Kimyəvi reaksiyaların mühəndisliyiSillabus

Fənn kodu

İF-3047y

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

180

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) Mühazirə- 30 saat b) Seminar- 30 saat

Auditoriyadan kənar saatlar

a) TSİ- 72 saat b) MRTSİ-48 saat

Məzmununu iki hissəyə bölmək olar: Reaksiya Kinetikası və Reaktorun Dizaynı və Təhlili. Kimyəvi reaktorların təsnifatı, heterogen proseslərdə işlədilən reaktorların iş rejimi, texnoloji hesablamalr, kinetik kriterya haqqında yeni biliklərə yiyələnir. Reaksiya Mühəndisliyi reaktorun daxilindəki dəyişənlərin dəyişikliklərini öyrənir ki, reaktorun şərtləri və əməliyyatları ən yaxşı iqtisadiyyata nail olmaq üçün optimallaşdırıla bilsin. Bu, reaktorun dizaynı və təhlilidir. Reaksiya kinetikasının müəyyən bir yer və ya reaktor daxilindəki “nöqtə” ilə əlaqəli olduğunu deyə bilərik və reaktorun dizaynı və təhlili bütün reaktoru optimallaşdırmaq üçün bu lokallaşdırılmış məlumatdan istifadə edir.

• mühazirə
• seminar
• təqdimatlar
• komanda işi

1. 1

   CLO 1: Kimyəvi reaksiyaların mühəndisliyinin əsas anlayışlarını, məqsədini və kimya sənayesində rolunu izah edir.

2. 2

   CLO 2: Kimyəvi reaksiya kinetikasını, reaksiya mexanizmlərini və reaksiya sürətinə təsir edən amilləri təhlil edir.

3. 3

   CLO 3: Müxtəlif tip kimyəvi reaktorların (periodik, fasiləsiz, ideal qarışan və borulu reaktorlar) iş prinsiplərini müqayisə edir və tətbiq sahələrini müəyyən edir.

4. 4

   CLO 4: Kimyəvi reaksiyalar üçün maddi balans və kinetik tənliklərə əsaslanaraq mühəndislik hesablamalarını yerinə yetirir.

5. 5

   CLO 5: Müəyyən texnoloji proses üçün uyğun reaktor tipini seçir və onun iş rejimini texniki, iqtisadi və təhlükəsizlik baxımından qiymətləndirir.

6. 6

   CLO 6: Kimyəvi reaksiyaların layihələndirilməsi və optimallaşdırılmasında reaksiya mühəndisliyi prinsiplərini tətbiq edərək sənaye problemlərinin həlli üçün əsaslandırılmış qərarlar qəbul edir.

1. 1.
   1.Kimyəvi reaksiyaların mühəndisliyinə giriş. Kimyəvi reaksiyanın sürəti, limitləndirici mərhələ. Reaksiyanın molekulyarlığı və tərtibiMühazirə
2. 2.
   2.Kimyəvi reaksiyanın tərtibi: sıfır, birinci, ikinci, üçüncü tərtib reaksiyalarMühazirə
3. 3.
   3. Qoşulmuş reaksiyalar. Reaksiya tərtibinin təyin edilməsi üsulları.Temperaturun reaksiya sürətinə təsiri.Mühazirə
4. 4.
   4. Monomolekulyar reaksiyaların mexanizmi. Keçid hal (aktiv kompleks) nəzəriyyəsi. Zəncirvari reaksiyalar.Mühazirə
5. 5.
   5. Fotokimyəvi reaksiyalar. Fotokimyanın I və II qanunları. Kvant çıxımıMühazirə
6. 6.
   6. Kataliz. Ümumi anlayışlar. Fermentativ kataliz.Mühazirə
7. 7.
   7. Heterogen katalitik proseslərin əsas xüsusiyyətləri və mərhələləriMühazirə
8. 8.
   8. Diffuziya. Fiziki və kimyəvi adsorbsiyaMühazirə
9. 9.
   9. Adsorbsiya izotermləri. Ləngmürün monomolekulyar adsorbsiya nəzəriyyəsiMühazirə
10. 10.
    10. BET nəzəriyyəsi. Sənaye katalizatorlarına qoyulan tələblərMühazirə
11. 11.
    11. Sənaye reaktorlarına qoyulan tələblər. Reaktorun material balansı tənliyi. Dövri ideal qarışma reaktoruMühazirə
12. 12.
    12. İdeal sıxışdırma reaktorlarıMühazirə
13. 13.
    13. Fasiləsiz ideal qarışma reaktoru. Axınlı reaktorlarda ideallıqdan kənaraçıxmanın səbəbləriMühazirə
14. 14.
    14. İstilik balansı tənliyi. Kimyəvi reaktorların istilik rejimləri. Prosesin səmərəliliyinin əsas texnoloji göstəriciləriMühazirə
15. 15.
    15. Xammalın reaksiya zonasında qalma müddəti. Qalma müddətinin paylanma funksiyalarıMühazirə
16. 16.
    1. Sıfır tərtibli reaksiyalar üçün sürət tənliyinin tətbiqi və sürət sabitinin hesablanmasıMəşğələ
17. 17.
    2. Birinci tərtibli reaksiyalar üçün sürət sabiti və yarımçevrilmə müddətinin hesablanmasıMəşğələ
18. 18.
    3. İki tərtibli reaksiyalar üçün kinetik tənliklərin tətbiqi və hesablamalarMəşğələ
19. 19.
    4. Üç tərtibli reaksiyalar üçün kinetik hesablamalarMəşğələ
20. 20.
    5. Reaksiyanın tərtibinin eksperimental məlumatlar əsasında təyiniMəşğələ
21. 21.
    6. Dönər reaksiyaların kinetikası və tarazlıq sabitinin hesablanmasıMəşğələ
22. 22.
    7. Paralel reaksiyaların kinetikası və məhsul çıxımının təhliliMəşğələ
23. 23.
    8. Ardıcıl reaksiyaların kinetikası və aralıq məhsulların konsentrasiyasının hesablanmasıMəşğələ
24. 24.
    9. Temperaturun reaksiya sürətinə təsiri. Arrenius tənliyinin tətbiqiMəşğələ
25. 25.
    10. Aktivləşmə enerjisinin Arrenius qrafiki üzrə hesablanmasıMəşğələ
26. 26.
    11. Aktivləşmə entalpiyası və entropiyasının hesablanmasıMəşğələ
27. 27.
    12. Mol balansı və stexiometriya. Çevrilmə dərəcəsinin hesablanmasıMəşğələ
28. 28.
    13. Selektivlik və məhsul çıxımının hesablanmasıMəşğələ
29. 29.
    14. İzotermik reaktorların (CSTR və PFR) əsas hesablamalarıMəşğələ
30. 30.
    15. Reaksiya sürəti haqqında eksperimental məlumatların toplanması, qrafik qurulması və statistik təhliliMəşğələ

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.