Elektroenergetika sistemlərinin dayanıqlığıSillabus

Fənn kodu

MS-0506

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

180

Semestr

Payız semestri

Akademik il

—

Fənnin tipi

Seçmə

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat mühazirə; b) 15 saat məşğələ

Auditoriyadan kənar saatlar

a)60 saat sərbəst iş b)75 saat məsləhət

-

• mühazirə
• interaktiv müzakirə
• seminar
• təqdimatlar

1. 1

   CLO 1: FTN1: Elektrik enerjisi sistemlərinin iş rejimləri və dayanıqlığı ilə bağlı müasir elmi yanaşmaları təhlil edir və qiymətləndirir.

2. 2

   CLO 2: FTN2: Enerji sistemlərinin rejimlərinə qoyulan tələbləri, aktiv və reaktiv güc balansını, xüsusi və qeyri-simmetrik rejimlərin yaranma səbəblərini izah edir.

3. 3

   CLO 3: FTN3: Elektrik enerjisi sistemlərinin istismar və layihələndirilmə səmərəliliyini artırmaq üçün uyğun metodları seçir və tətbiq edir.

4. 4

   CLO 4: FTN4: Elektrik enerjisi sistemlərinin tədqiqi üçün yeni metodlar işləyib hazırlayır və onları müstəqil elmi-tədqiqat fəaliyyətində tətbiq edir.

5. 5

   CLO 5: FTN5: Elektrik enerjisi sistemlərinin və avadanlıqlarının enerji səmərəliliyini qiymətləndirir, nəzəri tədqiqatlar aparır.

6. 6

   CLO 6: FTN6: Elektrik enerjisi sistemlərinin dayanıqlığını və iş rejimlərini təhlil edir, istismar və layihələndirmənin səmərəliliyini artırmağa yönələn məsələləri həll edir.

1. 1.
   Ümumi anlayışlarMühazirə

   Enerji sisteminin rejimi və rejim parametrləri. Qərarlaşmış və keçid rejimləri; normal, qəzalı keçid və qəzadan sonrakı rejimlər. Dispetçerin əsas funksiyaları haqqında məlumat verilir.

2. 2.
   Enerjı sıstemının iş rejımlərınə olan tələblərMühazirə

   Rejimlərə olan tələblər: etibarlılıq, enerji təchizatının fasiləsizliyi, enerjinin keyfiyyəti, səmərəlilik. Hesab qəzası, nəzarət nöqtələri və ayrı-ayrı əlaqələrin iş rejimi haqqında məlumat verilir.

3. 3.
   Enerji sisteminin səmərəlilik göstəriciləriMühazirə

   Xüsusi yanacaq sərfi, ehtiyaclara enerji sərfi və şəbəkə itkiləri. Faydalı buraxılan kVt-saat üçün vahid göstərici, rejimin maksimum səmərəliliyi və tələblər arasındakı ziddiyyətlər haqqında məlumat verilir.

4. 4.
   Enerji şəbəkələrin rejimləri və onların parametrləri.Mühazirə

   Ağırlaşmış rejimlər, rele mühafizəsinə tələblər (selektivlik, sürət, həssaslıq, etibarlılıq), gərginliyin tənzimlənməsi. Gərginlik və tezliyə görə enerji keyfiyyəti göstəriciləri haqqında məlumat verilir.

5. 5.
   Enerji sisteminin dayalıqlığıMühazirə

   Dayanıqlığın təyini, rejim növləri və keçid proseslərinin təsnifatı. Normal və təmir sxemləri, maksimum məqbul və məcburi axınlar, normativ pozuntular haqqında məlumat verilir.

6. 6.
   Statik dayanıqlıq anlayışıMühazirə

   Kiçik təsirlərdə sistemin ilkin rejimi bərpa etməsi. Sinxronlaşdırıcı güc dp/dδ, güc xarakteristikası, sərhəd gücü və statik dayanıqlıq ehtiyatı əmsalı (kst) haqqında məlumat verilir.

7. 7.
   Dinamik dayanıqlığı anlayışıMühazirə

   Böyük təsirlərdə (qısa qapanma) sinxron işin saxlanması. Normal, qəza və qəzadan sonrakı güc xarakteristikaları, sürətlənmə və tormozlanma sahələri, dayanıqlığı artıran tədbirlər haqqında məlumat verilir.

