Ətraf mühitin idarə olunması (Ekoloji menecment)Sillabus

Fənn kodu

İF-42115y

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

180

Semestr

Yaz semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat mühazirə b) 15 saat seminar

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 54 saat MRTSİ b) 81 saat TSİ

Bu fənn ətraf mühitin idarə olunmasının nəzəri və praktiki əsaslarını, ekoloji menecment sistemlərini və ətraf mühitin mühafizəsi üzrə müasir idarəetmə yanaşmalarını öyrədir. Fənn çərçivəsində ekoloji ekspertiza, ekoloji audit və monitorinq, təbii ehtiyatların səmərəli idarə edilməsi, ekoloji risklərin qiymətləndirilməsi, beynəlxalq ekoloji standartlar (ISO), ekoloji siyasətin hazırlanması və dayanıqlı inkişaf prinsipləri təhlil edilir.

• mühazirə
• interaktiv müzakirə
• təqdimatlar
• komanda işi
• problem-based learning
• seminar

1. 1

   CLO 1: Ekoloji menecmentin əsas anlayışlarını, prinsiplərini və idarəetmə sistemlərini izah edir

2. 2

   CLO 2: Ətraf mühitin idarə olunmasına dair milli və beynəlxalq normativ-hüquqi tələbləri şərh edir.

3. 3

   CLO 3: Ekoloji risklərin qiymətləndirilməsi, ekoloji ekspertiza və ekoloji audit proseslərini tətbiq edir.

4. 4

   CLO 4: Ətraf mühitin monitorinqi nəticələrini ekoloji qərarların qəbulunda təhlil edir.

5. 5

   CLO 5: Müəssisələrdə ekoloji menecment sistemlərinin və ISO 14001 standartının tətbiqini qiymətləndirir.

6. 6

   CLO 6: Ətraf mühitin mühafizəsi və dayanıqlı inkişaf məqsədlərinə uyğun ekoloji idarəetmə tədbirlərini əsaslandırır.

1. 1.
   Mühazirə 1. Ekoloji menecmentin predmeti, kateqoriyaları və formalarıMühazirə

   Bu mövzuda ekoloji marketinq və ekoloji menecment anlayışları, onların predmeti, əsas kateqoriyaları və tətbiq formaları öyrənilir. Ekoloji menecmentin müəssisələrin ətraf mühitə təsirinin idarə olunmasındakı rolu, ekoloji bazarlar, yaşıl marketinq yanaşmaları və iqtisadi inkişafın ekologiyalaşdırılması prinsipləri izah edilir. Mövzu tələbələrdə ekoloji yönümlü idarəetmə və marketinq yanaşmaları haqqında nəzəri biliklərin formalaşdırılmasına xidmət edir.

   • Ekoloji marketinq və ekoloji menecment anlayışlarını izah edir. Ekoloji menecmentin predmetini, kateqoriyalarını və formalarını fərqləndirir. Ekoloji menecmentin dayanıqlı inkişafda rolunu qiymətləndirir. Ekoloji idarəetmə prinsiplərini praktik vəziyyətlərdə tətbiq edir.
2. 2.
   Seminar 1. Ekoloji bazarlar, “Yaşıl” marketinq və iqtisadi inkişafın ekologiyalaşmasıMəşğələ

   Seminar çərçivəsində ekoloji bazarların formalaşması, “yaşıl” marketinqin əsas prinsipləri və onların dayanıqlı iqtisadi inkişafda rolu müzakirə edilir. Tələbələr iqtisadi inkişafın ekologiyalaşdırılması istiqamətində ekoloji yönümlü istehsal və istehlak, ekoloji məhsulların bazar üstünlükləri və müasir marketinq yanaşmalarını nümunələr əsasında təhlil edirlər.

   • Ekoloji bazarların xüsusiyyətlərini izah edir. Yaşıl marketinqin əsas prinsiplərini müəyyən edir. İqtisadi inkişafın ekologiyalaşdırılması istiqamətlərini təhlil edir. Yaşıl marketinq yanaşmalarını praktik nümunələr əsasında qiymətləndirir.
3. 3.
   Mühazirə 2. Qlobal cəmiyyətdə yaşıl marketinqin aspektləri və ətraf mühitin idarəedilməsinin marketinq mexanizmiMühazirə

   Bu mövzuda ətraf mühit marketinqinin mahiyyəti, məqsədi və əsas prinsipləri öyrənilir. Qlobal cəmiyyətdə yaşıl marketinq konsepsiyası, ekoloji məsuliyyətli istehsal və istehlak yanaşmaları, həmçinin ətraf mühitin idarə olunmasında marketinq mexanizmlərinin rolu izah edilir. Mövzu ekoloji dəyərlərin iqtisadi fəaliyyətə inteqrasiyası və dayanıqlı inkişaf prinsiplərinin tətbiqini əhatə edir.

