AZTUProgrammes

Subject · Energy engineering

Bərpa olunan enerji qurğularının avtomatik tənzimlənməsi və idarə olunmasıSyllabus

MS-05066 creditsAutumn semesterElective

Syllabus

The subject's official programme: general information, outcomes, topic plan, reading list and assessment.

General information

Subject code
MS-0506
Credits
6
Student workload
180
Semester
Autumn semester
Academic year
—
Subject type
Elective
Form of education
Full-time
Language of instruction
Azerbaijani
In-class hours
a)30 saat mühazirə b)15 saat məşğələ
Out-of-class hours
a)60 saat sərbəst iş b)75 saat məsləhət

Teaching methods

  • lecture
  • seminar
  • interactive discussion
  • teamwork
  • presentations

Course learning outcomes (CLO)

  1. CLO 1: ● ftn1: bərpa olunan enerji mənbələrinin təsnifatını, texniki-iqtisadi xüsusiyyətlərini və avtomatlaşdırmanın rolunu izah edir;

  2. CLO 2: ● ftn2: avtomatik idarəetmə sistemlərinin (p, pi, pid) struktur və işləmə prinsiplərini tətbiq edir;

  3. CLO 3: ● ftn3: günəş və külək qurğuları üçün mppt, pitch/yaw və izləmə (tracking) alqoritmlərini modelləşdirir və təhlil edir;

  4. CLO 4: ● ftn4: SCADA və PLC əsaslı idarəetmə sistemlərini layihələndirir, akkumulyasiya (bms) və inverter sistemlərinin idarə olunma prinsiplərini şərh edir;

  5. CLO 5: ● ftn5: hibrid enerji sistemlərinin şəbəkəyə inteqrasiyasını qiymətləndirir, komanda halında texniki layihə hazırlayır və təqdim edir.

Topic plan

  1. 1.
    1. bərpa olunan enerji sistemlərinə giriş və onların idarə olunmasıLecture

    Bərpa olunan enerji mənbələrinin təsnifatı, texniki-iqtisadi göstəriciləri və avtomatlaşdırmanın rolu nəzərdən keçirilir.

  2. 2.
    2. avtomatik idarəetmə sistemlərinin əsaslarıLecture

    Açıq və qapalı idarəetmə konturları, ötürmə funksiyaları, p, PI və PID tənzimləyicilərin iş prinsipi öyrənilir.

  3. 3.
    3. günəş fotoelektrik sistemlərinin quruluşu və iş prinsipiLecture

    Fotoelektrik çevricilərin quruluşu, volt-amper xarakteristikası və sistemin əsas elementləri araşdırılır.

  4. 4.
    4. günəş fotoelektrik sistemlərinin idarə olunması və MPPTLecture

    Maksimal güc nöqtəsinin izlənməsi alqoritmləri (p&o, artan keçiricilik) və onların müqayisəsi nəzərdən keçirilir.

  5. 5.
    5. günəş izləmə sistemləri və onların idarə olunmasıLecture

    Birox və ikiox izləmə sistemlərinin konstruksiyası, sensorları və idarəetmə alqoritmləri öyrənilir.

  6. 6.
    6. külək enerji sistemlərinin quruluşu və iş prinsipiLecture

    Külək turbinlərinin növləri, aerodinamik xarakteristikaları və generator sistemləri araşdırılır.

  7. 7.
    7. külək turbinlərinin avtomatik idarə olunmasıLecture

    Pitch və yaw idarəetməsi, fırlanma tezliyinin tənzimlənməsi və mühafizə rejimləri nəzərdən keçirilir.

  8. 8.
    8. hidroenerji sistemlərinin avtomatik idarə olunmasıLecture

    Su turbinlərinin tənzimləyiciləri, su sərfinin və fırlanma tezliyinin avtomatik idarə olunması izah edilir.

  9. 9.
    9. biokütlə və biogaz enerji sistemlərinin avtomatlaşdırılmasıLecture

    Biokütlə emalı prosesləri, reaktorların temperatur və təzyiq rejimlərinin avtomatik idarə olunması öyrənilir.

  10. 10.
    10. akkumulyator enerji saxlama sistemlərinin idarə olunmasıLecture

    Akkumulyator növləri, doldurma-boşalma rejimləri və batareya idarəetmə sisteminin (bms) funksiyaları araşdırılır.

  11. 11.
    11. güc elektronikasının və inverterlərin idarə olunmasıLecture

    Çevricilərin sxemləri, PWM modulyasiya üsulları və şəbəkəyə sinxronlaşma prinsipləri nəzərdən keçirilir.

  12. 12.
    12. bərpa olunan enerji sistemlərində SCADA və monitorinqLecture

    Scada sisteminin strukturu, məlumat toplama, vizuallaşdırma və qəza siqnalizasiyası funksiyaları öyrənilir.

  13. 13.
    13. PLC əsaslı bərpa olunan enerji sistemlərinin idarə olunmasıLecture

    Proqramlaşdırıla bilən məntiqi kontrollerlərin quruluşu, proqramlaşdırma dilləri və tətbiq sahələri araşdırılır.

  14. 14.
    14. hibrid bərpa olunan enerji sistemlərinin idarə olunmasıLecture

    Günəş, külək və akkumulyator qurğularının birgə işi, enerji menecmenti və rejim optimallaşdırılması nəzərdən keçirilir.

  15. 15.
    15. bərpa olunan enerji mənbələrinin elektrik şəbəkəsinə inteqrasiyasıLecture

    Şəbəkəyə qoşulma tələbləri, gərginlik və tezliyin saxlanması, enerji keyfiyyəti məsələləri öyrənilir.

