Rektifikasiya və adsorbsiya prosesləriSillabus

Fənn kodu

MS-0904

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

180

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Seçmə

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat - mühazirə b) 15 saat- seminar

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 81 saat – sərbəst iş b) 54 saat- məsləhət saatı

Rektifikasiya və adsorbsiya fənni kimya, neft-kimya, qaz emalı və əczaçılıq sənayesində qarışıqların ayrılması üçün tətbiq olunan iki fundamental kütlə mübadiləsi prosesini — rektifikasiya və adsorbsiyanı dərindən əhatə edir. Fənnin əsas məqsədi magistrlara sənayedə maddələrin ayrılması və təmizlənməsi qurğularının (rektifikasiya qüllələri və adsorberlər) fiziki-kimyəvi mahiyyətini, riyazi modelləşdirilməsini və mühəndislik hesabatlarını mənimsətməkdir. Tələbələrin kütlə mübadiləsi qanunlarına əsaslanaraq texnoloji sxemləri analiz etmək, avadanlıqları layihələndirmək və onları idarə etmək bacarıqlarını peşəkar səviyyəyə çatdırmaqdır.

• mühazirə
• problem-based learning
• seminar
• layihə əsaslı öyrənmə
• təqdimatlar
• interaktiv müzakirə

Təlim nəticəsi əlavə edilməyib.

1. 1.
   İkilik maye qarışıqlarının rektifikasiyası: Material və istilik balanslarının qurulması və işçi xətlərin tənliklərinin çıxarılması.Mühazirə

   İkilik maye qarışıqlarının rektifikasiyası: Material və istilik balanslarının qurulması və işçi xətlərin tənliklərinin çıxarılması.

2. 2.
   Çoxkomponentli qarışıqların rektifikasiya prosesi: Fleqma ədədinin və minimal fleqma əmsalının təyin edilməsi üsulları.Mühazirə

   Çoxkomponentli qarışıqların rektifikasiya prosesi: Fleqma ədədinin və minimal fleqma əmsalının təyin edilməsi üsulları.

3. 3.
   Boşqablı rektifikasiya sütunları: Boşqabların tipləri (torlu, klapanlı, qapaqlı) və onların hidravlik müqavimətinin hesablanması.Mühazirə

   Boşqablı rektifikasiya sütunları: Boşqabların tipləri (torlu, klapanlı, qapaqlı) və onların hidravlik müqavimətinin hesablanması.

4. 4.
   Dolduruculu (násadlı) rektifikasiya sütunları: Müasir doldurucu növləri, faza təması səthi və kütləötürmə əmsallarının tapılması.Mühazirə

   Dolduruculu (násadlı) rektifikasiya sütunları: Müasir doldurucu növləri, faza təması səthi və kütləötürmə əmsallarının tapılması.

5. 5.
   Azeotrop və ekstraktiv rektifikasiya: Sənayedə ayrılması çətin olan qarışıqların xüsusi reagentlər vasitəsilə ayrılması texnologiyası.Mühazirə

   Azeotrop və ekstraktiv rektifikasiya: Sənayedə ayrılması çətin olan qarışıqların xüsusi reagentlər vasitəsilə ayrılması texnologiyası.

6. 6.
   Rektifikasiya prosesində enerji səmərəliliyi: İstilik nasoslarının tətbiqi və buxar axınlarının rekuperasiyası (istiliyin təkrar istifadəsi).Mühazirə

   Rektifikasiya prosesində enerji səmərəliliyi: İstilik nasoslarının tətbiqi və buxar axınlarının rekuperasiyası (istiliyin təkrar istifadəsi).

7. 7.
   Dövri (fasiləli) rektifikasiya: Laboratoriya və kiçiktonnajlı kimya sənayesində rektifikasiya qurğularının kinetikası.Mühazirə

   Dövri (fasiləli) rektifikasiya: Laboratoriya və kiçiktonnajlı kimya sənayesində rektifikasiya qurğularının kinetikası.

8. 8.
   Neftin ilkin emalında fraksiyalı distillə: Atmosfer və vakuum rektifikasiya sütunlarının kütlə mübadiləsi xüsusiyyətləri.Mühazirə

   Neftin ilkin emalında fraksiyalı distillə: Atmosfer və vakuum rektifikasiya sütunlarının kütlə mübadiləsi xüsusiyyətləri.

9. 9.
   Sənaye adsorbentlərinin kinetikası və statikası: Aktivləşdirilmiş kömür, seolitlər və silikagellərin məsaməli strukturu və seçiciliyi.Mühazirə

   Sənaye adsorbentlərinin kinetikası və statikası: Aktivləşdirilmiş kömür, seolitlər və silikagellərin məsaməli strukturu və seçiciliyi.

10. 10.
    Adsorbsiya izotermləri: Lenqmür, Freyndlix və BET tənliklərinin kütlə transferi hesablamalarında tətbiqi.Mühazirə

    Adsorbsiya izotermləri: Lenqmür, Freyndlix və BET tənliklərinin kütlə transferi hesablamalarında tətbiqi.

11. 11.
    Daimi laylı (hərəkətsiz) adsorberlər: Adsorbsiya cəbhəsinin hərəkəti və "udulma dalğası" analizinin riyazi modelləşdirilməsi.Mühazirə

    Daimi laylı (hərəkətsiz) adsorberlər: Adsorbsiya cəbhəsinin hərəkəti və "udulma dalğası" analizinin riyazi modelləşdirilməsi.

12. 12.
    Qaynayan (psevdodaxili) laylı adsorbsiya qurğuları: Bərk faza ilə qaz/maye axını arasında intensiv istilik və kütlə mübadiləsi.Mühazirə

    Qaynayan (psevdodaxili) laylı adsorbsiya qurğuları: Bərk faza ilə qaz/maye axını arasında intensiv istilik və kütlə mübadiləsi.

13. 13.
    Qazların təzyiq dəyişməsi ilə adsorbsiyası (PSA - Pressure Swing Adsorption): Hidrogenin təmizlənməsi və oksigen istehsalında müasir adsorbsiya dövrləri.Mühazirə

    Qazların təzyiq dəyişməsi ilə adsorbsiyası (PSA - Pressure Swing Adsorption): Hidrogenin təmizlənməsi və oksigen istehsalında müasir adsorbsiya dövrləri.

14. 14.
    Temperatur dəyişməsi ilə adsorbsiya (TSA - Temperature Swing Adsorption): Sənaye qazlarının rütubətdən və karbon qazından təmizlənməsi və adsorbentin regenerasiyası.Mühazirə

    Temperatur dəyişməsi ilə adsorbsiya (TSA - Temperature Swing Adsorption): Sənaye qazlarının rütubətdən və karbon qazından təmizlənməsi və adsorbentin regenerasiyası.

15. 15.
    Sənaye tullantı sularının adsorbsiya üsulu ilə təmizlənməsi: Ağır metalların və üzvi çirkləndiricilərin bərk adsorbentlər tərəfindən tutulmasının kütləötürmə mexanizmi.Mühazirə

    Sənaye tullantı sularının adsorbsiya üsulu ilə təmizlənməsi: Ağır metalların və üzvi çirkləndiricilərin bərk adsorbentlər tərəfindən tutulmasının kütləötürmə mexanizmi.

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.