Subject · Mechanical engineering (bachelor)

Maşınqayırmada keyfiyyətin normalaşdırılmasıTopics

İF-3353m5 creditsAutumn semesterMandatory2025-2026

Topic plan

The subject's topics and the learning outcomes attached to each one.

24 topics
  1. 1. Giriş. keyfiyyəti normalaşdırmanın əsas anlayışları.

    Lecture

    Keyfiyyət, keyfiyyətin norma-laşdırılmasının məqsədi və əhəmiyyəti. keyfiyyət göstəriciləri. məmulların qarşılıqlı əvəzolunma keyfiyyətləri.

  2. 2. Keyfiyyət, keyfiyyət göstəriciləri. nominal ölçü, ölçü sapmaları.

    Seminar

    Hədd ölçülərin hesab-lanması. müsaidə, onun hesablanması. müsaidə sahələri, onların sxemlərinin qu-rulması

  3. 3. Dəqiqlik. dəqiqliyin növləri. dəqiqlik me-yarları, хətalar.

    Lecture

    Hissələrin elementlərinin həndəsi parametrlərinin хətalarının yaran-ma səbəbləri. хətaların keyfiyyətə təsiri. texniki konstruksiyalarda keyfiyyət və də-qiqlik tələbatlarının normalaşdırılması. key-fiyyəti normalaşdırma sənədləri

  4. 4. Hissələrin hamar elementlərinin müsaidə (ölçü dəqiqliyi) və oturtmalarının normalaş-dırılması.

    Lecture

    Ölçü, sapma və oturtmalar üzrə terminlər və əsas anlayışlar. ölçü və müsai--dələr. yuva və valların birləşmələri. ölçü və apmaların qrafiki təsviri.

  5. 5. Yuva və val sistemləri.

    Seminar

    Yuva ilə valın stan-dart müsaidə sahələri. dəqiqlik kvalitetləri, ölçü intervalları. hamar səthlər üçün oturt-malar, onların növləri

  6. 6. Ölçü intervalları, müsaidə vahidi, dəqiqlik sıraları (kvalitetləri).

    Lecture

    Yuva və valların müsai-də sahələri. oturtmalar, birləşmələr. oturt-malar, yuva və val sistemləri.

  7. 7. Hamar silindrik səthlər və birləşmələrin mü-saidə və oturtmalar sistemi.

    Lecture

    Müsaidə və oturtmaların cizgidə göstərilməsi. ölçülərin müsaidələrinin formalaşma əsasları.

  8. 8. Ən böyük və ən kiçik ara boşluqları və gə-rilmələrin hesablanması və müsaidə sahə-ləri sxemlərində göstərilməsi.

    Seminar

    Hamar silin-drik səthlər üçün ölçülərin cizgidə rəqəm və hərflərlə göstərilməsi

  9. 9. Bucaq ölçüləri və hamar konik birləşmələ-rin keyfiyyətlərinin normalaşdırması.

    Lecture

    Bucaq ölçüləri və müsaidələri. bucaq ölçülərinə dəqiqlik tələbatlarının normalaşdırılması. konik birləşmələr və onların keyfiyyətlə-rinin normalaşdırması.

  10. 10. Səth və hissələrin qarşılıqlı vəziyyət də-qiqliyini normalaşdırma əsasları.

    Lecture

    Ölçü əla-qələri. ölçü zəncirləri. onların növləri, bəndləri. qapayıcı bəndin formalaşma me-xanizmi. ölçü zəncirlərinin maksimum və minimum və ehtimal üsulları ilə hesablan-ması.

  11. 11. Səth, hissə və qovşaqların qarşılıqlı və-ziyyət dəqiqliyini təmin etmə məsələləri

    Seminar
  12. 12. Düz və əks məsələlərin həlli özəllikləri.

    Lecture

    Yığmada qapayıcı bəndin dəqiqliyinin təmin edilməsi. tam və natamam qarşılıqlı əvəz-olunma, seçmə, çatdırma və tənzimləmə ilə yığmada qapayıcı bəndin dəqiqliyinin təmin edilməsi

  13. 13. Elementlərin həndəsi forma, yerləşmə və yönüm dəqiqliklərini normalaşdırma əsasla-rı.

