Siqnallar və sistemlərSyllabus

Subject code

İF-2261y

Credits

7

Student workload

81

Semester

Autumn semester

Academic year

2025-2026

Subject type

Mandatory

Form of education

Full-time

Language of instruction

Azerbaijani

In-class hours

a) 45saat -mühazirə b) 15 saat- seminar c) 15 saat -laboratoriya

Out-of-class hours

a) 81 saat -TSİ b) 54 saat -MRTSİ

Müxtəlif növ kompüter qurğuları və şəbəkə texnologiyaları daxil olmaqla informasiya texnologiyalarının (i̇t) əsasları təqdim olunur. i̇kilik say sistemləri kimi müxtəlif məlumatların təqdimetmə sxemləri əhatə olunur. bu kurs tələbələrin i̇t mühitində uğurlu mütəxəssis olmaları üçün lazım olan alətlər və tətbiqlərə geniş bir giriş təqdim edir. tələbələr insan-kompüter qarşılıqlı fəaliyyətinin əsas məlumat texnologiyalarını, məlumatların idarə edilməsini, proqramlaşdırma, şəbəkələşməni, i̇t sahəsinin bəzi vacib elementləri ilə iş təcrübəsini müxtəlif laboratoriya tapşırıqları ilə əldə edilir.

• lecture
• laboratory work
• seminar
• interactive discussion
• presentations

1. 1

   CLO 1: At the end of this subject, the student learns the basics of geodetic and markshader measurement works carried out in the mining industry. the student is able to correctly direct mining excavations, methods of transferring underground and surface coordinates to each other, as well as drawing up topographic plans of mines and quarries. the course includes the observation of the rock displacement process and the geometric calculations of protective structures (safety columns). the student learns to monitor the production volume and work safety during operation. in doing so, the student acquires the geometric control and measurement techniques essential for the safe and accurate execution of mining operations.

1. 1.
   Giriş. siqnallar və onlarin modelləriLecture

   Siqnal anlayışı, siqnalların əsas növləri, təsnifatı və riyazi modelləri haqqında ümumi məlumat verilir.

2. 2.
   Rəqəmli rabitə sisteminin funksional sxemi .rəqs konturlarının tədqiqi.Lecture

   Rəqəmli rabitə sisteminin əsas funksional blokları, onların təyinatı və qarşılıqlı əlaqəsi izah edilir.

3. 3.
   Harmonik rəqslər və onların təqdimatı: a) periodik rəqslərin spektrləri; b) qeyri-periodik rəqslərin spektrləriLecture

   Harmonik rəqslərin zaman və tezlik oblastında təqdimatı, periodik və qeyri-periodik rəqslərin spektral xüsusiyyətləri öyrənilir.

4. 4.
   Sistemlərə daxil olan element və dövrələrin sinflərə bölünməsi: rezistiv qeyri-xətti elementlər; reaktiv qeyri-xətti elementlərLecture

   Sistemlərə daxil olan element və dövrələrin təsnifatı, rezistiv və reaktiv qeyri-xətti elementlərin xüsusiyyətləri öyrənilir.

5. 5.
   Siqnalların gücünün hesablanması düsturları. təsadüfi siqnallar.Lecture

   Siqnalların ani və orta gücü, gücün hesablanması üçün əsas düsturlar və müxtəlif siqnal növləri üçün gücün müəyyənləşdirilməsi üsulları öyrənilir.

6. 6.
   Qeyri-xətti elementlərin xarakteristikalarının analitik təsviri: aproksimasiyanın müxtəlif üsulları; xarakteristikaların cüt və tək hissələri.Lecture

   Qeyri-xətti elementlərin xarakteristikalarının analitik ifadəsi, aproksimasiya üsulları və xarakteristikaların cüt və tək hissələri öyrənilir.

7. 7.
   Parametrik dövrələr: rezistiv və tutum elementlərindən parametrik element kimi istifadəsi: b) rezistiv parametrik element. tutum parametrik elementi. rəqəmli rabitə sisteminin struktur sxemi.rc-generatorunun tədqiqi .Lecture

   Rezistiv və tutum elementlərinin parametrik element kimi istifadəsi, parametrik elementlərin iş prinsipi və tətbiq xüsusiyyətləri öyrənilir.

8. 8.
   Determinləşmiş siqnalların korrelyasiya analizi: a) avtokorrelyasiya və qarşılıqlı korrelyasiya funksiyaları; b) avtokorrelyasiya ilə spektral xarakteristikalar arasındakı asılılıq . (m) -telekommunikasiya sistemlərində istifadə olunan element və dövrələrin siniflərə bölünməsi.-lc-generatorunun tədqiqi.Lecture

   Avtokorrelyasiya və qarşılıqlı korrelyasiya funksiyaları, onların əsas xassələri və avtokorrelyasiya ilə spektral xarakteristikalar arasındakı əlaqə öyrənilir.

9. 9.
   Siqnalların məhdudlanması və stabilləşdirilməsi: a) məhdudlayıcılar; b) gərginlik və cərəyan stabilizatorları. siqnalların məhdudlanması və stabilləşdirilməsi.Lecture

   Siqnalların məhdudlaşdırılması, məhdudlayıcıların, gərginlik və cərəyan stabilizatorlarının iş prinsipi və tətbiqi öyrənilir.

