İstehlakçı davranışıSillabus

Fənn kodu

MS-2012

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

180

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2026-2027

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat mühazirə

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 150 saat fərdi iş

Mal və xidmət bazarlarında fərdi və təşkilati alıcı davranışını təhlil etmək, eləcə də effektiv, istehlakçı yönümlü marketinq və idarəetmə qərarlarının qəbulunu dəstəkləmək üçün istifadə olunan istehlakçı davranışı nəzəriyyələri, modelləri və tədqiqat metodologiyaları üzrə hərtərəfli biliklərə yiyələnmək. Fənn müasir bazar şəraitində istehlakçı davranışının nəzəri və metodoloji əsasları, eləcə də onun idarə edilməsi metodları üzrə bilikləri təmin edir. Bura istehlakçı yönümlü marketinq strategiyalarının işlənib hazırlanması, istehlakçı davranışının fərdi amilləri (şəxsiyyət, psixoqrafik və demoqrafik amillər, motivasiya, bilik, münasibətlər, hisslər və niyyətlər), xarici mühit amilləri (mədəniyyət, etnik mənsubiyyət, sosial sinif, ailə və ev təsərrüfatları, referent qruplar və fərdlər), satınalmadan əvvəlki mərhələdən satınalma sonrası qiymətləndirməyə qədər olan istehlakçı qərar qəbuletmə prosesi, istehlakçı münasibətlərinin qurulması və rəyin formalaşması, eləcə də korporativ alıcıların (B2B) davranış xüsusiyyətləri daxildir. Bununla da fənn tələbələrdə mal və xidmət bazarlarında istehlakçı davranışını sistemli və praktiki şəkildə tədqiq etmək, təhlil etmək və idarə etmək bacarığını inkişaf etdirir.

• interaktiv müzakirə
• problem-based learning
• case study
• komanda işi
• layihə əsaslı öyrənmə
• təqdimatlar
• mühazirə

1. 1

   CLO 1: Daxili psixoloji amilləri təhlil etmək: İstehlakçıların qərar qəbul etmə prosesinə təsir edən daxili psixoloji faktorları (qavrayış, motivasiya, şəxsiyyət, öyrənmə və mövqe/münasibət) izah edir.

2. 2

   CLO 2: Xarici və sosial-mədəni təsirləri qiymətləndirmək: Mədəniyyət, submədəniyyət, sosial siniflər, referent qruplar və ailə strukturunun istehlakçı seçiminə təsirini qiymətləndirir.

3. 3

   CLO 3: Qərar qəbul etmə mərhələlərini modelləşdirmək: İstehlakçının ehtiyacın yaranmasından satınalma sonrası qiymətləndirməyə qədər keçdiyi 5 mərhələli qərar qəbul etmə modelini tətbiq edir.

4. 4

   CLO 4: Bazarın seqmentləşdirilməsi və hədəflənməsini həyata keçirmək: Psixoqrafik (həyat tərzi, dəyərlər) və davranış əsaslı göstəricilərdən istifadə edərək istehlakçı bazarını seqmentləşdirir və hədəf auditoriyanı müəyyənləşdirir.

5. 5

   CLO 5: Rəqəmsal və müasir istehlakçı davranışını şərh etmək: Onlayn mühitdə, sosial mediada və rəqəmsal platformalarda istehlakçıların nümayiş etdirdiyi yeni davranış modellərini və impulsiv satınalma meyllərini analiz edir.

6. 6

   CLO 6: Marketinq strategiyalarını istehlakçı insight-larına uyğunlaşdırmaq: İstehlakçı davranışından əldə olunan analitik məlumatlar (insight) əsasında effektiv brendinq, qiymətləndirmə və kommunikasiya strategiyaları hazırlayır.

1. 1.
   İstehlakçı Davranışına Ümumi BaxışMühazirə

   "İstehlakçı Davranışına Ümumi Baxış" mövzusunda fərdlərin və qrupların ehtiyaclarını ödəmək üçün məhsul, xidmət, ideya və ya təcrübələri seçməsi, satın alması və istifadə etməsi prosesləri kompleks şəkildə təhlil olunur. Fənn daxilində istehlakçı davranışının marketinq strategiyalarının formalaşmasındakı rolu, dinamik bazar mühiti və istehlakçı psixologiyasının multidissiplinar əsasları araşdırılır.

2. 2.
   QavrayışMühazirə

   "Qavrayış" mövzusunda istehlakçıların xarici qıcıqlandırıcıları (məsələn, rəng, səs, qoxu, tekstura) hiss etməsi, diqqət yetirməsi və onlara məna verməsi prosesləri təhlil olunur. Fənn daxilində duyğu orqanlarının rolu, mütləq və fərqləndirmə hədləri (absolute and differential thresholds), eləcə də brend qavrayışının formalaşmasında neyromarketinq mexanizmləri araşdırılır.

3. 3.
   Öyrənmə və YaddaşMühazirə

   "Öyrənmə və Yaddaş" mövzusunda istehlakçıların təcrübələr vasitəsilə yeni bilik və davranışlar qazanması, eləcə də bu məlumatların yaddasda saxlanılması və bərpası mexanizmləri təhlil olunur. Fənn daxilində davranışçı (klassik və operant şərtlənmə) və koqnitiv öyrənmə nəzəriyyələri, brend assosiasiyaları və yaddaş şəbəkələrinin satınalma qərarlarına təsiri araşdırılır.

