Günəş elektrik stansiyalarıSillabus

Bu mövzuda Günəş enerjisinin nə olduğu, necə əldə edildiyi və hansı sahələrdə istifadə edildiyi öyrənilir. Həmçinin Günəş enerjisinin üstünlükləri və ətraf mühit üçün əhəmiyyəti haqqında məlumat əldə edilir.

Bu mövzuda Günəş radiasiyasının Yer səthinə çatdırdığı enerji miqdarı öyrənilir. Günəş şüalarının Yerə düşmə bucağının və coğrafi mövqeyin enerji miqdarına təsiri araşdırılır. Həmçinin Günəş enerjisinin müxtəlif ərazilərdə necə dəyişdiyi haqqında məlumat əldə edilir.

Bu mövzuda Günəş radiasiyasının birbaşa, səpələnmiş və ümumi radiasiya növləri öyrənilir. Hər bir radiasiya növünün xüsusiyyətləri və Yer səthinə təsiri araşdırılır. Həmçinin Günəş radiasiyasını ölçmək üçün istifadə olunan cihazlar, məsələn, piranometr və pirheliometr haqqında məlumat əldə edilir.

Bu mövzuda Günəş enerjisinin qiymətinin necə müəyyən edildiyi öyrənilir. Günəş panellərinin, avadanlıqların və quraşdırma xərclərinin qiymətə təsiri araşdırılır. Həmçinin istehsal olunan elektrik enerjisinin miqdarı və istismar xərclərinin qiymətə təsiri müəyyən edilir. Günəş enerjisinin digər enerji mənbələri ilə iqtisadi müqayisəsi haqqında məlumat əldə edilir.

Bu mövzuda əsas meteoroloji göstəricilər, yəni hava temperaturu, atmosfer təzyiqi, rütubət, küləyin sürəti və istiqaməti öyrənilir. Bu göstəricilərin hava şəraitinə və iqlimə təsiri araşdırılır. Həmçinin meteoroloji göstəricilərin ölçülməsi üçün istifadə olunan cihazlar haqqında məlumat əldə edilir.

Bu mövzuda günəş energetik qurğularının Günəşə nəzərən düzgün istiqamətləndirilməsi və yerləşdirilməsi öyrənilir. Qurğunun meyl bucağının və Günəşin mövqeyinin enerji istehsalına təsiri araşdırılır. Həmçinin günəş panellərinin maksimum günəş şüası qəbul etməsi üçün optimal vəziyyətin müəyyən edilməsi öyrənilir.

Bu mövzuda günəş energetik qurğularının əsas növləri və onların xüsusiyyətləri öyrənilir. Qurğuların təyinatına, iş prinsipinə və istifadə sahəsinə görə təsnifatı araşdırılır. Həmçinin fotovoltaik və günəş istilik qurğuları haqqında məlumat əldə edilir.

Bu mövzuda günəş fotovoltaik qurğularının quruluşu, iş prinsipi və əsas elementləri öyrənilir. Günəş panellərinin Günəş şüalarını elektrik enerjisinə çevirmə prosesi araşdırılır. Həmçinin fotovoltaik qurğuların tətbiq sahələri, üstünlükləri və səmərəliliyi haqqında məlumat əldə edilir.

Bu mövzuda Günəş hava və su qızdırıcı kollektorlarının quruluşu və iş prinsipi öyrənilir. Günəş enerjisinin istilik enerjisinə çevrilməsi və havanın və suyun qızdırılması prosesi araşdırılır. Həmçinin kollektorların tətbiq sahələri, növləri və enerji səmərəliliyi haqqında məlumat əldə edilir.

Bu mövzuda vakuum günəş kollektorunun konstruksiyası, əsas hissələri və iş prinsipi öyrənilir. Günəş istiliyinin kollektor vasitəsilə toplanması və istilik enerjisinə çevrilməsi prosesi araşdırılır. Həmçinin günəş istilik akkumulyatorlarının quruluşu, işləmə prinsipi və istiliyin saxlanılması üsulları haqqında məlumat əldə edilir.

Bu mövzuda kombinəolunmuş günəş havaqızdırıcı kollektoru–istilik akkumulyatorunun quruluşu və iş prinsipi öyrənilir. Sənaye miqyaslı və özəl günəş elektrik stansiyalarının (GES) quruluşu, iş prinsipi və tətbiq sahələri araşdırılır. Həmçinin bu sistemlərin enerji səmərəliliyi, üstünlükləri və istifadə imkanları haqqında məlumat əldə edilir.

Bu mövzuda evlər üçün ehtiyat və hibrid Günəş elektrik stansiyalarının (GES) quruluşu və iş prinsipi öyrənilir. Günəş panelləri, akkumulyatorlar və digər enerji mənbələrinin birlikdə işləməsi araşdırılır. Həmçinin bu sistemlərin enerji təminatında rolu, üstünlükləri və səmərəli istifadəsi haqqında məlumat əldə edilir.

Bu mövzuda üzən Günəş elektrik stansiyalarının (GES) quruluşu, iş prinsipi və tətbiq xüsusiyyətləri öyrənilir. Üzən GES-lərin torpaq sahəsinə qənaət, su səthindən səmərəli istifadə və enerji istehsalı baxımından üstünlükləri araşdırılır. Həmçinin onların gələcək inkişaf perspektivləri və geniş tətbiq imkanları haqqında məlumat əldə edilir.

