General information
- Subject code
- MS-0504
- Credits
- 6
- Student workload
- 180
- Semester
- Autumn semester
- Academic year
- —
- Subject type
- Elective
- Form of education
- Full-time
- Language of instruction
- Azerbaijani
- In-class hours
- a)30 saat mühazirə; b)15 saat məşğələ
- Out-of-class hours
- a)60 saat sərbəst iş b)75 saat məsləhət
Teaching methods
- lecture
- seminar
- interactive discussion
- presentations
- teamwork
Course learning outcomes (CLO)
CLO 1: ● ftn1: elektrik stansiyalarının növlərini, iş prinsiplərini və energetik göstəricilərini izah edir;
CLO 2: ● ftn2: kondensasiyalı elektrik stansiyalarının və istilik elektrik mərkəzlərinin istilik faydalılığını və energetik göstəricilərini hesablayır;
CLO 3: ● ftn3: i̇es-in əsas və köməkçi avadanlıqları ilə bağlı mühəndislik məsələlərini təhlil edir;
CLO 4: ● ftn4: müxtəlif enerji istehsalı texnologiyalarını (qaz turbinli, buxar-qaz turbinli, dizel, atom, su və alternativ mənbələr üzrə) müqayisə edir;
CLO 5: ● ftn5: enerji istehsalı mövzusunda fərdi tapşırığı hazırlayıb təqdim edir.
Topic plan
- 1.1. müasir elektrik stansiyalarının layihələndirilməsinin əsas prinsipləri və metodologiyasıLecture
Layihələndirmənin mərhələləri, normativ tələblər və layihə qərarlarının qəbulu metodologiyası nəzərdən keçirilir.
- 2.2. elektrik stansiyalarının struktur sxemlərinin seçilməsi və optimal layihələndirilməsiLecture
Struktur sxem variantları, onların texniki-iqtisadi müqayisəsi və optimal variantın seçilməsi araşdırılır.
- 3.3. elektrik stansiyalarında əsas və köməkçi elektrik avadanlıqlarının seçilməsi və yerləşdirilməsiLecture
Əsas və köməkçi avadanlıqların seçim meyarları, yerləşdirmə prinsipləri və məkan həlləri öyrənilir.
- 4.4. generator–transformator bloklarının optimal layihələndirilməsi və texniki-iqtisadi əsaslandırılmasıLecture
Blok sxemlərinin variantları, transformatorların gücünün seçilməsi və iqtisadi əsaslandırma aparılır.
- 5.5. elektrik stansiyalarında daxili enerji təchizatı sistemlərinin layihələndirilməsiLecture
Öz ehtiyacları sisteminin sxemləri, gərginlik səviyyələri və ehtiyat qidalanma mənbələri nəzərdən keçirilir.
- 6.6. elektrik stansiyalarının yüksək gərginlikli paylayıcı qurğularının layihələndirilməsiLecture
Açıq və qapalı paylayıcı qurğuların sxemləri, konstruktiv həlləri və seçim meyarları araşdırılır.
- 7.7. elektrik stansiyalarının ildırımdan və atmosfer ifrat gərginliklərindən mühafizəsinin layihələndirilməsiLecture
İldırımötürücülər, ifrat gərginlikdən mühafizə vasitələri və torpaqlama qurğuları öyrənilir.
- 8.8. elektrik stansiyalarının enerji itkilərinin hesablanması və optimallaşdırılmasıLecture
Transformator və xətlərdə itkilərin hesablanması, itkilərin azaldılması tədbirləri nəzərdən keçirilir.
- 9.9. fotovoltaik günəş elektrik stansiyalarının optimal layihələndirilməsi və enerji səmərəliliyinin qiymətləndirilməsiLecture
Panellərin seçilməsi, yerləşdirmə bucaqları, inverter seçimi və enerji hasilatının hesablanması araşdırılır.
- 10.10. külək elektrik stansiyalarının layihələndirilməsi: külək resurslarının analizi, turbin seçimi və yerləşdirməLecture
Külək resurslarının qiymətləndirilməsi, turbinin seçilməsi və sahədə yerləşdirmə prinsipləri öyrənilir.
- 11.11. bərpa olunan enerji elektrik stansiyalarının şəbəkəyə inteqrasiyasıLecture
Şəbəkəyə qoşulma tələbləri, enerji keyfiyyəti və rejim dayanıqlığı məsələləri nəzərdən keçirilir.
- 12.12. batareya enerji saxlama sistemləri (bess) ilə elektrik stansiyalarının güc və enerji balansının optimallaşdırılmasıLecture
Bess-in tətbiq sxemləri, tutumun seçilməsi və balansın optimallaşdırılması məsələləri araşdırılır.
- 13.13. çevik və ağıllı elektrik stansiyalarının layihələndirilməsi və smart grid texnologiyalarının tətbiqiLecture
Smart grid konsepsiyası, çevik idarəetmə həlləri və onların stansiya layihəsində tətbiqi öyrənilir.
