İnformasiya təhlükəsizliyi və kibertəhlükəsizliyin hüquqi aspektləriMövzu planı

Mövzu çərçivəsində hüququn anlayışı, mahiyyəti və cəmiyyətdəki rolu, hüquq normalarının əsas xüsusiyyətləri və hüququn mənbələri öyrənilir. Azərbaycan Respublikasının hüquq sisteminin quruluşu və əsas hüquq sahələri haqqında ümumi məlumat verilir. Hüquq münasibətlərinin anlayışı, xüsusiyyətləri və subyektləri, eləcə də hüquq pozuntusunun anlayışı, tərkibi və əsas növləri izah edilir. Həmçinin hüquqi məsuliyyətin anlayışı, əsas əlamətləri və növləri nəzərdən keçirilir.

Mövzu çərçivəsində informasiya hüququnun anlayışı, mahiyyəti və müstəqil hüquq sahəsi kimi formalaşmasını şərtləndirən əsas amillər öyrənilir. İnformasiya inqilablarının informasiya hüququnun yaranmasına və inkişafına təsiri nəzərdən keçirilir. İnformasiya hüququnun predmetini təşkil edən ictimai münasibətlər, hüquqi tənzimetmə metodları və vasitələri izah edilir. Həmçinin informasiya hüququnun əsas funksiyaları və sisteminin quruluşu haqqında məlumat verilir.

Mövzu çərçivəsində informasiya hüquq münasibətlərinin anlayışı, quruluşu və əsas elementləri öyrənilir. Bu münasibətlərin formal və faktiki məzmunu, habelə informasiya hüquq münasibətlərinin obyektləri nəzərdən keçirilir. İnformasiya hüququnun obyektlərinə dair əsas konsepsiyalar və onların hüquqi əhəmiyyəti izah edilir. Həmçinin informasiya hüququnda hüquqi faktların anlayışı və mahiyyəti, eləcə də informasiya hüquq münasibətlərinin əsas təsnifat meyarları araşdırılır.

Mövzu çərçivəsində informasiya sahəsində dövlət siyasətinin anlayışı, məzmunu, məqsədi və əsas vəzifələri öyrənilir. Azərbaycan Respublikasında dövlətin informasiya siyasətinin əsas istiqamətləri və onun həyata keçirilməsinin hüquqi əsasları nəzərdən keçirilir. İnformasiya sahəsində tənzimləyici funksiyaları həyata keçirən dövlət orqanlarının sistemi və onların səlahiyyətləri izah edilir. Həmçinin informasiya əldə etmək hüququnun təmin olunmasında dövlət orqanlarının rolu, eləcə də dövlətin informasiya siyasətinin əsas istiqamətlərini müəyyən edən qanunlar və digər normativ-hüquqi aktlar araşdırılır.

Mövzu çərçivəsində milli informasiya fəzasının formalaşdırılması və informasiyalaşdırmanın əsas istiqamətləri öyrənilir. İnformasiya proseslərinin inkişafı nəticəsində meydana çıxan ictimai münasibətlərin hüquqi tənzimlənməsi və informasiya sahəsində milli təhlükəsizlik maraqları nəzərdən keçirilir. Azərbaycan Respublikasının informasiya təhlükəsizliyi siyasətinin əsas istiqamətləri, məqsəd və prioritetləri izah edilir. Həmçinin Azərbaycan Respublikasının 2023–2027-ci illər üçün informasiya təhlükəsizliyi və kibertəhlükəsizliyə dair Strategiyasının əsas müddəaları və tətbiq istiqamətləri araşdırılır.

Mövzu çərçivəsində Azərbaycan Respublikasında informasiya təhlükəsizliyi sahəsində hüquqi tənzimləmənin əsasını təşkil edən normativ-hüquqi aktlar öyrənilir. “İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında”, “Milli təhlükəsizlik haqqında”, “Məlumat azadlığı haqqında” və “İnformasiya əldə etmək haqqında” qanunların əsas müddəaları nəzərdən keçirilir. Bu qanunların informasiya münasibətlərinin tənzimlənməsində və informasiyanın mühafizəsinin təmin edilməsində rolu izah edilir. Həmçinin informasiya sahəsində əsas insan hüquq və azadlıqlarının hüquqi təminat mexanizmləri araşdırılır.

Mövzu çərçivəsində Azərbaycan Respublikasında kritik informasiya infrastrukturunun təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə dair hüquqi və təşkilati əsaslar öyrənilir. Kritik informasiya infrastrukturunun təhlükəsizliyinin təmin edilməsi qaydaları və bu sahədə səlahiyyətli dövlət orqanlarının funksiyaları nəzərdən keçirilir. Kritik informasiya infrastrukturu subyektlərində informasiya təhlükəsizliyinin idarəetmə sisteminin təşkili və əsas komponentləri izah edilir. Həmçinin kritik informasiya infrastrukturunun təhlükəsizliyi üzrə fəaliyyətin təşkili, idarə olunması və həyata keçirilməsi məsələləri araşdırılır.

