IT layihələrin idarə edilməsiSillabus

Fənn kodu

İFS-2223yn

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

105

Semestr

Yaz semestri

Akademik il

2

Fənnin tipi

Seçmə

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 15 saat - mühazirə b) 30 saat - seminar

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 65 saat - TSİ b) 45 saat - MRTSİ

Fənn tələbələrdə informasiya texnologiyaları layihələrinin planlaşdırılması, təşkili, icrası, monitorinqi və idarə edilməsi üzrə nəzəri bilik və praktiki bacarıqların formalaşdırılmasını nəzərdə tutur. Fənn çərçivəsində layihə idarəetməsinin əsas anlayışları və prinsipləri, layihənin həyat dövrünün başlanğıc, planlaşdırma, icra, nəzarət və bağlanış mərhələləri öyrənilir. Layihənin əhatə dairəsinin, vaxtının, büdcəsinin, keyfiyyətinin, risklərinin və resurslarının idarə edilməsi, iş bölgüsü strukturunun (WBS) hazırlanması və layihənin ölçülə bilən təşkilati dəyərinin (MOV) müəyyən edilməsi məsələləri nəzərdən keçirilir. Tələbələr Waterfall, Agile, Scrum və PMBOK kimi layihə idarəetmə yanaşmalarını müqayisə edir, onların müxtəlif layihə mühitlərində tətbiq xüsusiyyətlərini öyrənirlər. Həmçinin layihə xərclərinin və irəliləyişinin qiymətləndirilməsi, risklərin təhlili, komanda işi, kommunikasiya və maraqlı tərəflərlə əməkdaşlıq prinsipləri araşdırılır. Fənn Jira və digər layihə idarəetmə alətlərindən istifadə etməklə tapşırıqların prioritetləşdirilməsi, sprintlərin planlaşdırılması, board və workflow-ların qurulması, layihənin gedişatının izlənilməsi və hesabatların hazırlanması üzrə praktiki bacarıqların inkişaf etdirilməsinə, eləcə də tələbələrin məqsəd, müddət, büdcə, resurs və riskləri əhatə edən kompleks IT layihə planı hazırlamasına yönəlmişdir.

• mühazirə
• interaktiv müzakirə
• təqdimatlar
• seminar
• layihə əsaslı öyrənmə
• komanda işi
• case study
• problem-based learning

1. 1

   CLO 1: İT layihə həyat dövrünü və müasir metodologiyaları (Waterfall, Agile, Lean) fərqləndirməyi bacarmalıdır.

2. 2

   CLO 2: Layihənin əhatə dairəsini (Scope), zaman qrafikini və büdcəsini AI dəstəkli alətlərlə planlaşdırmağı öyrənməlidir.

3. 3

   CLO 3: Risk analizi, keyfiyyət təminatı və resursların optimallaşdırılmasını həyata keçirməlidir.

4. 4

   CLO 4: Müasir PM alətlərindən (Jira, Asana, ClickUp, MS Project) səmərəli istifadə etməlidir

5. 5

   CLO 5: Yumşaq bacarıqlar (Soft Skills), komanda liderliyi və stakeholderlərlə kommunikasiya strategiyaları qurmalıdır.

6. 6

   CLO 6: İT layihələrində riskləri (kiber-təhlükəsizlik, texniki borc) analiz və idarə etməlidir.

1. 1.
   IT layihələrinin idarə edilməsinə girişMühazirə

   Mövzu çərçivəsində IT layihələrinin idarə edilməsinin əsas anlayışları və prinsipləri öyrənilir. Layihə anlayışı, layihəni gündəlik əməliyyat fəaliyyətindən fərqləndirən əsas xüsusiyyətlər və IT layihələrinin spesifik cəhətləri nəzərdən keçirilir. Layihənin strukturu və məhsul, komanda və proseslər kimi əsas elementləri, eləcə də bu elementlər arasındakı qarşılıqlı əlaqə izah edilir. IT layihəsinin başlanması, layihə ehtiyacının və ilkin məqsədlərin müəyyən edilməsi, əsas maraqlı tərəflərin müəyyənləşdirilməsi və layihənin həyata keçirilməsinin ilkin əsaslandırılması məsələləri araşdırılır. Həmçinin IT layihəsinin inkişaf dövrünün əsas mərhələləri və layihənin başlanğıcdan bağlanışadək idarə edilməsi prinsipləri nəzərdən keçirilir.