   • Ətraf mühit marketinqinin əsas anlayışlarını izah edir. Yaşıl marketinqin qlobal inkişaf xüsusiyyətlərini şərh edir. Marketinq mexanizmlərinin ekoloji idarəetmədə rolunu qiymətləndirir. Ekoloji marketinq alətlərinin tətbiq imkanlarını təhlil edir.
4. 4.
   Mühazirə 3. Menecmentin kateqoriyaları, funksiyaları və menecmentin təşkilinin əsas tipləri.Mühazirə

   Bu mövzuda ekoloji menecment konsepsiyasının mahiyyəti, menecmentin əsas kateqoriyaları, funksiyaları və təşkilati formaları öyrənilir. Ekoloji menecment sisteminin planlaşdırma, təşkil etmə, motivasiya və nəzarət funksiyaları, eləcə də ətraf mühitin səmərəli idarə olunmasında menecmentin əsas tiplərinin tətbiqi izah edilir.

5. 5.
   Seminar 2. Ətraf mühitin çirklənməsi ilə əlaqədar illik iqtisadi ziyanın təyin olunması.Məşğələ

   Seminar çərçivəsində ətraf mühitin çirklənməsi nəticəsində yaranan iqtisadi ziyanın qiymətləndirilməsi metodları öyrənilir. Tələbələr çirklənmənin sosial-iqtisadi nəticələrini, iqtisadi ziyanın hesablanması prinsiplərini və ekoloji qərarların qəbulunda bu göstəricilərin əhəmiyyətini praktik nümunələr əsasında müzakirə edirlər.

   • Ətraf mühitə dəyən iqtisadi zərərin mahiyyətini izah edir. Sosial-iqtisadi zərərin hesablanması prinsiplərini müəyyən edir. Çirklənmənin iqtisadi nəticələrini təhlil edir. Ekoloji zərərin qiymətləndirilməsi üsullarını tətbiq edir.
6. 6.
   Mühazirə 4. Ekoloji-iqtisadi sistem, təbii mühitin vəziyyətinin proqnoz və modelləşdirilməsiMühazirə

   Bu mövzuda iqtisadi inkişafın ekologiyalaşdırılması və dayanıqlı inkişaf konsepsiyalarının nəzəri əsasları öyrənilir. Ekoloji-iqtisadi sistemin mahiyyəti, iqtisadi fəaliyyətlə ətraf mühit arasındakı qarşılıqlı əlaqələr, təbii mühitin vəziyyətinin proqnozlaşdırılması və modelləşdirilməsi üsulları, eləcə də ekoloji risklərin qiymətləndirilməsində onların rolu izah edilir.

   • Dayanıqlı inkişaf konsepsiyasını izah edir. Ekoloji-iqtisadi sistemin xüsusiyyətlərini müəyyən edir. Proqnozlaşdırma və modelləşdirmə yanaşmalarını təhlil edir. İqtisadi inkişafın ekologiyalaşdırılması istiqamətlərini qiymətləndirir.
7. 7.
   Mühazirə 5. Ətraf mühitə çirklənmədən dəyən sosial-iqtisadi zərər və təbiətin mühafizəsinə çəkilən xərclərin səmərəliliyiMühazirə

   Bu mövzuda ətraf mühitin çirklənməsi nəticəsində yaranan sosial-iqtisadi zərərin mahiyyəti, onun iqtisadi və sosial nəticələrinin qiymətləndirilməsi, həmçinin təbiətin mühafizəsinə yönəldilən tədbirlərin iqtisadi səmərəliliyinin müəyyən edilməsi prinsipləri öyrənilir. Ətraf mühitin mühafizəsi xərclərinin qiymətləndirilməsi və ekoloji tədbirlərin iqtisadi əsaslandırılması məsələləri izah edilir.