10. 10.
    Siqnalların formalaşma və çevrilmə üsulları: a) düzləndiricilər; b) siqnalların qeyri-xətti güclənməsi .Lecture

    Düzləndiricilərin iş prinsipi və siqnalların qeyri-xətti gücləndirilməsi vasitəsilə formalaşdırılması və çevrilməsi üsulları öyrənilir.

11. 11.
    Harmonik təsir zamanı qeyri-xətti rezistiv dövrənin cavab siqnalının (reaksiyasının) spektral analizia) müxtəlif analiz üsulları; b) qeyri-xətti təhriflər haqqında anlayış.Lecture

    Qeyri-xətti rezistiv dövrələrin harmonik təsirə reaksiyası, spektral analiz üsulları və qeyri-xətti təhriflərin yaranması öyrənilir.

12. 12.
    Tezliyin vurulması. siqnalların vurulması və bölünməsi, tezliyin çevrilməsi.Lecture

    Tezliyin vurulması və bölünməsi, siqnalların vurulması və tezlik çevrilməsinin fiziki prinsipləri və tətbiq sahələri öyrənilir.

13. 13.
    Siqnalların modulyasiyası və detektorlanması. siqnalların amplitud modulyasiyası üsulları.(m) - qeyri-xətti dövrələrdə AM siqnalların detektorlanması. -amplitud modulyatorunun və detektorunun tədqiqiLecture

    Modulyasiyanın mahiyyəti, siqnalların amplitud modulyasiyası üsulları və detektorlanmanın əsas prinsipləri öyrənilir.

14. 14.
    Real vaxt rejimində siqnal emal alqoritmləri.Lecture

    Real vaxt rejimində siqnal emalının prinsipləri, alqoritmlərin sürət və dəqiqlik tələbləri və praktiki tətbiqləri araşdırılır.

15. 15.
    Diskret vaxtlı siqnalın süni intellektlə emalı.Lecture

    Diskret vaxtlı siqnalların xüsusiyyətləri və onların süni intellekt, maşın öyrənməsi və məlumat emalı metodları ilə emalı öyrənilir.

16. 16.
    5g və 6g rabitə sistemlərində siqnal axınlarinin modelləşdirilməsiLecture

    5g və 6g rabitə sistemlərində siqnal axınlarının xüsusiyyətləri, modelləşdirilməsi və müasir rabitə texnologiyalarında tətbiqi öyrənilir.

17. 17.
    Dərin öyrənmə metodlarının siqnal emalında tətbiqi.Lecture

    Dərin neyron şəbəkələrin əsas prinsipləri və siqnalların təsnifatı, tanınması, proqnozlaşdırılması və xüsusiyyətlərinin çıxarılmasında tətbiqi öyrənilir.

18. 18.
    Sensor şəbəkələrində siqnal inteqrasiyası və filtrasiya metodları.Lecture

    Sensor şəbəkələrində müxtəlif mənbələrdən alınan siqnalların inteqrasiyası, səs-küyün azaldılması və filtrasiya metodları öyrənilir.

19. 19.
    Xətti dəyişən gərginlik generatorları: iş prinsipi, növləri, sxemləri. -gərginlik generatorlarının iş prinsipi və sxemlərinin öyrənilməsi -tezlik detektorunun tedqiqi.Lecture

    Xətti dəyişən gərginlik generatorlarının iş prinsipi, növləri, sxemləri və tətbiq sahələri öyrənilir.

20. 20.
    Kvant siqnallarının təmsil olunması və emalı prinsipləri.Lecture

    Kvant siqnallarının təmsil olunması, ölçülməsi və emalı prinsipləri, həmçinin kvant informasiya sistemlərində onların tətbiqi öyrənilir.

21. 21.
    Xətti dəyişən cərəyan generatorları: iş prinsipi, növləri, sxemləriLecture

    Xətti dəyişən cərəyan generatorlarının iş prinsipi, əsas növləri, struktur sxemləri və tətbiq xüsusiyyətləri öyrənilir.

22. 22.
    Kvant telekommunikasiya və kvant radar sistemləri üçün siqnal emalı. kvant telekommunikasiya sistemləri üçün siqnal emalı.Lecture

    Kvant telekommunikasiya və kvant radar sistemlərində siqnal emalının əsas prinsipləri, siqnalların aşkarlanması və kvant texnologiyalarının tətbiqi öyrənilir.

23. 23.
    Telekommunikasiya sistemlərində normal və anormal xətalar. müxtəlif modulyasiyalı sistemlərin xətaları.normal və anomal xətalar.Lecture

    Telekommunikasiya sistemlərində normal və anormal xətaların yaranma səbəbləri, müxtəlif modulyasiyalı sistemlərdə xətaların xüsusiyyətləri və qiymətləndirilməsi öyrənilir.

1. [1]. u.s. kangarli, signals and systems. textbook-baku.aztu-2010-651 p. [2]. a.m. pashayev, a.r. hasanov. radiotechnical signals and circuits. baku: maa, 2005-274 p. [3]. a.m. pashayev, a.r. hasanov nonlinear and parametric transformations of harmonic signals-baku: maa.2008, 286 pages. [4]. kaganov v.i. радиотехника + компьютер + mathcad, -m.: горячая линия-телеком, [6].principles of signals and systems –orhan gazi 2022. [5].signals and systems:a one semester modular course-khalid sayood 2001. [7] signals and systems-k deergha rao 2019 [8]. signals and systems- s. palani 2022 [9]. signals and systems-theory and applications-fawwaz ulaby& andrew e.yagle 2024(opens in a new tab)