General information
- Subject code
- MS-0504
- Credits
- 6
- Student workload
- 180
- Semester
- Autumn semester
- Academic year
- —
- Subject type
- Elective
- Form of education
- Full-time
- Language of instruction
- Azerbaijani
- In-class hours
- a) 30 saat mühazirə; b) 15 saat məşğələ
- Out-of-class hours
- a)60 saat sərbəst iş b)75 saat məsləhət
About the subject
-
Teaching methods
- lecture
- interactive discussion
- seminar
- presentations
Course learning outcomes (CLO)
CLO 1: Ftn1: elektrik enerjisinin istehsalının əsas nəzəri prinsiplərini, stansiya növlərini, onların xüsusiyyətlərini və tətbiq sahələrini izah edir;
CLO 2: Ftn2: elektroenergetika sahəsində tədqiqat sualını formalaşdırır, eksperimental və ya müşahidə xarakterli məsələləri həll edir;
CLO 3: Ftn3: elmi mənbələrdən (kitabxana, elmi bazalar, elektron resurslar və s.) sistematik istifadə edərək mövcud bilikləri toplayır və tədqiqat çərçivəsini formalaşdırır;
CLO 4: Ftn4: enerjinin istehsalı, ötürülməsi və paylanması texnologiyalarında intellektual sistemlərin qurulması konsepsiyasını və kommunikasiya texnologiyalarını izah edir;
CLO 5: Ftn5: tədqiqat nəticələrini məntiqi strukturda təqdim edir, elmi məqalə yazır, nəticələri şifahi və yazılı formada auditoriyaya çatdırır;
CLO 6: Ftn6: tədqiqatın etik və metodoloji prinsiplərinə riayət etməklə müstəqil və ya qrup halında tədqiqat aparır, layihə və dissertasiya işlərinin hazırlanmasında metodoloji əsasları düzgün tətbiq edir.
Topic plan
- 1.Elektroenergetikanın əsaslarıLecture
Elektrik stansiyalarının növləri, onların baza, yarımpik və pik rejimlərə görə təsnifatı, stansiyaların paralel işinin üstünlükləri, elektrik sistemlərinə qoyulan tələblər və güc ehtiyatı haqqında ümumi məlumat verilir.
- 2.Energetikanın davamlılıq prinsipləri. azərbaycanda elektrik enerjisinin istehsalı və onun inkişaf perspektivləriLecture
Energetikanın davamlılıq prinsipləri, enerji keçidi, ağıllı şəbəkələr, azərbaycanda elektrik enerjisi istehsalının inkişaf tarixi, əsas stansiyaları və perspektivləri haqqında ümumi məlumat verilir.
- 3.Elektrik enerjisinin istehsalı. elektrik stansiyalarının növləri və yük qrafikləriLecture
Elektrik yük qrafiklərinin növləri və göstəriciləri, elektrik enerjisinin maya dəyəri, qrafikin baza və pik hissələrinin stansiyalar arasında bölüşdürülməsi və düzləşdirilməsi tədbirləri haqqında ümumi məlumat verilir.
- 4.İstilik elektrik stansiyaları. struktur sxemi və iş prinsipiLecture
Kondensasiya və istilik təchizatı stansiyalarının, qaz turbin və buxar-qaz qurğularının, geotermal stansiyaların struktur sxemi, iş prinsipi, fi̇ə göstəriciləri və ətraf mühitə təsiri haqqında ümumi məlumat verilir.
- 5.Su elektrik stansiyaları. struktur sxemi və iş prinsipiLecture
Su elektrik stansiyalarının növləri, struktur sxemi, iş prinsipi, gücün hesablanması, su akkumulyasiya, kiçik su və qabarma stansiyaları, ətraf mühitə təsiri haqqında ümumi məlumat verilir.
- 6.Atom elektrik stansiyaları. struktur sxemi və iş prinsipiLecture
Atom elektrik stansiyalarının iş prinsipi, struktur sxemi, nüvə reaktorlarının növləri, texniki-iqtisadi göstəriciləri, ekoloji və təhlükəsizlik məsələləri, azərbaycanda AES layihəsi haqqında ümumi məlumat verilir.
- 7.Günəş və külək stansiyaları. struktur sxemi və iş prinsipiLecture
Külək və günəş elektrik stansiyalarının növləri, struktur sxemi, iş prinsipi, fi̇ə göstəriciləri, üstünlük və çatışmazlıqları haqqında ümumi məlumat verilir.
- 8.Elektrik sistemlərinin və şəbəkələrin ümumi xarakteristikasi .əsas anlayışlarLecture
Energetika və elektrik sistemlərinin əsas anlayışları, iş rejimləri, elektrik şəbəkələrinin təsnifatı, nominal gərginliklər və istehlakçıların etibarlılıq kateqoriyaları haqqında ümumi məlumat verilir.