8. 8.
   Aktiv güc üzrə statik dayanıqlıq ehtiyatı əmsalıMühazirə

   Kəsikdə aktiv güc və yük düyünlərində gərginlik üzrə statik dayanıqlıq ehtiyatı əmsalları, qeyri-müntəzəm güc rəqslərinin amplitudası, sərhəd axınının hesablanması haqqında məlumat verilir.

9. 9.
   Enerji sistemlərinin dayanıqlığına olan tələblər. Icazə verilən rejimlərin müəyyən edilməsiMühazirə

   Dayanıqlığa normativ tələblər (normal, ağırlaşmış, məcburi axın), qəzadan sonrakı rejimin müddəti. Maksimum icazə verilən axının şərtləri və dayanıqlıq hesablamalarının təyinatı haqqında məlumat verilir.

10. 10.
    Xüsusi rejimlər. Aktiv gücün balansı və tezliklə əlaqəsi. Reaktiv gücün balansı və gərginliklə əlaqəsiMühazirə

    Xüsusi rejimlər. Aktiv güc balansı və tezlik, reaktiv güc balansı və gərginlik; gərginlik uçqunu, avtomatik boşaltma, reaktiv gücün generasiyası və istehlakı haqqında məlumat verilir.

11. 11.
    Elektrik ötürməsinin qeyri-simmetrik iş rejimləri. Gərginliklərin və cərəyanların qeyri-simmetrikliyin təsiriMühazirə

    Qeyri-simmetrik rejimlərin səbəbləri. Əks və sıfır ardıcıllıq gərginlik və cərəyanlarının şəbəkə elementlərinə, maşınlara və yükə təsiri, simmetrikləşdirici tədbirlər haqqında məlumat verilir.

12. 12.
    Qeyri-simmetrikliyin əsas növləri. Tipik qeyri-simmetrik hallarıMühazirə

    Qeyri-simmetriyanın əsas növləri: fazaların qeyri-simmetrik yüklənməsi, natamam fazalı iş, fazaların parametrlərindəki fərq. Tipik hallar və mənbələr haqqında məlumat verilir.

13. 13.
    Qeyri-simmetrik rejimlərin tətbiqinin məqsədəuyğunluğu. Qeyri-simmetrik və qeyri-sinusoidal rejimlərin çatışmazlıqlarıMühazirə

    Qeyri-simmetrik rejimlərin tətbiqinin üstünlükləri (etibarlılığın artması, qənaət). Qeyri-simmetrik və qeyri-sinusoidal rejimlərin çatışmazlıqları: əlavə itkilər, qızma, yüksək harmonikalar haqqında məlumat verilir.

14. 14.
    Qeyri-simmetrik rejimlərin parametrlərinin təyin etmə üsulları. Qeyri-simmetrik rejimlər vaxtı şəbəkənin elementlərinin parametrləriMühazirə

    Hesablamaların faza və simmetrik koordinatlarda aparılması, keçid matrisləri. Qeyri-simmetrik rejimdə xətlərin, transformatorların, yüklərin və mənbələrin parametrləri haqqında məlumat verilir.

15. 15.
    Qeyri-simmetrik yük rejiminin hesablamasıMühazirə

    Qeyri-simmetrik yükün hesablanma ilkin şərtləri. Düz, əks və sıfır ardıcıllıq sxemləri, u2 və u0-ın təyini, faza gərginliklərinin tapılması, iterativ dəqiqləşdirmə haqqında məlumat verilir.

16. 16.
    Ümumi anlayışlar. Enerjı sıstemının iş rejımlərınə olan tələblərMəşğələ

    Rejim növləri, parametrləri və dispetçerin funksiyaları; rejimə olan tələblərə aid məsələlərin həlli və müzakirəsi üzrə praktiki məsələlər həll olunur və nəticələr təhlil edilir.

17. 17.
    Enerji sisteminin səmərəlilik göstəriciləri. Enerji şəbəkələrin rejimləri və onların parametrləriMəşğələ

    Səmərəlilik göstəricilərinin hesablanması, şəbəkə rejimlərinin parametrləri və keyfiyyət göstəriciləri (meyletmə, qeyri-sinusoidallıq) üzrə nümunələr üzrə praktiki məsələlər həll olunur və nəticələr təhlil edilir.

