Fənn · Logistika və nəqliyyat texnologiyaları
Beynəlxalq multimodal daşımalarMövzu planı
MS-01146 kreditPayız semestriSeçmə
Mövzu planı
Fənn üzrə mövzular və hər mövzunun təlim nəticələri.
15 mövzu
1. Beynəlxalq multimodal daşımaların konseptual əsasları. Multimodal, intermodal, kombinə edilmiş və ardıcıl (seqmentar) daşımaların anlayışı, fərqləndirici meyarları və terminologiyası. Multimodal daşımaların təkamülü və xarici iqtisadi fəaliyyətdəki rolu. Sahədə aparılan müasir tədqiqat istiqamətləri
Mühazirə2. Multimodal daşımaların hüquqi tənzimlənmə sistemi. BMT-nin Multimodal Daşımalar Konvensiyası (1980) və onun qüvvəyə minməməsinin səbəbləri. UNCTAD/ICC Qaydaları (1992). Şəbəkə, vahid və modifikasiya edilmiş məsuliyyət sistemləri. Zərərin yeri müəyyən edilə bilmədikdə (lokallaşdırılmayan zərər) tətbiq olunan hüquq problemi
Mühazirə3. Multimodal daşıma operatoru (MTO) və nəqliyyat ekspeditorluğu. MTO-nun hüquqi statusu, funksiyaları və məsuliyyəti. MTO, faktiki daşıyıcılar və ekspeditor arasında müqavilə zənciri. Gəmisi olmayan ümumi daşıyıcı (NVOCC) modeli. Faktiki daşıyıcılara qarşı reqres tələbləri.
Mühazirə4. Multimodal daşıma müqaviləsi, Incoterms® 2020 və multimodal daşıma sənədləri. Multimodal daşıma müqaviləsinin anlayışı, tərəfləri və əsas şərtləri. Hər hansı nəqliyyat növü üçün nəzərdə tutulmuş Incoterms® 2020 qaydaları (FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP) və onların multimodal daşımalarda tətbiqi. FIATA multimodal konosamenti (FBL) və digər FIATA sənədləri.
Mühazirə5. İntermodal yük vahidləri və yüklərin unifikasiyası. Konteynerlərin, svop-kuzovların, yarımqoşquların və altlıqların (palletlərin) təsnifatı və standartlaşdırılması. Təhlükəsiz Konteynerlər Konvensiyası (CSC, 1972) və Konteynerlər haqqında Gömrük Konvensiyası. Yük vahidlərinin unifikasiyasının daşıma zəncirinin səmərəliliyinə təsiri.
Mühazirə6. Multimodal zəncirdə dəmir yolu və kombinə edilmiş avtomobil-dəmiryolu daşımaları. COTIF-CIM və SMGS hüquqi rejimləri, CIM/SMGS vahid qaiməsi. Blok qatarlar, konteyner qatarları və "yuvarlanan şosse" (Ro-La) texnologiyası. Rels eninin dəyişdiyi sərhəd keçidlərində texnoloji və sənəd problemləri. Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu xəttinin multimodal zəncirdəki rolu.
Mühazirə7. Multimodal zəncirdə dəniz və daxili su nəqliyyatı. Ro-Ro, feeder, bərə və LASH sistemləri, "çay–dəniz" naviqasiyası. Xəzər dənizində bərə daşımaları. Dəniz daşımalarının hüquqi tənzimlənməsi (Haaqa-Visbi, Hamburq və Rotterdam qaydaları) və Rotterdam qaydalarının "dəniz plus" yanaşması. Konosamentin multimodal daşımalarda istifadəsi
Mühazirə8. Multimodal zəncirdə hava nəqliyyatı. Hava nəqliyyatının digər nəqliyyat növləri ilə inteqrasiyası (dəniz–hava, hava–avtomobil sxemləri). Hava yükdaşımalarında yük vahidləri (ULD). Hava qaiməsi (AWB), e-AWB və IATA e-freight. Monreal Konvensiyası (1999) üzrə məsuliyyət rejimi
Mühazirə9. Nəqliyyat qovşaqları, multimodal terminallar və quru limanlar. Nəqliyyat qovşaqlarının məqsədləri, növləri və strukturu. "Hub-and-spoke" şəbəkə modeli. Terminal texnologiyaları (Lo-Lo, Ro-Ro) və terminal səmərəliliyinin göstəriciləri. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı (Ələt) və Ələt azad iqtisadi zonası. Dünyanın aparıcı qovşaqlarının təcrübəsi
Mühazirə10. Beynəlxalq nəqliyyat dəhlizləri və makrologistika sistemləri. Beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin formalaşma prinsipləri. Orta Dəhliz (Trans-Xəzər marşrutu), TRACECA və "Şimal–Cənub" dəhlizi. Dəhlizlərin rəqabət qabiliyyətini müəyyən edən amillər: tranzit müddəti, etibarlılıq, "dar boğazlar". Azərbaycanın tranzit potensialı.
Mühazirə11. Multimodal daşımalarda gömrük tranziti və elektron sənəd dövriyyəsi. TIR Konvensiyası və eTIR sistemi. Yenidən işlənmiş Kyoto Konvensiyası. e-CMR Protokolu və Azərbaycanın e-CMR yol xəritəsi. "Bir pəncərə" sistemi. Gömrük prosedurlarının daşıma zəncirinin səmərəliliyinə təsiri.
Mühazirə12. Optimal multimodal marşrutun seçilməsi. Marşrut seçiminin meyarları: xərc, vaxt, etibarlılıq, risk və ekoloji göstəricilər. Çoxmeyarlı qərarqəbuletmə metodları. Xərc funksiyaları və nəqliyyat növləri üçün rentabellik həddi məsafəsi.
Mühazirə13. Multimodal daşımaların xərcləri, tarifləri, riskləri və sığortası. Vahid multimodal tarif və daşıma haqqının formalaşması. Terminal xərcləri (THC), demurrage və detention. Yük sığortası (Institute Cargo Clauses A, B, C) və ümumi qəza (York-Antverpen Qaydaları). Daşıma zəncirində risklərin idarə edilməsi.
Mühazirə14. Multimodal daşımaların rəqəmsallaşması və təhlükəsizliyi. EDI, TMS və yükün real vaxt rejimində izlənməsi. Elektron konosament və UNCITRAL MLETR. Rəqəmsal FBL. Multimodal təchizat zəncirinin təhlükəsizliyi və dayanıqlığı.
Mühazirə15. Multimodal daşımaların inkişaf perspektivləri və dayanıqlılıq. "Yaşıl" logistika və nəqliyyat növləri arasında yükün yenidən bölüşdürülməsi (modal shift). Emissiyaların azaldılmasında multimodal daşımaların rolu. Nəqliyyat xidmətlərinin rəqabət qabiliyyəti və sahənin gələcək inkişaf istiqamətləri.
Mühazirə