. Həmçinin, yerli idarəçilik sisteminin formalaşması, xarici qüvvələrin təsiri və müstəqilliyin qorunması istiqamətində aparılan mübarizə təhlil edilir. Bu dövrdə baş verən siyasi hadisələrin Azərbaycan dövlətçilik tarixinin inkişafına təsiri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mövzunun öyrənilməsi Adərbayqan və Arranda dövlətçilik ənənələrinin davamlılığını və tarixi inkişaf xüsusiyyətlərini anlamağa imkan verir.

   • • FTN2: Azərbaycan tarixi üzrə bəzi mübahisəli məsələlərə aydınlıq gətirilir.
   • • FTN3: Tələbələrin bu və ya digər məsələlərlə bağlı obyektiv mövqeyini formalaşmasına nail olunur.
   • • FTN4: Tələbələrin ən azından minimum məlumat əldə etməsi, mövzular ətrafında öz fikrinin formalaşmasının səviyyəsi yoxlanılır.
   • • FTN1: Azərbaycan tarixinin dövrlərinin əsas mahiyyəti izah edilir.
   • • FTN5: Tələbələrə qədim tariximizin müasir dövrlə uzlaşdırılması vərdişləri aşılanır.
2. 2.
   Kristal bərk maddələrin quruluşu. Metalların kristallik quruluşuMühazirə

   Bərk maddələrin kristal quruluşunun təsviri və metalların atom-kristal strukturu.

3. 3.
   Kristallaşma. Kristal bərk maddələrdə qüsurlarMühazirə

   Maddələrin kristallaşma prosesi və kristal qəfəslərdə yaranan qüsurların təhlili.

4. 4.
   Ərintilərin quruluşu. Metallarda və ərintilərdə diffuziyaMühazirə

   Ərintilərin daxili quruluşu və diffuziya hadisəsinin mexanizmləri.

5. 5.
   Metalların mexaniki xassələri və onların təyin edilmə üsulları. DağılmaMühazirə

   Mexaniki xassələrin (möhkəmlik, plastiklik və s.) öyrənilməsi və dağılma prosesləri.

6. 6.
   Metalların deformasiyası. Metal və ərintilərin möhkəmləndirmə mexanizmləriMühazirə

   Deformasiya prosesləri və materialların möhkəmliyini artırma yolları.

7. 7.
   Dəmir-karbon hal diaqramı. Dəmir-karbon ərintilərində faza çevrilmələriMühazirə

   Fe-C diaqramının öyrənilməsi və fazaların çevrilmə qanunauyğunluqları.

8. 8.
   Polad və çuqunMühazirə

   Poladların və çuqunların növləri, xassələri və əsas fərqləri.

9. 9.
   Əlvan metal ərintiləriMühazirə

   Əlvan metalların xüsusiyyətləri və onların ərinti formalarının tədqiqi.

10. 10.
    Metal və ərintilərin termiki emal prosesləriMühazirə

    Termiki emalın məqsədi və əsas növləri.

11. 11.
    Keramika materiallarının strukturu və xassələriMühazirə

    Keramika materiallarının quruluş xüsusiyyətləri və tətbiq imkanları.

12. 12.
    Polimer materiallar. Polimerlərin strukturu, xassələri və tətbiqiMühazirə

    Polimerlərin təsnifatı, strukturu və sənayedə tətbiqi.

13. 13.
    Kompozisiya materiallarının təsnifatı, strukturu, xassələri və tətbiq sahələriMühazirə

    Kompozit materialların alınması, quruluşu və üstünlükləri.

14. 14.
    Materialların korroziyası. Korroziyaya davamlı materiallar və ərintilərMühazirə

    Korroziya prosesləri və davamlı materialların seçilməsi prinsipləri.

15. 15.
    Materialşünaslıqda iqtisadiyyat, ətraf mühitMühazirə

    Material seçimi zamanı iqtisadi amillər və ekoloji təsirlərin təhlili.

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.