Bu mövzuda günəş parabolik konsentratorunun quruluşu, əsas hissələri və iş prinsipi öyrənilir. Günəş şüalarının parabolik səth vasitəsilə bir nöqtədə cəmləşdirilməsi və istilik enerjisinin alınması prosesi araşdırılır. Həmçinin parabolik konsentratorların tətbiq sahələri, üstünlükləri və səmərəliliyi haqqında məlumat əldə edilir.

Bu mövzuda günəş qurğularında istifadə olunan selektiv səthlərin xüsusiyyətləri və Günəş Stirlinq mühərrikinin iş prinsipi öyrənilir. Günəş enerjisinin mexaniki və istilik enerjisinə çevrilməsi, həmçinin günəş nohurlarının quruluşu və tətbiqi araşdırılır. Həmçinin Günəş enerjisindən istifadə etməklə soyutma və soyuqluğun alınması üsulları haqqında məlumat əldə edilir.

Qaz boşalmalarının yaranma mexanizmləri, hava aralığının deşilmə şərtləri, elektrodlararası məsafə, təzyiq və gərginliyin deşilmə prosesinə təsiri nəzəri və hesablama məsələləri əsasında araşdırılır. Sabit və dəyişən gərginliklərdə hava aralıqlarının deşilməsi müqayisə edilir.

Müxtəlif elektrod konstruksiyalarında elektrik sahəsinin paylanması, qütblər effekti, qeyri-bircins elektrik sahələri və arakəsmələrin elektrik möhkəmliyinə təsiri öyrənilir. Elektrik sahəsinin intensivliyinin dəyişməsi sxem və hesablama nümunələri ilə araşdırılır.

Yüksək gərginlik və cərəyanların ölçülməsi üçün istifadə olunan müqavimətli və tutumlu bölücülər, transformatorlar və digər ölçmə vasitələrinin iş prinsipləri araşdırılır. Müxtəlif gərginlik səviyyələri üçün uyğun ölçmə sxemlərinin seçilməsi və ölçmə xətalarının qiymətləndirilməsi həyata keçirilir.

Daxili və xarici izolyasiyanın əsas xüsusiyyətləri, bərk və kombinə edilmiş izolyasiya sistemləri, izolyasiyanın istilik, nəmlik və çirklənmə nəticəsində qocalması, atmosfer parametrlərinin təsiri araşdırılır. İzolyasiyanın seçilməsi üçün əsas meyarlar praktiki məsələlər üzərində tətbiq edilir.

Hava elektrik veriliş xətlərinin konstruktiv elementləri, izolyatorların seçilməsi, izolyasiya məsafələri və naqillər ətrafında tac boşalmasının yaranma şərtləri öyrənilir. Pik düsturu əsasında tac boşalmasının başlanma gərginliyi və ona təsir edən amillər hesablanır.

İldırım boşalmasının əsas parametrləri, ildırım mənşəli ifrat gərginliklər və onların hava EVX-lərinə və yarımstansiyalara təsiri araşdırılır. Çubuq və tros ildırımötürücülərinin mühafizə prinsipləri, mühafizə zonalarının müəyyən edilməsi və konstruktiv yerləşdirilməsi üzrə məsələlər həll edilir.

Qaz mühitində elektron və ionların elektrik sahəsinin təsiri altında hərəkəti, yüklü hissəciklərin yürüklüyü, orta sərbəst yol və diffuziya hadisələri araşdırılır. Hissəciklərin hərəkətinin qaz boşalmasının yaranmasına təsiri təhlil edilir.

Elektronların zərbə ionlaşması nəticəsində yüklü hissəciklərin sayının artması, elektron selinin və elektrik boşalmasının inkişafı öyrənilir. Paşen qanunu əsasında qaz təzyiqi və elektrodlararası məsafənin deşilmə gərginliyinə təsiri araşdırılır. Sabit və dəyişən gərginliklərdə hava aralığının deşilmə xüsusiyyətləri müqayisə edilir.

Elektrik qurğularında torpaqlamanın təyinatı, torpaqlayıcıların növləri, təbii və süni torpaqlayıcılar, torpaqlama sistemlərinin quruluşu və torpaqlama müqavimətinin hesablanması üsulları araşdırılır.

Güc transformatorlarında istifadə olunan daxili izolyasiya sistemləri, yağ-kağız, bərk və kombinə edilmiş izolyasiya konstruksiyaları, izolyasiya məsafələri və elektrik sahəsinin paylanması araşdırılır. Transformator izolyasiyasının iş şəraitinə davamlılığı və əsas zədələnmə mexanizmləri təhlil edilir.

İfrat gərginliklərin mənşəyinə və davametmə müddətinə görə təsnifatı, fazlararası ifrat gərginliklərin yaranma səbəbləri və elektrik avadanlıqlarına təsiri araşdırılır. İfrat gərginliklərdən mühafizə sxemlərinin quruluşu və əsas elementlərinin funksiyaları təhlil edilir.

Kondensator batareyalarının elektrik şəbəkəsində qoşulması və açılması zamanı yaranan keçid prosesləri, kondensatorun tutum xüsusiyyətləri və kommutasiya ifrat gərginliklərinin yaranma mexanizmi araşdırılır. İfrat gərginliklərin səviyyəsinə təsir edən şəbəkə parametrləri təhlil edilir.

Hava elektrik veriliş xətlərinin yüksüz rejimdə açılması zamanı yaranan keçid prosesləri, xəttin tutum təsiri, gərginliyin yüksəlməsi və kommutasiya ifrat gərginliklərinin formalaşması araşdırılır. Xətt parametrlərinin ifrat gərginliyin səviyyəsinə təsiri təhlil edilir.