- 9.Hava elektrik veriliş xətləri və konstruktiv elementləriLecture
Hava elektrik veriliş xətlərinin konstruktiv elementləri (naqil, tros, dayaq, izolyator, armatur), parametrləri, taclanma itkisi və əvəzetmə sxemləri haqqında ümumi məlumat verilir.
- 10.Kabel elektrik veriliş xətləri və konstruktiv elementləriLecture
Kabel xətlərinin konstruksiyası, izolyasiya növləri, muftaları, çəkilmə üsulları və tətbiq sahələri haqqında ümumi məlumat verilir.
- 11.Elektrik yarımstansiyalar və paylayiçi qurğularLecture
Transformator və çevirici yarımstansiyaların təyinatı, təsnifatı, açıq, qapalı və komplekt paylayıcı qurğuların tərkibi və avadanlıqları haqqında ümumi məlumat verilir.
- 12.Qüç transformatorlari və onlarin təsnifatiLecture
Güc transformatorları və avtotransformatorların iş prinsipi, təsnifatı, parametrləri, konstruksiyası və istismarı haqqında ümumi məlumat verilir.
- 13.Yüksək gərginlikli acarlar və onlarin təsnifatiLecture
Yüksək gərginlikli açarların təyinatı, onlara qoyulan tələblər, yağ, hava, elegaz və vakuum açarlarının iş prinsipi və xüsusiyyətləri haqqında ümumi məlumat verilir.
- 14.Rele mühafizəsinin təyinatı. relenin tipləri. rele mühafizəsinə olan tələblərLecture
Rele mühafizəsinin təyinatı, relelərin tipləri və mühafizəyə qoyulan əsas tələblər (seçmə qabiliyyəti, cəldtəsirlik, həssaslıq, etibarlılıq) haqqında ümumi məlumat verilir.
- 15.Elektrik stansiyalarının və elektrik şəbəkələrinin avtomatlaşdırması məsələləriLecture
Elektrik stansiyalarının və şəbəkələrinin avtomatlaşdırılması, generatorların sinxronlaşdırılması, tezliyin avtomatik tənzimlənməsi, ATQ və EAQ qurğuları haqqında ümumi məlumat verilir.
- 16.Energetikanın davamlılıq prinsipləri. elektrik enerjisinin istehsalı. elektrik stansiyalarının növləriSeminar
Stansiya növləri, yük qrafiklərinin göstəriciləri, davamlılıq prinsipləri və enerji keçidi üzrə praktik təhlil məsələləri haqqında ümumi məlumat verilir.
- 17.İstilik elektrik stansiyaları. struktur sxemi və iş prinsipiSeminar
Kes və i̇em-in texnoloji sxemləri, fi̇ə-nın hesablanması, qaz turbin və buxar-qaz qurğularının müqayisəsi üzrə praktik təhlil məsələləri haqqında ümumi məlumat verilir.
- 18.Su, günəş və külək stansiyaları. struktur sxemi və iş prinsipiSeminar
Ses-in gücünün və istehsal etdiyi enerjinin hesablanması, günəş və külək qurğularının sxemləri, əsas parametrləri və tətbiq şərtləri haqqında ümumi məlumat verilir.
- 19.Elektrik sistemlərinin və şəbəkələrin ümumi xarakteristikasiSeminar
Elektrik şəbəkələrinin təsnifatı, nominal gərginlik şkalası, nominal gərginliyin empirik düsturlarla seçilməsi və istehlakçıların etibarlılıq kateqoriyaları haqqında ümumi məlumat verilir.
- 20.Elektrik veriliş xətləri və konstruktiv elementləri.Seminar
Hava və kabel xətlərinin konstruktiv elementləri, parametrlərinin təyini, p və t-şəkilli əvəzetmə sxemlərinin qurulması haqqında ümumi məlumat verilir.
- 21.Elektrik yarımstansiyalar və aylayiçi gurğularSeminar
Yarımstansiyaların və paylayıcı qurğuların sxemləri, transformatorların parametrləri və yüksək gərginlikli açarların seçilməsi haqqında ümumi məlumat verilir.
- 22.Rele mühafizəsi və elektrik şəbəkələrinin avtomatlaşdırması məsələləriSeminar
Rele mühafizəsinin növləri, tələbləri, söndürmə vaxtının təyini, ATQ və EAQ cihazlarının iş məntiqi haqqında ümumi məlumat verilir.
- 23.Elektrik stansiyalarının və elektrik şəbəkələrinin avtomatlaşdırması məsələləriSeminar
Generatorların sinxronlaşdırılması şərtləri, tezliyin avtomatik tənzimlənməsi və yükün tezliyə görə avtomatik ayrılması haqqında ümumi məlumat verilir.
- 24.Energetikanın davamlı inkişafı: tendensiyalar və problemlərIndependent work
Energetikanın davamlı inkişafının tendensiyaları və problemləri, enerji keçidi, dekarbonizasiya, rəqəmsallaşma, enerjiyə qənaət və ekoloji problemlər haqqında ümumi məlumat verilir.