- 14.14. elektrik stansiyalarında rəqəmsal idarəetmə, avtomatlaşdırma və SCADA sistemlərinin layihələndirilməsiLecture
Avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemlərinin strukturu, SCADA funksiyaları və layihə həlləri nəzərdən keçirilir.
- 15.15. elektrik stansiyalarının layihələndirilməsində rəqəmsal modelləşdirmə və real-vaxt simulyasiya texnologiyalarıLecture
Rəqəmsal əkiz, modelləşdirmə proqram təminatı və real-vaxt simulyasiya üsulları araşdırılır.
- 16.1. fənnin tədrisinin əsas məqsədi və məsələləri. kondensasiyalı elektrik stansiyasında elektrik enerjisi istehsalıIndependent work
Tələbə kes-in texnoloji prosesini araşdırır və enerji istehsalı mərhələlərini təqdim edir.
- 17.2. yüksək və alçaq təzyiqli qızdırıcıların, deaeratorların iş prinsipi və quruluşlarıIndependent work
Tələbə regenerativ qızdırıcıların və deaeratorların quruluşunu və təyinatını öyrənir.
- 18.3. günəş, külək və su elektrik stansiyalarında elektrik enerjisi istehsalıIndependent work
Tələbə alternativ mənbələrdən enerji istehsalı texnologiyalarını müqayisəli araşdırır.
- 19.4. i̇es-in nasosları, qaz turbinli i̇es-in iş prinsipi, aes-də elektrik enerjisi istehsalıIndependent work
Tələbə köməkçi avadanlıqları, qaz turbinli sxemi və aes-in iş prinsipini araşdırır
- 20.5. qaz turbinli və buxar-qaz turbinli stansiyaların texniki-iqtisadi göstəriciləriIndependent work
Tələbə göstəriciləri hesablayaraq iki texnologiyanı müqayisə edir.
- 21.6. buxar-qaz turbinli i̇es-də elektrik enerjisi istehsalıIndependent work
Tələbə birləşmiş dövrün texnoloji sxemini və faydalılığını araşdırır.
- 22.7. kondensasiyalı elektrik stansiyasında elektrik enerjisi istehsalıIndependent work
Tələbə kes-in prinsipial istilik sxemini və göstəricilərini təhlil edir.
- 23.8. i̇stilik elektrik mərkəzində elektrik enerjisi istehsalıIndependent work
Tələbə i̇em-də elektrik və istilik enerjisinin birgə istehsalı sxemini araşdırır.
- 24.9. yağ soyuducuların quruluşu və iş prinsipiIndependent work
Tələbə yağ soyutma sistemlərinin konstruksiyasını və istismar xüsusiyyətlərini öyrənir.
- 25.10. kondensatorun işinin stansiyanın faydalılığına təsiriIndependent work
Tələbə kondensatorda vakuumun və soyutma rejiminin stansiyanın fi̇ə-nə təsirini araşdırır.
Reading list
- 1. s.z.məmmədov, n.m.bağırov, b.z.salmanov. elektrik stansiyalarının elektriki hissəsi. gəncə, 2014;(opens in a new tab)
- 2. b.h.rzayev, m.ə.beydullayev, v.a.kələntərov. elektrik stansiyalarının və yarımstansiyalarının elektrik avadanlıqları. bakı, 2014;(opens in a new tab)
- 3. a.k.raja, amit prakash srivastava, manish dwivedi. power plant engineering. new age international (p) ltd., 2006;(opens in a new tab)
- 4. dipak k. sarkar. thermal power plant: design and operation. elsevier inc., 2015;(opens in a new tab)
- 5. zabihian f. power plant engineering. CRC press, 2021;(opens in a new tab)
- 6. bedalov z. practical power plant engineering: a guide for early career engineers. wiley, 2020.(opens in a new tab)
Assessment
| Form | Description | Score | Related CLO |
|---|---|---|---|
| Cari qiymətləndirmə | Cari qiymətləndirmə - fənn üzrə tələbənin semestr müddətində fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi olmaqla, mühazirə və məşğələ (laboratoriya) dərs materiallarının mənimsənilmə səviyyəsini qiymətləndirilir. | 30 bal | FTN 1-5 |
| Davamiyyət | Tələbə fənn üzrə dərslərin 25%-dən çoxunda iştirak etmədiyi halda imtahana buraxılmır. | 10 bal | - |
| Tələbənin sərbəst işi | Tələbəyə fənn üzrə semestr ərzində 1 sərbəst işin (zəruri hallarda sərbəst işlərin sayı artırıla bilər) yerinə yetirilməsi tapşırığı verilir. | 10 bal | FTN-- |
| İmtahan | İmtahan şifahi, yazılı, yazılı-elektron, test üsulu ilə keçirilir | 50 bal | FTN 1-5 |