    Lecture

    Elementlərin həndəsi forma sapmaları və müsaidələri. elementlərin yönüm sapmaları və müsaidələri.

  14. 14. Səthlərin forma, yerləşmə, yönüm və vurma dəqiqlikləri, onların şərti işarələri və cizgilər-də göstərilməsi

    Seminar
  15. 15. Elementlərin yerləşmə sapmaları və müsai-dələri.

    Seminar

    Səthlərin forma və vəziyyət müsaidə-lərinin cizgidə təsviri. səthlərin forma və və-ziyyət müsaidələrinin cizgidə təsvirinin tipik nümunələri

  16. 16. Səth keyfiyyətinin özəllikləri. səth keyfiyyə-tinin normalaşdırılması.

    Seminar

    Səthin kələ-kötür-lük parametrləri və onların normalaşdırılma-sı. səth dalğavariliyinin normalaşdırılması. səth keyfiyyətinin cizgidə göstərilməsi.

  17. 17. Səthin keyfiyyət parametrlərinin cizgidə göstərilməsi yiv və işgil birləşmələrinin də-qiqliyi və ölçülərinin cizgidə göstərilməsi

    Seminar
  18. 18. Yiv birləşmələrinin normalaşdırması. yiv birləşmələri.

    Lecture

    Onların növləri, parametrləri və vəzifələri. yiv parametrlərinin xətaları və onların əvəzolunma prinsipləri. silindrik yiv-lərin dəqiqliklərinin normalaşdırılması. met-rik yivin oturtma və müsaidələr sistemi. yiv və yiv birləşmələrinin ölçü müsaidə və oturt-malarının cizgidə göstərilməsi.

  19. 19. Yiv birləşmələrinin normalaşdırması. yiv birləşmələri.

    Lecture

    Onların növləri, parametrləri və vəzifələri. yiv parametrlərinin xətaları və onların əvəzolunma prinsipləri. silindrik yiv-lərin dəqiqliklərinin normalaşdırılması. met-rik yivin oturtma və müsaidələr sistemi. yiv və yiv birləşmələrinin ölçü müsaidə və oturt-malarının cizgidə göstərilməsi.

  20. 20. Dişli çarxlar və onların ötürmələrinin keyfiy-yətlərinin normalaşdırılması.

    Lecture

    Dişli çarxlar və ötürmələrinin təyinatı, növləri və parametr-lərinin normalaşdırılması. silindrik, konik və sonsuz vint çarxlarının dəqiqliklərinin nor-malaşdırılması. dişli çarxlar və onların ötür-mələrinin parametrlərinin ölçü, müsaidə və oturtmalarının cizgidə göstərilməsi

  21. 21. Dişli çarx, düzyanlı və evolvent şlis birləş-mələrinin dəqiqliyi, onların ölçülərinin cizgi-də göstərilməsi

    Seminar
  22. 22. İşgil birləşmələrinin keyfiyyətlərinin norma-laşdırılması.

    Lecture

    İşgil birləşmələri və onların elementlərinin konstruktiv özəllikləri. priz-matik və seqment işgil birləşmələrinin də-qiqliklərinin normalaşdırılması, müsaidə və oturtmaları. i̇şgil və işgil birləşmələrinin öl-çü, müsaidə və oturtmalarının cizgidə gös-tərilməsi.

  23. 23. Şlis birləşmələrinin keyfiyyətlərinin norma-laşdırılması.

    Lecture

    Şlis birləşmələri və onların ele-mentlərinin konstruktiv özəllikləri. düz yan-üzlü və evolvent profilli şlis birləşmələrinin dəqiqliklərinin normalaşdırılması, onların elementlərinin konstruktiv özəllikləri, mü-saidə və oturtmaları. şlis və şlis birləş-mələrinin ölçü, müsaidə və oturtmalarının cizgidə göstərilməsi.

  24. 24. Dişli çarx, düzyanlı və evolvent şlis birləş-mələrinin dəqiqliyi, onların ölçülərinin cizgi-də göstərilməsi

    Seminar