18. 18.
    Enerji sisteminin dayalıqlığı. Statik dayanıqlıq anlayışıMəşğələ

    Güc xarakteristikası, sinxronlaşdırıcı güc və statik dayanıqlıq meyarı üzrə nümunələrin həlli üzrə praktiki məsələlər həll olunur və nəticələr təhlil edilir.

19. 19.
    Dinamik dayanıqlığı anlayışı. Aktiv güc üzrə statik dayanıqlıq ehtiyatı əmsalıMəşğələ

    Sahələr üsulu ilə dinamik dayanıqlığın qiymətləndirilməsi və aktiv güc üzrə dayanıqlıq ehtiyatı əmsalının hesablanması üzrə praktiki məsələlər həll olunur və nəticələr təhlil edilir.

20. 20.
    Enerji sistemlərinin dayanıqlığına olan tələblər. Icazə verilən rejimlərin müəyyən edilməsiMəşğələ

    İcazə verilən axınların və normativ ehtiyat əmsallarının (0,20; 0,15; 0,08; 0,10) tətbiqi ilə rejimlərin yoxlanması üzrə praktiki məsələlər həll olunur və nəticələr təhlil edilir.

21. 21.
    Xüsusi rejimlər. Aktiv gücün balansı və tezliklə əlaqəsi. Reaktiv gücün balansı və gərginliklə əlaqəsiMəşğələ

    Aktiv və reaktiv güc balansı, tezliyin və gərginliyin balansdan asılılığı üzrə məsələlərin həlli üzrə praktiki məsələlər həll olunur və nəticələr təhlil edilir.

22. 22.
    Qeyri-simmetrikliyin əsas növləri. Tipik qeyri-simmetrik halları. Qeyri-simmetrik rejimlərin tətbiqinin məqsədəuyğunluğu. Qeyri-simmetrik və qeyri-sinusoidal rejimlərin çatışmazlıqlarıMəşğələ

    Qeyri-simmetriya növləri, tipik halları, tətbiq məqsədəuyğunluğu və çatışmazlıqları üzrə nümunələrin təhlili üzrə praktiki məsələlər həll olunur və nəticələr təhlil edilir.

23. 23.
    Qeyri-simmetrik rejimlərin parametrlərinin təyin etmə üsulları. Qeyri-simmetrik rejimlər vaxtı şəbəkənin elementlərinin parametrləri. Qeyri-simmetrik yük rejiminin hesablamasıMəşğələ

    Simmetrik komponentlər üsulu ilə parametrlərin təyini, qeyri-simmetrik yük rejiminin hesablanması üzrə praktiki məsələlər həll olunur və nəticələr təhlil edilir.

24. 24.
    Ümumi anlayışlar. Enerjı sıstemının iş rejımlərınə olan tələblər Elektrik Sərbəst iş

    Rejim növləri, rejimə olan tələblər və elektrik şəbəkələrinin rejimlərinin hesablanması metodları üzrə ədəbiyyatın müstəqil öyrənilməsi üzrə müstəqil araşdırma aparılır və əldə olunan nəticələr ümumiləşdirilir.

25. 25.
    Enerji sisteminin səmərəlilik göstəriciləri. Enerji şəbəkələrin rejimləri və onların parametrləri.Sərbəst iş

    Səmərəlilik göstəriciləri, şəbəkə rejimləri və onların parametrləri üzrə müstəqil işin yerinə yetirilməsi üzrə müstəqil araşdırma aparılır və əldə olunan nəticələr ümumiləşdirilir.

26. 26.
    Enerji sisteminin dayalıqlığı. Statik dayanıqlıq anlayışı. Dinamik dayanıqlığı anlayışı. Aktiv güc üzrə statik dayanıqlıq ehtiyatı əmsalı.Sərbəst iş

    Enerji sisteminin dayanıqlığı, statik və dinamik dayanıqlıq, ehtiyat əmsalı üzrə müstəqil tədqiqat üzrə müstəqil araşdırma aparılır və əldə olunan nəticələr ümumiləşdirilir.

