Ümumi məlumat
- Fənn kodu
- MS-2017
- Kredit
- 6
- Tələbənin iş yükü
- 180
- Semestr
- Payız semestri
- Akademik il
- 2026-2027
- Fənnin tipi
- Seçmə
- Təhsil forması
- Əyani
- Tədris dili
- Azərbaycan
- Auditoriyadaxili saatlar
- a) 30 saat mühazirə
- Auditoriyadan kənar saatlar
- a) 150 saat fərdi iş
Fənn haqqında
Bu fənn tələbələrə zaman oxu üzrə toplanmış məlumatlar (Time Series) əsasında gələcək biznes göstəricilərini, maliyyə trendlərini və bazar dəyişikliklərini proqnozlaşdırmaq üçün zəruri olan riyazi-statistik metodları və analitik alətləri aşılamaq üçün nəzərdə tutulmuşdur. Kurs çərçivəsində zaman sıralarının əsas komponentləri (trend, mövsümlülük, tsikliklikvə təsadüfi tərəddüdlər), stasionarlıq anlayışı, avtokorrelyasiya (ACF/PACF) və hamarlaşdırma (Exponential Smoothing, Holt-Winters) üsulları tədris olunur. Tələbələr klassik ekonometrik və müasir proqnozlaşdırma modellərinin (ARIMA, SARIMA, VAR), eləcə də maşın öyrənməsinə əsaslanan zaman sırası alqoritmlərinin (Prophet, LSTM) təhlil proqramları (Excel, Python, R və ya SPSS) vasitəsilə tətbiqini mənimsəyəcəklər. Fənn satış həcmləri, birja qiymətləri, makroiqtisadi göstəricilər və tələbat proqnozları üzrə xətanı minimuma endirən modellər qurmaq və data əsaslı idarəetmə qərarları qəbul etmək vərdişlərini formalaşdırır.
Tədris metodları
- mühazirə
- interaktiv müzakirə
- problem-based learning
- layihə əsaslı öyrənmə
- case study
- təqdimatlar
- komanda işi
Fənn təlim nəticələri (CLO)
CLO 1: Zaman sıralarının əsas komponentlərini (trend, mövsümlülük, tsiklik və təsadüfi tərəddüdlər) stasionarlıq testləri (ADF testi) ilə təhlil edir.
CLO 2: Tələbat, satış və maliyyə göstəricilərinin proqnozlaşdırılması üçün avtoreqressiv və hamarlaşdırma modellərini (ARIMA, SARIMA, ETS, Prophet) qurur.
CLO 3: Çoxölçülü zaman sıraları (VAR, VECM) vasitəsilə makroiqtisadi və biznes dəyişənləri arasındakı dinamik asılılıqları qiymətləndirir.
CLO 4: Proqnozların dəqiqliyini və etibarlılığını qiymətləndirmək üçün xəta metrikalarını (MAE, RMSE, MAPE) hesablayır və cross-validation tətbiq edir.
CLO 5: Zaman sıralarının analizindən əldə olunan proqnozları müəssisənin strateji planlaması və risklərin idarə olunması sistemlərinə inteqrasiya edir.
Mövzu planı
Mövzu əlavə edilməyib.
Ədəbiyyat
Ədəbiyyat əlavə edilməyib.
Qiymətləndirmə
| Qiymətləndirmə forması | Açıqlama | Bal | Uyğun FTN |
|---|---|---|---|
| Cari qiymətləndirmə | Cari qiymətləndirmə - fənn üzrə tələbənin semestr müddətində fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi olmaqla, mühazirə və məşğələ (laboratoriya) dərs materiallarının mənimsənilmə səviyyəsini qiymətləndirilir. | 30 bal | FTN 1-5 |
| Davamiyyət | Tələbə fənn üzrə dərslərin 25%-dən çoxunda iştirak etmədiyi halda imtahana buraxılmır. | 10 bal | - |
| Tələbənin sərbəst işi | Tələbəyə fənn üzrə semestr ərzində 1 sərbəst işin (zəruri hallarda sərbəst işlərin sayı artırıla bilər) yerinə yetirilməsi tapşırığı verilir. | 10 bal | FTN-- |
| İmtahan | İmtahan şifahi, yazılı, yazılı-elektron, test üsulu ilə keçirilir | 50 bal | FTN 1-5 |