2. 2.
   IT layihələrinin metodologiyaları, idarəetmə alətləri və standartlarıMühazirə

   Mövzu çərçivəsində IT layihələrinin idarə edilməsində istifadə olunan əsas metodologiyalar, alətlər və beynəlxalq standartlar öyrənilir. Layihələrin sistemli və nəzarətli şəkildə idarə olunmasını təmin edən beynəlxalq standartların və layihə idarəetmə çərçivələrinin məqsədi və rolu nəzərdən keçirilir. Waterfall, Agile, Scrum və PMBOK yanaşmalarının əsas prinsipləri, layihə həyat dövrünə yanaşmaları və tətbiq xüsusiyyətləri izah edilir. Müxtəlif metodologiyaların layihənin tələbləri, dəyişiklik səviyyəsi, komanda strukturu və icra mühitinə uyğun seçilməsi məsələləri araşdırılır. Həmçinin Microsoft Project, Jira və Trello kimi layihə idarəetmə alətlərinin planlaşdırma, tapşırıqların təşkili, komanda əməkdaşlığı, layihənin gedişatının izlənilməsi və hesabatlaşdırılmasında istifadəsi nəzərdən keçirilir.

3. 3.
   Uğurlu layihə planlaşdırılması üçün təlimatlarMühazirə

   Mövzu çərçivəsində IT layihələrinin uğurlu şəkildə planlaşdırılması üçün əsas prinsiplər və fəaliyyətlər öyrənilir. IT layihə planının və layihə kitabının hazırlanması, layihənin əhatə dairəsinin, məqsədlərinin və hədəflərinin müəyyən edilməsi məsələləri nəzərdən keçirilir. Layihə məqsədlərinin konkret, ölçülə bilən və əldə edilə bilən formada müəyyənləşdirilməsi və onların gözlənilən nəticələrlə əlaqələndirilməsi prinsipləri izah edilir. İşin bölünməsi strukturunun (WBS) hazırlanması, layihə işlərinin daha kiçik və idarəolunan tapşırıqlara bölünməsi, fəaliyyətlərin ardıcıllığının və icra müddətlərinin müəyyən edilməsi araşdırılır. Həmçinin layihə cədvəlinin tərtib edilməsi, əsas mərhələlərin və nəticələrin planlaşdırılması və layihənin icrasına nəzarət üçün uyğun baza planının formalaşdırılması məsələləri nəzərdən keçirilir.

4. 4.
   IT layihələrinin icrası, bağlanması və qiymətləndirilməsiMühazirə

   Mövzu çərçivəsində IT layihələrinin icra mərhələsi, layihənin bağlanması və yekun nəticələrin qiymətləndirilməsi prinsipləri öyrənilir. Layihə planının icrası, komanda fəaliyyətinin və resursların koordinasiyası, tapşırıqların yerinə yetirilməsinin izlənilməsi və layihənin gedişatına nəzarət məsələləri nəzərdən keçirilir. Layihənin bağlanması zamanı nəticələrin qəbul edilməsi, tamamlanmamış məsələlərin yekunlaşdırılması, layihə sənədlərinin arxivləşdirilməsi və əldə edilmiş təcrübələrin sənədləşdirilməsi prinsipləri izah edilir. Layihənin məqsədlərinə, vaxt, büdcə, keyfiyyət və digər performans göstəricilərinə uyğunluğunun qiymətləndirilməsi araşdırılır. Həmçinin layihənin təşkilat üçün yaratdığı ölçülə bilən dəyərin Measurable Organizational Value (MOV) yanaşması əsasında müəyyən edilməsi və layihə nəticələrinin təşkilati məqsədlərə töhfəsinin qiymətləndirilməsi nəzərdən keçirilir.