   • Ətraf mühitdən istifadənin iqtisadi səmərəliliyini izah edir. Sosial-iqtisadi zərərin yaranma səbəblərini müəyyən edir. Təbiətin mühafizəsinə çəkilən xərclərin səmərəliliyini qiymətləndirir. Ekoloji tədbirlərin iqtisadi nəticələrini təhlil edir.
8. 8.
   Seminar 3. Ətraf təbii mühiti çirkləndirməyə görə ödəmələrMəşğələ

   Seminar çərçivəsində ətraf təbii mühitin çirkləndirilməsinə görə ödənişlərin iqtisadi və hüquqi əsasları, çirkləndirici ödəyir prinsipi, ekoloji ödəniş mexanizmləri və onların ətraf mühitin mühafizəsində rolu müzakirə edilir. Tələbələr ekoloji ödənişlərin tətbiqi və hesablanması üzrə praktik nümunələri təhlil edirlər.

   • Ətraf mühitin çirklənməsinə görə ödənişlərin müəyyən edilmə prinsiplərini izah edir. Ekoloji maliyyələşdirmə mənbələrini müəyyən edir. Ekoloji ödəniş mexanizmlərinin iqtisadi əhəmiyyətini qiymətləndirir. Ətraf mühitin mühafizəsinin maliyyələşdirilməsi üzrə praktik yanaşmaları təhlil edir.
9. 9.
   Mühazirə 6. Ekoloji sahibkarlığın formaları, ekoloji biznesin səmərəliliyi.Mühazirə

   Bu mövzuda ekoloji sahibkarlığın mahiyyəti, əsas formaları və fəaliyyət istiqamətləri öyrənilir. Ekoloji biznesin təşkili prinsipləri, onun iqtisadi, sosial və ekoloji səmərəliliyi, ekoloji yönümlü istehsal və xidmət sahələrinin inkişaf perspektivləri izah edilir. Mövzu ekoloji sahibkarlığın dayanıqlı inkişafın təmin edilməsində rolunu əhatə edir.

   • Ekoloji sahibkarlığın mahiyyətini izah edir. Ekoloji sahibkarlığın əsas formalarını fərqləndirir. Ekoloji biznesin səmərəliliyini qiymətləndirir. Ekoloji sahibkarlığın dayanıqlı inkişafdakı rolunu təhlil edir.
10. 10.
    Seminar 4. Ekoloji nişanlar və ekoloji təmiz məhsullara müəllif şəhadətnaməsi və patentlərin alınması.Məşğələ

    Seminar çərçivəsində ekoloji nişanların mahiyyəti, onların məhsulların ekoloji keyfiyyətinin təsdiqində rolu, ekoloji təmiz məhsullar üçün müəllif şəhadətnaməsi və patentlərin alınması qaydaları müzakirə edilir. Tələbələr ekoloji sertifikatlaşdırma və əqli mülkiyyətin qorunmasının ekoloji sahibkarlığın inkişafındakı əhəmiyyətini praktik nümunələr əsasında təhlil edirlər.

    • Ekoloji nişanların mahiyyətini izah edir. Ekoloji sertifikatlaşdırma ilə patent anlayışlarını fərqləndirir. Ekoloji təmiz məhsulların hüquqi qorunmasını təhlil edir. Əqli mülkiyyətin ekoloji sahibkarlıqda rolunu qiymətləndirir.
11. 11.
    Mühazirə 7. Ekoloji menecmentin inkişaf mərhələləri və ekoloji sertifikasiya.Mühazirə

    Bu mövzuda ekoloji menecmentin əsas prinsipləri, onun formalaşma və inkişaf mərhələləri, həmçinin ekoloji sertifikasiyanın məqsədi və tətbiq sahələri öyrənilir. Ekoloji sertifikatlaşdırma sisteminin müəssisələrdə ekoloji idarəetmənin təkmilləşdirilməsində, məhsul və xidmətlərin ekoloji tələblərə uyğunluğunun təmin edilməsində rolu izah edilir.