  16. 16.
    1. bərpa olunan enerji qurğusunun avtomatik idarəetmə sxeminin matlab/simulink-də layihələndirilməsiIndependent work

    Tələbə seçim üzrə günəş, külək və ya hibrid sistem üçün idarəetmə modeli qurur və nəticələri təhlil edir.

  17. 17.
    2. külək elektrik stansiyalarında avtomatik idarəetmə və gücün optimallaşdırılması sistemləriLecture

    Tələbə külək stansiyalarında güc tənzimlənməsi alqoritmlərini araşdırır və müqayisə edir.

  18. 18.
    3. günəş fotoelektrik qurğularında MPPT alqoritmləri və avtomatik idarəetmə sistemləriIndependent work

    Tələbə müxtəlif MPPT alqoritmlərini araşdıraraq effektivliyini müqayisə edir.

  19. 19.
    4. günəş kollektorlarında temperaturun avtomatik tənzimlənməsi və ağıllı idarəetmə sistemləriIndependent work

    Tələbə istilik kollektorlarında temperatur tənzimləmə konturunu və sensor sistemlərini öyrənir.

  20. 20.
    5. geotermal elektrik stansiyalarında avtomatik idarəetmə və enerji istehsalının optimallaşdırılmasıIndependent work

    Tələbə geotermal stansiyaların texnoloji sxemini və idarəetmə məsələlərini araşdırır.

  21. 21.
    6. geotermal enerji ehtiyatlarının müasir texnologiyalar əsasında qiymətləndirilməsiLecture

    Tələbə geotermal ehtiyatların qiymətləndirilməsi metodlarını və tətbiq imkanlarını öyrənir.

  22. 22.
    7. enerji sistemlərinin idarə olunmasında müasir texnologiyaların tətbiqiIndependent work

    Tələbə rəqəmsal idarəetmə texnologiyalarının enerji sistemlərində tətbiqini araşdırır.

  23. 23.
    8. i̇kinci dərəcəli enerji ehtiyatları və enerji təchizatı qurğularıIndependent work

    Tələbə ikinci dərəcəli enerji ehtiyatlarının istifadə sxemlərini və səmərəliliyini öyrənir.

  24. 24.
    9. hidrogen energetika sistemlərində avtomatik idarəetmə və enerji axınlarının optimallaşdırılmasıIndependent work

    Tələbə hidrogen istehsalı və saxlanması sistemlərində idarəetmə məsələlərini araşdırır.

  25. 25.
    10. bərpa olunan enerji qurğularında SCADA və iot texnologiyalarının tətbiqiIndependent work

    Tələbə SCADA və iot əsaslı monitorinq həllərini araşdırır və nümunə arxitektura təqdim edir.

Reading list

  1. 1. m.m.bəşirov, v.h.həsənov. bərpa olunan enerji mənbələri və qurğuları. dərs vəsaiti. bakı, 2011, 142 s.;(opens in a new tab)
  2. 2. m.f.cəlilov. alternativ regenerativ enerji sistemləri. dərslik. bakı, NPM «təhsil», 2009, 406 s.;(opens in a new tab)
  3. 3. f.f.məmmədov. azərbaycanda günəş enerjisindən istifadə və müasir günəş energetik qurğuları. dərs vəsaiti. bakı, «proqres», 2011, 204 s.;(opens in a new tab)
  4. 4. tahir cəfərov. bərpa olunan enerji mənbələrinin energetika sisteminə inteqrasiyasında hidroakkumulyasiya elektrik stansiyalarının rolu. bakı, «kövsər», 2013, 95 s.;(opens in a new tab)
  5. 5. peter clark, rebecca klossner. tidal energy, 2013;(opens in a new tab)
  6. 6. ç.m.çüvarlı, v.i̇.jesman. külək və günəş enerjisi, onun çevrilməsi və istifadəsi. bakı, 2003;(opens in a new tab)
  7. 7. юдаев и.в., даус ю.в., гамага в.в. возобновляемые источники энергии. учебник. издательство «лань», 2020;(opens in a new tab)
  8. 8. klaus jäger, olindo isabella. solar energy. delft university of technology, 2014;(opens in a new tab)
  9. 9. sorab kumar. solar energy: fundamentals, economic and energy analysis. first edition, 2017;(opens in a new tab)
  10. 10. masters g.m. renewable and efficient electric power systems. wiley;(opens in a new tab)
  11. 11. azərbaycan respublikası energetika nazirliyinin rəsmi statistik və strateji materialları;(opens in a new tab)
  12. 12. matlab/simulink sənədləşdirmə materialları (simscape power systems).(opens in a new tab)

Assessment

FormDescriptionScoreRelated CLO
Cari qiymətləndirməCari qiymətləndirmə - fənn üzrə tələbənin semestr müddətində fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi olmaqla, mühazirə və məşğələ (laboratoriya) dərs materiallarının mənimsənilmə səviyyəsini qiymətləndirilir.30 balFTN 1-5
DavamiyyətTələbə fənn üzrə dərslərin 25%-dən çoxunda iştirak etmədiyi halda imtahana buraxılmır.10 bal-
Tələbənin sərbəst işiTələbəyə fənn üzrə semestr ərzində 1 sərbəst işin (zəruri hallarda sərbəst işlərin sayı artırıla bilər) yerinə yetirilməsi tapşırığı verilir.10 balFTN--
İmtahanİmtahan şifahi, yazılı, yazılı-elektron, test üsulu ilə keçirilir50 balFTN 1-5