27. 27.
    Xüsusi rejimlər. Aktiv gücün balansı və tezliklə əlaqəsi. Reaktiv gücün balansı və gərginliklə əlaqəsi.Sərbəst iş

    Xüsusi rejimlər, aktiv və reaktiv güc balansı, tezlik və gərginliklə əlaqəsi üzrə müstəqil iş üzrə müstəqil araşdırma aparılır və əldə olunan nəticələr ümumiləşdirilir.

28. 28.
    Elektrik ötürməsinin qeyri-simmetrik iş rejimləri. Gərginliklərin və cərəyanların qeyri-simmetrikliyin təsiriSərbəst iş

    Qeyri-simmetrik iş rejimləri, gərginlik və cərəyanların qeyri-simmetrikliyinin təsiri üzrə müstəqil iş üzrə müstəqil araşdırma aparılır və əldə olunan nəticələr ümumiləşdirilir.

29. 29.
    Qeyri-simmetrikliyin əsas növləri. Tipik qeyri-simmetrik halları. Qeyri-simmetrik rejimlərin tətbiqinin məqsədəuyğunluğu. Qeyri-simmetrik və qeyri-sinusoidal rejimlərin çatışmazlıqlarıSərbəst iş

    Qeyri-simmetriyanın növləri, tipik halları, tətbiq məqsədəuyğunluğu və çatışmazlıqları üzrə müstəqil iş üzrə müstəqil araşdırma aparılır və əldə olunan nəticələr ümumiləşdirilir.

30. 30.
    Qeyri-simmetrik rejimlərin parametrlərinin təyin etmə üsulları. Qeyri-simmetrik rejimlər vaxtı şəbəkənin elementlərinin parametrləri. Qeyri-simmetrik yük rejiminin hesablaması.Sərbəst iş

    Parametrlərin təyin üsulları, şəbəkə elementlərinin parametrləri və qeyri-simmetrik yük rejiminin hesablanması üzrə müstəqil iş üzrə müstəqil araşdırma aparılır və əldə olunan nəticələr ümumiləşdirilir.

31. 31.
    Elektrik enerjisi sistemlərində keçid proseslərinin modelləşdirilməsi və təhliliSərbəst iş

    Elektrik enerjisi sistemlərində keçid proseslərinin yaranma səbəbləri, riyazi modelləri, diferensial tənliklər əsasında təsviri və hesablama üsulları üzrə müstəqil araşdırma aparılır.

32. 32.
    Elektrik enerjisi sistemlərinin dayanıqlığının artırılması üsullarıSərbəst iş

    Elektrik enerjisi sistemlərinin statik və dinamik dayanıqlığının artırılması üsulları, avtomatik tənzimləmə sistemlərinin, rele mühafizəsinin və qəza əleyhinə avtomatikanın rolu üzrə müstəqil araşdırma aparılır.

33. 33.
    Elektrik enerjisi sistemlərinin dayanıqlığının kompüter proqramları vasitəsilə tədqiqiSərbəst iş

    Elektrik enerjisi sistemlərinin rejimlərinin və dayanıqlığının kompüter proqramları vasitəsilə modelləşdirilməsi, hesablama nəticələrinin müqayisəsi və təhlili üzrə müstəqil araşdırma aparılır.

1. 1. Электрические системы. Электрические сети./Под ред. В.А. Веникова и В.А. Строева – М.: Высшая школа, 1998.
2. 2. Идельчик В.И. Электрические системы и сети. - М.: Энергоатомиздат,1989.
3. 3. Идельчик В.И. Расчеты и оптимизация режимов электрических систем и сетей. – М.: Энергоатомиздат, 1988.
4. 4. Электрические системы: Режимы работы электрических сетей и систем/Под ред. В.А. Веникова. – М.: Высшая школа, 1975.
5. 5. Электрические системы. Математические задачи электроэнергетики/Под ред. В.А. Веникова. – М.: Высшая школа,1981.
6. 6. Ульянов С.А., Электромагнитные переходные процессы в электрических системах: учеб. Для электротехн. и энергет. вузов и фак./С.А. Ульянов. — Изд. 2-е, стер. — Москва: АРИС, 2010. — 520 с.