    • Ekoloji menecmentin əsas prinsiplərini izah edir. Ekoloji menecmentin inkişaf mərhələlərini fərqləndirir. Ekoloji sertifikasiyanın məqsədini müəyyən edir. Sertifikatlaşdırmanın ekoloji idarəetmədə rolunu qiymətləndirir.
12. 12.
    Mühazirə 8. Tullantıların idarəedilməsi sistemi, tullantıların idarəedilməsində nəzarət və məsuliyyətlik.Mühazirə

    Bu mövzuda tullantıların idarəedilməsi sisteminin əsas prinsipləri, tullantıların yaranması, toplanması, daşınması, emalı və zərərsizləşdirilməsi mərhələləri öyrənilir. Tullantıların idarə edilməsində dövlət nəzarəti, hüquqi məsuliyyət və ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsi mexanizmləri izah edilir. Mövzu tullantıların səmərəli idarə olunmasının ətraf mühitin mühafizəsində rolunu əhatə edir.

    • Tullantıların idarəedilməsi sisteminin əsas prinsiplərini izah edir. Tullantıların idarə olunması mərhələlərini fərqləndirir. Tullantıların idarə edilməsində nəzarət və məsuliyyət mexanizmlərini qiymətləndirir. Tullantıların səmərəli idarə olunması üzrə yanaşmaları tətbiq edir.
13. 13.
    Mühazirə 9. Ətraf mühitin mühafizəsinin iqtisadi mexanizmləri və təbiətdən istifadəyə görə ödəmə sistemləri.Mühazirə

    Bu mövzuda ətraf mühitin mühafizəsinin iqtisadi mexanizmləri, təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadənin iqtisadi əsasları və təbiətdən istifadəyə görə ödəmə sistemləri öyrənilir. İqtisadi tənzimləmə vasitələrinin ekoloji siyasətin həyata keçirilməsində, təbii ehtiyatların qorunmasında və dayanıqlı inkişafın təmin edilməsində rolu izah edilir.

    • Ətraf mühitin mühafizəsinin iqtisadi mexanizmlərini izah edir. Təbiətdən istifadəyə görə ödəmə sistemlərini fərqləndirir. İqtisadi tənzimləmə vasitələrinin ekoloji idarəetmədə rolunu qiymətləndirir. Ekoloji iqtisadi mexanizmlərin tətbiq imkanlarını təhlil edir.
14. 14.
    Seminar 5. Ətraf mühitin çirklənməsinə görə ödəmələrin təyin edilməsi və maliyyələşmənin öyrənilməsi.Məşğələ

    Seminar çərçivəsində ətraf mühitin çirkləndirilməsinə görə ödənişlərin hesablanması prinsipləri, ekoloji maliyyələşdirmə mənbələri və ətraf mühitin mühafizəsi tədbirlərinin maliyyə təminatı müzakirə edilir. Tələbələr ekoloji ödənişlərin və maliyyələşdirmə mexanizmlərinin praktik tətbiqini nümunələr əsasında təhlil edirlər.

    • Ekoloji ödənişlərin mahiyyətini izah edir. Çirkləndirici ödəyir prinsipini şərh edir. Ekoloji ödəniş mexanizmlərini qiymətləndirir. Ekoloji ödənişlərin tətbiqini təhlil edir.
15. 15.
    Mühazirə 10. Ekoloji standartlar sistemi və ekoloji audit - ISO14000 standartları sistemi və Ekoloji menecment sistemi.Mühazirə

    Bu mövzuda ekoloji standartlar sisteminin mahiyyəti, məqsədi və tətbiq prinsipləri öyrənilir. ISO 14000 standartlar ailəsinin strukturu, ekoloji menecment sisteminin əsas tələbləri və müəssisələrdə ekoloji fəaliyyətin beynəlxalq standartlara uyğun təşkilinin əhəmiyyəti izah edilir. Mövzu ekoloji audit və davamlı idarəetmə sistemlərinin tətbiqinin nəzəri əsaslarını əhatə edir.

    • ISO 14000 standartlar sisteminin əsas xüsusiyyətlərini izah edir. Ekoloji menecment sisteminin tələblərini şərh edir. Ekoloji auditin məqsəd və funksiyalarını müəyyən edir. Beynəlxalq ekoloji standartların tətbiqini qiymətləndirir.
16. 16.
    Mühazirə 11. Ekoloji sığorta – Ekoloji sığortanın iqtisadi mahiyyəti və funksiyaları.Mühazirə

    Bu mövzuda ekoloji sığortanın mahiyyəti, məqsədi və iqtisadi əhəmiyyəti öyrənilir. Ekoloji risklərin sığortalanması, ətraf mühitə vurulan zərərin kompensasiyası mexanizmləri və ekoloji sığortanın əsas funksiyaları izah edilir. Mövzu ekoloji risklərin idarə edilməsində sığorta sisteminin rolunu əhatə edir.