- 25.Elektrik enerjisinin istehsalı. elektrik stansiyalarının növləri və yük qrafikləri.Independent work
Elektrik enerjisinin istehsalı, stansiya növləri, yük qrafikləri, baza və pik stansiyaların seçimi haqqında ümumi məlumat verilir.
- 26.İstilik elektrik stansiyaları. onların iş prinsipləriIndependent work
Kes, i̇em, qaz turbin və buxar-qaz qurğularının iş prinsipləri, texnoloji sxemləri, fi̇ə göstəriciləri və ətraf mühitə təsiri haqqında ümumi məlumat verilir.
- 27.Su elektrik stansiyaları. onların növləri və iş prinsipləriIndependent work
Su elektrik stansiyalarının növləri, struktur sxemləri, iş prinsipləri, saes, kiçik SES və qabarma stansiyalarının xüsusiyyətləri haqqında ümumi məlumat verilir.
- 28.Günəş və külək stansiyaları. onların iş prinsipləriIndependent work
Günəş və külək stansiyalarının iş prinsipləri, külək qurğularının növləri, günəş kollektorları və fotoelektrik qurğuları, onların fi̇ə, üstünlük və çatışmazlıqları haqqında ümumi məlumat verilir.
- 29.Elektrık şəbəkə və sıstemlərı haqqında ümumı məlumat. elektrık şəbəkələrının təsnıfatıIndependent work
Elektrik şəbəkə və sistemlərinin əsas anlayışları, iş rejimləri və şəbəkələrin cərəyan növünə, quruluşuna, funksiyasına, gərginliyinə və neytralın rejiminə görə təsnifatı haqqında ümumi məlumat verilir.
- 30.Hava və kabel elektrik veriliş xətlərin konstruktiv elementləriparametrləri. qeyri-simmetrik yük rejiminin hesablaması.Independent work
Hava və kabel xətlərinin konstruktiv elementləri, parametrləri (aktiv və induktiv müqavimət, keçiricilik), əvəzetmə sxemləri və qeyri-simmetrik yük rejiminin hesablanması haqqında ümumi məlumat verilir.
- 31.Yarımstansiyalar və paylayıcı qurğuları. onların iş prinsipləriIndependent work
Yarımstansiyaların və paylayıcı qurğuların növləri, tərkibi, iş prinsipləri, yığma şinlər, ayırıcılar, qısaqapayıcılar və ölçü transformatorları haqqında ümumi məlumat verilir.
- 32.Güç transformatorlar və açarlar. onların iş prinsipləriIndependent work
Güc transformatorlarının və yüksək gərginlikli açarların təsnifatı, konstruksiyası, parametrləri, iş prinsipləri və yağ, hava, elegaz, vakuum açarlarının müqayisəsi haqqında ümumi məlumat verilir.
- 33.Rele mühafizəsi və elektrik şəbəkələrinin avtomatlaşdırılması. onların iş prinsipləriIndependent work
Rele mühafizəsinin təyinatı, relelərin tipləri, mühafizəyə qoyulan əsas tələblər, generatorların sinxronlaşdırılması, tezliyin avtomatik tənzimlənməsi, avtomatik təkrar qoşma (atq) və ehtiyatın avtomatik qoşulması (eaq) qurğuları haqqında ümumi məlumat verilir.
Reading list
- 1. k.m. abdullayev və b. enerji ehtiyatları, elektrik enerji istehsalı və ətraf mühit. bakı, “zaman” i və II cild. 2005, 2007.
- 2. веников в.а., путянин е.в. введение в специальность., м.: высш. школа, 1988, 239 с.
- 3. быстрицкий г.ф. основы энергетики 3-е изд., стер. м.: кнорус, 2012. 352 с.
- 4. в.с. холянов, о.м. холянова основы электроэнергетики. уч. пособие. владивосток: изд-во двгту, 2007. 113 с.
- 5. поспелов г.е. электрические сети и системы. мн.; уп «технопринт» 2004, 720 с.
Assessment
| Form | Description | Score | Related CLO |
|---|---|---|---|
| Cari qiymətləndirmə | Cari qiymətləndirmə - fənn üzrə tələbənin semestr müddətində fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi olmaqla, mühazirə və məşğələ (laboratoriya) dərs materiallarının mənimsənilmə səviyyəsini qiymətləndirilir. | 30 bal | FTN 1-5 |
| Davamiyyət | Tələbə fənn üzrə dərslərin 25%-dən çoxunda iştirak etmədiyi halda imtahana buraxılmır. | 10 bal | - |
| Tələbənin sərbəst işi | Tələbəyə fənn üzrə semestr ərzində 1 sərbəst işin (zəruri hallarda sərbəst işlərin sayı artırıla bilər) yerinə yetirilməsi tapşırığı verilir. | 10 bal | FTN-- |
| İmtahan | İmtahan şifahi, yazılı, yazılı-elektron, test üsulu ilə keçirilir | 50 bal | FTN 1-5 |