Qəza-xilasetmə işlərinin aparılma takt..Mövzu planı

Fənnin predmeti qəza-xilasetmə işlərinin təşkili, aparılması və fövqəladə hallarda insanların həyatının qorunması məsələlərini əhatə edir. Bu mövzuda qəza-xilasetmə işlərinin mahiyyəti, məqsədi, məzmunu və əsas istiqamətləri öyrənilir. Həmçinin QXİ-nin təşkili prinsipləri, əsas növləri və yerinə yetirilən tapşırıqlar izah olunur. Bu biliklər fövqəladə vəziyyətlər zamanı düzgün qərar qəbul etməyə və xilasetmə tədbirlərini səmərəli həyata keçirməyə kömək edir.

Qəza-xilasetmə işlərinin təşkili fövqəladə hallar zamanı insanların həyatının xilas edilməsi və təhlükəli nəticələrin aradan qaldırılması üçün həyata keçirilən tədbirlər sistemidir. Bu mövzuda qəza-xilasetmə işlərinin təşkili və keçirilməsini tənzimləyən Azərbaycan Respublikasının qanunları, Prezident fərmanları və sərəncamları, həmçinin Nazirlər Kabinetinin qərarları öyrənilir. Hüquqi sənədlər əsasında xilasetmə qüvvələrinin fəaliyyəti, vəzifələri və məsuliyyətləri müəyyən edilir. Bu qaydalar fövqəladə hallara hazırlığın və operativ fəaliyyətin təmin olunmasına xidmət edir.

Qəza-xilasetmə (QX) və təxirəsalınmaz işlərin əsas məqsədi fövqəladə hallar zamanı insanların həyatını xilas etmək, təhlükəli amillərin təsirini azaltmaq və normal fəaliyyətin bərpasına şərait yaratmaqdır. Bu mövzuda FH zonasında nəqliyyat yollarının analizi və dəqiqləşdirilməsi, xilasetmə qüvvələrinin təhlükəsiz hərəkətinin təşkili öyrənilir. Həmçinin ikinci dərəcəli təhlükəli faktorların minimuma endirilməsi, yanğınların söndürülməsi və zərərçəkənlərin axtarılıb uçqun, tüstülü və təhlükəli ərazilərdən çıxarılması tədbirləri izah olunur. Bu işlər xüsusi texnika, avadanlıq və peşəkar xilasetmə qruplarının koordinasiyalı fəaliyyəti ilə həyata keçirilir.

Obyektin işinin dayanıqlığının radioaktiv zəhərlənmə şəraitində qiymətləndirilməsi fövqəladə hallar zamanı müəssisənin fəaliyyət qabiliyyətinin müəyyən edilməsinə yönəlmişdir. Bu mövzuda radioaktiv çirklənmənin obyektə, işçilərə və texnoloji proseslərə təsiri öyrənilir. Həmçinin obyektin mühafizə səviyyəsi, radiasiyadan qorunma tədbirləri və işin davamlılığını təmin edən amillər qiymətləndirilir. Bu qiymətləndirmə fövqəladə vəziyyətlərdə itkilərin azaldılması və obyektin fəaliyyətinin bərpası üçün vacibdir.

Qəza-xilasetmə işlərinin keçirilməsi fövqəladə hallar zamanı insanların xilas edilməsi, təhlükəli amillərin aradan qaldırılması və zərərin minimuma endirilməsi üçün həyata keçirilən tədbirlər kompleksidir. Bu mövzuda qəza-xilasetmə işlərinə cəlb olunan qüvvə və vəsaitlər, nazirliklərin və müxtəlif təşkilatların xilasetmə xidmətləri və dəstələri öyrənilir. Həmçinin qəza-xilasetmə dəstələrinin növləri, struktur tərkibi, təşkili, taktiki imkanları və əsas tapşırıqları izah olunur. Bu bölmə xilasetmə qüvvələrinin fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi və fövqəladə hallara hazırlığın təmin edilməsinə xidmət edir.

QXİ-nin keçirilməsində idarəetmənin əsasları fövqəladə hallar zamanı qəza-xilasetmə qüvvələrinin düzgün istiqamətləndirilməsi və fəaliyyətinin əlaqələndirilməsini əhatə edir. Bu mövzuda idarəetmə orqanlarının quruluşu, onların əsas vəzifələri və xilasetmə əməliyyatlarında rolu öyrənilir. Həmçinin gündəlik, yüksək hazırlıq və fövqəladə iş rejimlərində idarəetmə orqanları tərəfindən həyata keçirilən tədbirlər izah olunur. Effektiv idarəetmə qərarların vaxtında qəbul edilməsinə, qüvvə və vasitələrin düzgün bölüşdürülməsinə imkan verir.

FH nəticələrinin aradan qaldırılması zamanı həyata keçirilən kəşfiyyat işləri təhlükəli vəziyyətin qiymətləndirilməsi və xilasetmə tədbirlərinin düzgün təşkili üçün aparılır. Bu mövzuda mühəndis kəşfiyyatının mahiyyəti, məqsədi, təşkili və aparılma üsulları öyrənilir. Həmçinin mühəndis kəşfiyyatının əsas tapşırıqları, dəstələrin struktur quruluşu və istifadə olunan kəşfiyyat vasitələri izah olunur. Mühəndis kəşfiyyatı dağıntıların vəziyyətini, yolları, qurğuları və digər təhlükəli amilləri müəyyən etməyə imkan verir.

Elektrik-rabitə təchizatı sistemlərinin tərkibinin təyin edilməsi obyektlərin fasiləsiz və etibarlı fəaliyyətinin təmin olunması üçün vacibdir. Bu mövzuda elektrik və rabitə sistemlərinin əsas elementləri, onların quruluşu və qarşılıqlı əlaqəsi öyrənilir. Həmçinin enerji mənbələrinin, rabitə vasitələrinin və ehtiyat sistemlərinin seçilməsi prinsipləri izah olunur. Bu sistemlərin düzgün təşkili fövqəladə hallar zamanı idarəetmənin və məlumat mübadiləsinin davamlılığını təmin edir.

FH-ın aradan qaldırılması üzrə güc və qüvvələr fövqəladə halların nəticələrinin azaldılması və insanların təhlükəsizliyinin təmin olunması üçün cəlb edilən xidmət və bölmələrdən ibarətdir. Bu mövzuda qəza-axtarış xilasetmə xidməti, hərbiləşdirilmiş və hərbiləşdirilməmiş xilasetmə bölmələrinin fəaliyyəti öyrənilir. Həmçinin tibbi, baytar, hidrometeoroloji xidmətlərin və ərazi, yerli, obyekt mülki müdafiə xidmətlərinin vəzifələri izah olunur. Bu qüvvələr fövqəladə hallar zamanı xilasetmə, tibbi yardım, müşahidə və bərpa tədbirlərinin həyata keçirilməsində mühüm rol oynayır.