    • Ekoloji sığortanın iqtisadi mahiyyətini izah edir. Ekoloji sığortanın əsas funksiyalarını müəyyən edir. Ekoloji risklərin sığortalanması mexanizmlərini qiymətləndirir. Ekoloji sığortanın ətraf mühitin idarə olunmasındakı rolunu təhlil edir.
17. 17.
    Seminar 6. Ekoloji menecmentin praktiki fəaliyyətinin istiqamətləri.Məşğələ

    Seminar çərçivəsində ekoloji menecmentin müəssisə və təşkilatlarda praktik tətbiq istiqamətləri, ekoloji planlaşdırma, monitorinq, nəzarət, audit və ekoloji risklərin idarə olunması məsələləri müzakirə edilir. Tələbələr ekoloji menecment sisteminin tətbiqinə dair praktik nümunələri təhlil edirlər.

    • Ekoloji menecmentin praktik fəaliyyət istiqamətlərini izah edir. Ekoloji idarəetmə alətlərini fərqləndirir. Müəssisələrdə ekoloji menecment sisteminin tətbiqini qiymətləndirir. Ekoloji idarəetmə üzrə praktik yanaşmaları təhlil edir.
18. 18.
    Mühazirə 12. Ətraf mühitin keyfiyyətinin mühafizəsinin hüquqi əsasları - Ekoloji hüquq, Ekoloji qanunlar və ekoloji hüququn əsas prinsipləri.Mühazirə

    Bu mövzuda ətraf mühitin keyfiyyətinin mühafizəsinin hüquqi əsasları, ekoloji hüququn mahiyyəti, əsas prinsipləri və ekoloji qanunvericilik sistemi öyrənilir. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində hüquqi tənzimləmə mexanizmləri, hüquq və vəzifələr, ekoloji məsuliyyət və qanunvericiliyin tətbiqi prinsipləri izah edilir.

    • Ekoloji hüququn əsas anlayışlarını izah edir. Ekoloji qanunvericiliyin əsas prinsiplərini müəyyən edir. Ətraf mühitin mühafizəsində hüquqi tənzimləmə mexanizmlərini qiymətləndirir. Ekoloji qanunvericiliyin praktik tətbiqini təhlil edir.
19. 19.
    Mühazirə 14. “Yaşıl” iqtisadiyyat və ətraf mühitə təsirin qiymətləndirilməsi - Gələcək dünyanın konsepsiyası və qlobal modellər.Mühazirə

    Bu mövzuda “yaşıl” iqtisadiyyat konsepsiyasının mahiyyəti, dayanıqlı inkişafın təmin edilməsində rolu və ətraf mühitə təsirin qiymətləndirilməsi prinsipləri öyrənilir. Gələcək dünyanın inkişaf konsepsiyası, qlobal ekoloji modellər və onların təbii ehtiyatların səmərəli idarə olunması, ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsi və davamlı inkişaf strategiyalarının formalaşdırılmasındakı əhəmiyyəti izah edilir.

    • Ekoloji menecmentin praktik fəaliyyət istiqamətlərini izah edir. Ekoloji idarəetmə alətlərini fərqləndirir. Müəssisələrdə ekoloji menecment sisteminin tətbiqini qiymətləndirir. Ekoloji idarəetmə üzrə praktik yanaşmaları təhlil edir.
20. 20.
    Mühazirə 13. Cəmiyyət–təbiət münasibətlərinin müasir strategiyaları – Cəmiyyətlə təbiət arasında münaqişəli münasibət, ekosistemlərin dağılması və tükənməsinin əsas səbəbləri.Mühazirə

    Bu mövzuda cəmiyyət və təbiət arasında qarşılıqlı münasibətlərin müasir yanaşmaları, ekoloji problemlərin yaranma səbəbləri və ekosistemlərin deqradasiyasına təsir edən amillər öyrənilir. Ekosistemlərin dağılması və təbii ehtiyatların tükənməsinin ekoloji, sosial və iqtisadi nəticələri, həmçinin bu problemlərin qarşısının alınmasına yönəlmiş dayanıqlı inkişaf strategiyaları izah edilir.