5. 5.
   IT layihə qiymətləndirmə texnikaları və yanaşmalar. Xərc qiymətləndirmə alətləriMühazirə

   Mövzu çərçivəsində IT layihələrinin müddətinin, resurs tələbatının, xərclərinin və icra gedişatının qiymətləndirilməsi üçün istifadə olunan əsas texnika və yanaşmalar öyrənilir. Layihə fəaliyyətlərinin planlaşdırılması və cədvəlləşdirilməsi üçün Gantt Chart, PERT Chart və Critical Path Method (CPM) yanaşmalarının mahiyyəti və tətbiq xüsusiyyətləri nəzərdən keçirilir. Proqram təminatı və IT layihələrində xərc və əmək tutumunun qiymətləndirilməsi üçün COCOMO, heuristik qiymətləndirmə, Function Points və Lines of Code yanaşmaları izah edilir. Həmçinin Earned Value Management yanaşması vasitəsilə layihənin planlaşdırılmış və faktiki göstəricilərinin müqayisəsi, vaxt və xərc performansının qiymətləndirilməsi məsələləri araşdırılır. Müxtəlif qiymətləndirmə texnikalarının layihənin xüsusiyyətlərinə və mövcud məlumatlara uyğun seçilməsi və nəticələrin layihə qərarlarının qəbulunda istifadəsi nəzərdən keçirilir.

6. 6.
   IT layihə idarəetməsində keyfiyyətə nəzarət mexanizmləriMühazirə

   Mövzu çərçivəsində IT layihələrində keyfiyyətin planlaşdırılması, təmin edilməsi və nəzarətdə saxlanılması üçün istifadə olunan əsas yanaşmalar öyrənilir. Sistem və proqram təminatının keyfiyyət xüsusiyyətləri, keyfiyyət ölçüləri, göstəriciləri və parametrləri nəzərdən keçirilir. Layihə nəticələrinin müəyyən edilmiş tələblərə və keyfiyyət meyarlarına uyğunluğunun qiymətləndirilməsi prinsipləri izah edilir. ISO standartları, TickIT, Six Sigma və Capability Maturity Model (CMM) kimi keyfiyyət idarəetmə sistemləri və yanaşmalarının IT layihələrində tətbiqi araşdırılır. Həmçinin texniki icmal, yoxlama siyahıları və audit kimi keyfiyyət təminatı proseslərinin layihə nəticələrində qüsurların müəyyən edilməsi, proseslərin təkmilləşdirilməsi və davamlı keyfiyyətin təmin edilməsində rolu nəzərdən keçirilir.

7. 7.
   IT layihə risklərinin idarə olunması. Ən yaxşı təcrübələrMühazirə

   Mövzu çərçivəsində IT layihələrində risk anlayışı və risklərin sistemli şəkildə idarə olunması prinsipləri öyrənilir. Layihənin məqsədlərinə, müddətinə, büdcəsinə, keyfiyyətinə və resurslarına təsir göstərə bilən əsas risk amilləri və onların müəyyən edilməsi üsulları nəzərdən keçirilir. Risklərin ehtimal və təsir səviyyəsinə görə təhlili, qiymətləndirilməsi və prioritetləşdirilməsi prinsipləri izah edilir. Risk Assessment Plan, Risk Mitigation Plan və Risk Monitoring Plan kimi əsas risk planlarının məqsədi, strukturu və hazırlanması yanaşmaları araşdırılır. Həmçinin risklərdən yayınma, risklərin azaldılması, ötürülməsi və qəbul edilməsi strategiyaları, risklərin davamlı monitorinqi və IT layihələrində risk idarəetməsi üzrə ən yaxşı təcrübələr nəzərdən keçirilir.

1. Jack T. Marchewka – Information Technology Project Management
2. Jag Sodhi, Prince Sodhi – IT Project Management Handbook
3. İqbal Babayev – Layihələrin İdarə Edilməsi
4. European Commission., PM² Tools & Techniques. Publications Office of the European Union, 2018, 89 p.