4. 4.
   Motivasiya və TəsirMühazirə

   "Motivasiya və Təsir" mövzusunda istehlakçıları müəyyən satınalma fəaliyyətinə sövq edən daxili ehtiyaclar, tələbatlar və emosional amillər təhlil olunur. Fənn daxilində Maslounun tələbatlar iyerarxiyası, motivasiyalararası münaqişələr (approach-avoidance), istehlakçı cəlb olunması (consumer involvement) və emosiyaların qərarqəbuletməyə təsiri araşdırılır.

5. 5.
   MənlikMühazirə

   "Mənlik" mövzusunda istehlakçıların özləri haqqındakı qavrayışları (real mənlik, ideal mənlik, sosial mənlik) və bu mənlik obrazlarının məhsul/brend seçimlərinə təsiri təhlil olunur. Fənn daxilində mənlik konseptinin genişlənməsi (extended self), gender rolları, bədən imici və brendlərin şəxsi identikliyi ifadə etmə aləti kimi istifadə olunması araşdırılır.

6. 6.
   Şəxsiyyət, Həyat Tərzləri və DəyərlərMühazirə

   "Şəxsiyyət, Həyat Tərzləri və Dəyərlər" mövzusunda fərdlərin stabillik göstərən psixoloji xüsusiyyətləri,psixoqrafik göstəricilər (VALS modeli) və cəmiyyətdəki temel dəyərlərin satınalma vərdişlərinə təsiri təhlil olunur. Fənn daxilində brend şəxsiyyəti (brand personality), psixoqrafik seqmentasiya və istehlakçıların həyat tərzinə uyğun məhsul təkliflərinin formalaşdırılması araşdırılır.

7. 7.
   MünasibətlərMühazirə

   "Münasibətlər" mövzusunda istehlakçıların məhsullara, brendlərə və ya xidmətlərə qarşı formalaşdırdığı dayanıqlı koqnitiv, affektiv və davranışyönümlü qiymətləndirmələri (ABC modeli) təhlil olunur. Fənn daxilində münasibətlərin formalaşma funksiyaları (utilitar, dəyər ifadə edən, eqonu müdafiə edən, bilik) və onların brend loyallığındakı rolu araşdırılır.

8. 8.
   Münasibət Dəyişikliyi və Marketinq KommunikasiyalarıMühazirə

   "Münasibət Dəyişikliyi və Marketinq Kommunikasiyaları" mövzusunda istehlakçıların mövcud mənfi və ya neytral münasibətlərini dəyişdirmək üçün istifadə olunan inandırma modelləri (ELM – Elaboration Likelihood Model) və kommunikasiya taktikaları təhlil olunur. Fənn daxilində mənbəyin etibarlılığı, cəlbediciliyi, mesajın strukturu, emosional və rasional arqumentlərin tətbiqi mexanizmləri araşdırılır.

9. 9.
   Fərdi Qərar QəbuluMühazirə

   "Fərdi Qərar Qəbulu" mövzusunda istehlakçıların problem dərkindən başlayaraq informasiya axtarışı, alternativaların qiymətləndirilməsi, satınalma və satınalma sonrası mərhələləri əhatə edən Decision Making (Qərar Qəbuletmə) zənciri təhlil olunur. Fənn daxilində ratsional, emosional və vərdişə söykənən satınalma modelləri, koqnitiv dissonans və qərarqəbuletmədə heuristikanın rolu araşdırılır.

10. 10.
    Qrup Təsiri və Sosial MediaMühazirə

    "Qrup Təsiri və Sosial Media" mövzusunda referent qrupların, rəy liderlərinin və onlayn icmaların fərdi istehlakçı seçimlərinə və satınalma davranışlarına təsiri təhlil olunur. Fənn daxilində şifahi marketinq (Word-of-Mouth), konformizm, viral marketinq, influencer marketinq və sosial media platformalarındakı interaktiv qrup dinamikaları araşdırılır.

11. 11.
    Alış, İstifadə və UtilizasiyaMühazirə

    "Alış, İstifadə və Utilizasiya" mövzusunda satınalma mühiti (mağaza dizaynı, atmosfer, xidmət keyfiyyəti), məhsulun istifadə təcrübəsi və istifadədən sonrakı tullantı/təkrar emal süreçləri təhlil olunur. Fənn daxilində pərakəndə satış nöqtələrindəki situational faktorlar, müştəri məmnuniyyəti, brenddən imtina və dayanıqlı istehlak (sustainable consumption) çərçivəsində utilizasiya davranışları araşdırılır.

12. 12.
    Gəlir və Sosial SinifMühazirə

    Deskripsiya: "Gəlir və Sosial Sinif" mövzusunda cəmiyyətdəki sosial təbəqələşmə, gəlir səviyyəsi, peşə və təhsil göstəricilərinin istehlakçıların satınalma gücünə və seçimlərinə təsiri təhlil olunur. Fənn daxilində sosial mobilik, status rəmzləri (status symbols), dəbdəbəli istehlak (conspicuous consumption) və müxtəlif sosial siniflər üçün qiymətləndirmə/mövqeləndirmə strategiyaları araşdırılır.

13. 13.
    İstehlakçı Davranışına Mədəni TəsirlərMühazirə

    "İstehlakçı Davranışına Mədəni Təsirlər" mövzusunda mədəniyyətin, submədəniyyətlərin (etnik, dini, regional) və mədəniyyətlərarası fərqliliklərin istehlakçıların dəyər sisteminə, ənənələrinə və satınalma vərdişlərinə təsiri təhlil olunur. Fənn daxilində qlobal marketinqdə mədəni adaptasiya, rituallar, simvollar və çarpaz-mədəniyyət istehlakçı analizi araşdırılır.

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.