    • Cəmiyyət və təbiət arasındakı qarşılıqlı münasibətlərin xüsusiyyətlərini izah edir. Ekosistemlərin deqradasiyasının əsas səbəblərini müəyyən edir. Ekoloji problemlərin dayanıqlı inkişaf baxımından nəticələrini qiymətləndirir. Müasir ekoloji strategiyaların tətbiqini təhlil edir.
21. 21.
    Seminar 7. Gənc və yetkin ekosistemlərin inkişafı xüsusiyyətlərinin araşdırılması.Məşğələ

    Seminar çərçivəsində gənc və yetkin ekosistemlərin formalaşma mərhələləri, quruluşu, funksional xüsusiyyətləri və inkişaf qanunauyğunluqları müzakirə edilir. Tələbələr müxtəlif ekosistemlərin inkişaf dinamikasını müqayisə edir, onların ekoloji sabitliyi və davamlılığına təsir edən amilləri praktik nümunələr əsasında təhlil edirlər.

    • Gənc və yetkin ekosistemlərin xüsusiyyətlərini izah edir. Ekosistemlərin inkişaf mərhələlərini fərqləndirir. Ekosistemlərin sabitliyinə təsir edən amilləri qiymətləndirir. Müxtəlif ekosistemlərin inkişaf xüsusiyyətlərini müqayisə edir.
22. 22.
    Mühazirə 15. Ekobioetikanın əsasları – Bioetik prinsiplər və Yohannesburq Bəyannaməsi.Mühazirə

    Bu mövzuda ekobioetikanın mahiyyəti, bioetik prinsiplər və onların ətraf mühitin mühafizəsində tətbiqi öyrənilir. Yohannesburq Bəyannaməsinin əsas müddəaları, dayanıqlı inkişafın etik aspektləri və insan–təbiət münasibətlərinin bioetik prinsiplər əsasında tənzimlənməsi izah edilir.

    • Ekobioetikanın əsas anlayışlarını izah edir. Bioetik prinsipləri və Yohannesburq Bəyannaməsinin müddəalarını şərh edir. Bioetik yanaşmaların ətraf mühitin mühafizəsində rolunu qiymətləndirir. Ekobioetik prinsiplərin praktik tətbiqini təhlil edir.
23. 23.
    Seminar 8. Təbiətin dəyəri və hüququ, təbiətlə münasibətin etik prinsipləri.Məşğələ

    Seminar çərçivəsində təbiətin dəyəri və hüququ, insan–təbiət münasibətlərinin etik əsasları və ekoloji məsuliyyət prinsipləri müzakirə edilir. Tələbələr təbiətin qorunmasına yönəlmiş etik yanaşmaları, ekoloji məsuliyyət anlayışını və müasir ekoloji problemlərin bioetik baxımdan qiymətləndirilməsini praktik nümunələr əsasında təhlil edirlər.

    • Təbiətin dəyəri və hüququ anlayışlarını izah edir. İnsan–təbiət münasibətlərinin etik prinsiplərini müəyyən edir. Ekoloji məsuliyyət və etik davranış prinsiplərini qiymətləndirir. Ekoloji problemləri bioetik baxımdan təhlil edir.

1. Məmmədov V., Yusifov E. Ekoloji menecment (dərs vəsaiti), I cild, Bakı, Mega Basım, 2014, 384 s.(yeni pəncərədə açılır)
2. Məmmədov V., Yusifov E. Ekoloji menecment (dərs vəsaiti), II cild, Bakı, Mega Basım, 2014, 428 s.(yeni pəncərədə açılır)
3. Miguel Fischer. Environmental Management. Ecosystems, Competitiveness and Waste Management, Nova Publishers, 2021, 186 p.(yeni pəncərədə açılır)
4. Basharat Mushtaq, Suhaib A. Bandh, Sana Shafi. Environmental Management. Environmental Issues, Awareness and Abatement, Springer Nature Singapore, 2020, 218(yeni pəncərədə açılır)
5. Göyçaylı Ş.V., İsmayılov T.Ə. Təbiətdən istifadənin iqtisadi və ekoloji əsasları (dərslik). Bakı. 2006, 176 s.
6. İbrahimov İ. Ətraf mühitin iqtisadiyyatı (dərs vəsaiti), Bakı Biznes Universiteti nəşriyyatı, Bakı, 2015, 357 s.