Mövzu çərçivəsində kritik informasiya infrastrukturu obyektlərinin müəyyən edilməsi və təsnifatı prinsipləri öyrənilir. Kritik informasiya infrastrukturunun təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə dair ümumi və xüsusi tələblər nəzərdən keçirilir. Kibertəhlükəsizlik xidməti provayderlərinə, onların işçi heyətinə, texnoloji resurslarına və fəaliyyət proseslərinə dair müəyyən edilmiş tələblər izah edilir. Həmçinin kritik informasiya infrastrukturunun təhlükəsizliyinin təmin edilməsi vəziyyətinə nəzarət mexanizmləri və bu sahədə həyata keçirilən qiymətləndirmə tədbirləri araşdırılır.

Mövzu çərçivəsində informasiyanın hüquqi rejiminə və mühafizə səviyyəsinə görə təsnifat meyarları öyrənilir. Konfidensial informasiyanın hüquqi tənzimlənməsi və mühafizəsinin əsas metodları nəzərdən keçirilir. Dövlət sirri təşkil edən informasiyanın qorunması sahəsində qanunvericiliyin müəyyən etdiyi əsas tələblər və hüquqi mexanizmlər izah edilir. Həmçinin peşə, kommersiya, istintaq və məhkəmə sirrinin mühafizəsinə dair müvafiq qanunvericilik tələbləri araşdırılır.

Mövzu çərçivəsində fərdi məlumatların anlayışı, əsas kateqoriyaları və onların hüquqi mühafizəsi məsələləri öyrənilir. Şəxsi və ailə həyatına dair məlumatların əldə edilməsinə qoyulan hüquqi məhdudiyyətlər və fərdi məlumatların emalı zamanı şəxslərin hüquqları nəzərdən keçirilir. Şəxsin özü haqqında toplanmış məlumatlarla tanış olmaq hüququ və bu hüququn həyata keçirilməsini təmin edən mexanizmlər izah edilir. Həmçinin fərdi məlumatların qorunması sahəsində milli qanunvericilik və GDPR-ın əsas prinsipləri, eləcə də süni intellekt sistemlərində fərdi məlumatların təhlükəsizliyi ilə bağlı hüquqi məsələlər araşdırılır.

Mövzu çərçivəsində milli və beynəlxalq hüquqda kibercinayətlərin anlayışı, əsas xüsusiyyətləri və təsnifatı öyrənilir. Kibercinayətkarlığın qlobal və milli kontekstdə inkişaf xüsusiyyətləri və hüquqi aspektləri nəzərdən keçirilir. Kibercinayətkarlığa qarşı mübarizə prosesində meydana çıxan spesifik hüquqi və praktiki çətinliklər, eləcə də mövcud imkanlar izah edilir. Həmçinin kibercinayətkarlığa qarşı mübarizə sahəsində milli və beynəlxalq əməkdaşlıq mexanizmləri araşdırılır.

Mövzu çərçivəsində rəqəmsal sübutların anlayışı, əsas xüsusiyyətləri və hüquqi əhəmiyyəti öyrənilir. Rəqəmsal sübutların müəyyənləşdirilməsi, toplanılması və sənədləşdirilməsi proseslərinə dair hüquqi tələblər nəzərdən keçirilir. Bu sübutların bütövlüyünün və etibarlılığının qorunması məqsədilə saxlanılması, istifadə olunması və mühafizəsi prinsipləri izah edilir. Həmçinin rəqəmsal sübutların hüquqi proseslərdə təqdim olunması və sübut kimi qəbul edilməsinə dair əsas məsələlər araşdırılır.

Mövzu çərçivəsində informasiya müharibəsi və kibermüharibə anlayışları, onların əsas xüsusiyyətləri və müasir təhlükəsizlik mühitində rolu öyrənilir. Bu anlayışlar klassik müharibə ilə müqayisəli şəkildə nəzərdən keçirilir və aralarındakı əsas fərqlər izah edilir. İnformasiya müharibəsinin əsas istiqamətləri və onun kibermüharibə ilə qarşılıqlı əlaqəsi araşdırılır. Həmçinin kibersilahların anlayışı, xüsusiyyətləri və bubi tələlərinin kiber versiyaları haqqında məlumat verilir.

Mövzu çərçivəsində informasiya təhlükəsizliyi vasitələrinin sertifikatlaşdırılması sisteminin məqsədi, əhəmiyyəti və əsas prinsipləri öyrənilir. İnformasiya təhlükəsizliyi vasitələrinin müəyyən edilmiş təhlükəsizlik tələblərinə uyğunluğunun qiymətləndirilməsi və təsdiqlənməsi prosesləri nəzərdən keçirilir. Sertifikatlaşdırmanın əsas mərhələləri və bu prosesdə tətbiq olunan qaydalar izah edilir. Həmçinin informasiya təhlükəsizliyi vasitələrinin etibarlılığının və normativ tələblərə uyğunluğunun təmin edilməsində sertifikatlaşdırma sisteminin rolu araşdırılır.