Marketinqin idarə edilməsiSillabus

Fənn kodu

MM-2001

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

180

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2026-2027

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat mühazirə

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 150 saat fərdi iş

Bu fənn tələbələrə müəssisələrin bazar mövqeyini möhkəmləndirmək, müştəri dəyəri yaratmaq və rəqabət üstünlüyü əldə etmək üçün marketinq strategiyalarının planlaşdırılması, tətbiqi və nəzarəti mexanizmlərini öyrətmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Kurs çərçivəsində bazar imkanlarının təhlili, istehlakçı davranışlarının öyrənilməsi, rəqib analizi və bazarın seqmentləşdirilməsi (STP — Segmentation, Targeting, Positioning) kimi konseptual əsaslar tədris olunur. Tələbələr klassik və rəqəmsal marketinq miksinin (4P/7P — Məhsul, Qiymət, Paylanma, Təşviqat) idarə edilməsi, brend menecmenti, müştəri münasibətlərinin idarə olunması (CRM) və marketinq büdcəsinin optimallaşdırılması prinsiplərini mənimsəyəcəklər. Fənn real biznes keysləri və bazarlama strategiyaları vasitəsilə tələbələrdə strateji qərarqəbuletmə və marketinq fəaliyyətlərinin effektivliyini (ROI) qiymətləndirmək bacarıqlarını formalaşdırır.

• mühazirə
• interaktiv müzakirə
• case study
• problem-based learning
• komanda işi
• təqdimatlar
• layihə əsaslı öyrənmə

1. 1

   CLO 1: Bazar imkanlarını və rəqabət mühitini qiymətləndirmək üçün Situasiya təhlili (SWOT, PESTEL, 5 Force) və müştəri seqmentasiyasını aparır.

2. 2

   CLO 2: Hədəf auditoriyasını (STP – Segmentation, Targeting, Positioning) müəyyən edərək brendin bazarda fərqləndirici mövqeləndirmə strategiyasını tərtib edir.

3. 3

   CLO 3: Marketinq kompleksinin 4P/7P (Məhsul, Qiymət, Paylanma, Təşviqat) elementlərini inteqrasiya olunmuş strategiya şəklində planlaşdırır.

4. 4

   CLO 4: Rəqəmsal və ənənəvi kanallar üzrə marketinq kampaniyalarının effektivliyini və qaytarılma dərəcəsini (ROMI, CPA, CLV) metrikalarla ölçür.

5. 5

   CLO 5: Bazar dəyişikliklərinə və istehlakçı davranışlarına uyğun olaraq strateji marketinq planı və büdcəsi hazırlayır.

1. 1.
   Strateji marketinqə ümumi baxış Mühazirə

   "Strateji marketinqə ümumi baxış" mövzusunda müəssisənin uzunmüddətli rəqabət üstünlüyünün formalaşdırılmasında strateji marketinqin rolu, daxili və xarici mühitin analitik diaqnostikası (SWOT, PESTEL, Porterin 5 Qüvvəsi), eləcə də STP (Seqmentasiya, Hədəfləmə, Mövqeləndirmə) çərçivəsi kompleks şəkildə təhlil olunur. Fənn daxilində korporativ strategiyalarla marketinq məqsədlərinin inteqrasiyası, dəyər təklifinin (value proposition) yaradılması, bazar imkanlarının qiymətləndirilməsi və dəyişən bazar şəraitinə uyğun strateji idarəetmə mexanizmlərinin qurulması araşdırılır.

2. 2.
   Marketinq strategiyalarının planlaşdırılması, həyata keçirilməsi və qiymətləndirilməsi Mühazirə

   "Marketinq strategiyalarının planlaşdırılması, həyata keçirilməsi və qiymətləndirilməsi" mövzusunda strateji marketinq planının tərtibi mərhələləri, resursların və büdcənin bölüşdürülməsi, strateji təşəbbüslərin əməliyyat səviyyəsində icrası və nəticələrin ölçülməsi mexanizmləri kompleks şəkildə təhlil olunur. Fənn daxilində marketinq auditinin aparılması, əsas fəaliyyət göstəricilərinin (KPI, ROMI, bazar payı) müəyyənləşdirilməsi, kənarlaşmaların təhlili və dinamik bazar dəyişikliklərinə qarşı strateji nəzarət və operativ düzəliş sistemlərinin qurulması araşdırılır.

3. 3.
   Marketinq mühiti Mühazirə

   "Marketinq mühiti" mövzusunda müəssisənin fəaliyyətinə və marketinq qərarlarına birbaşa və dolayısı ilə təsir edən mikro və makro mühit amillərinin kompleks analitik diaqnostikası təhlil olunur. Fənn daxilində makro mühitin (PESTEL: Siyasi, İqtisadi, Sosial-mədəni, Texnoloji, Ekoloji, Hüquqi) və mikro mühit elementlərinin (təchizatçılar, vasitəçilər, rəqiblər, müştərilər və kontakt auditoriyaları) dinamikası, bazar imkanları ilə yanaşı xarici təhlükələrin aşkar edilməsi mexanizmləri araşdırılır.

4. 4.
   Marketinqdə sosial məsuliyyət və etika Mühazirə

   "Marketinqdə sosial məsuliyyət və etika" mövzusunda marketinq qərarlarının cəmiyyətə, ətraf mühitə və istehlakçı hüquqlarına təsiri, Korporativ Sosial Məsuliyyət (KSM) konsepsiyası və etik marketinq standartları təhlil olunur. Fənn daxilində aldadıcı reklamlar, giper-istehlakçılıq, qiymətləndirmədə manipulyasiyalar, data məfiliyi pozuntuları və greenwashing (saxta yaşıl brendinq) kimi etik problemlər, eləcə də dayanıqlı marketinq (sustainable marketing) prinsiplərinin brend dəyərinə təsiri araşdırılır.

5. 5.
   Marketinq tədqiqatı və informasiya sistemləri Mühazirə

   "Marketinq tədqiqatı və informasiya sistemləri" mövzusunda bazar məlumatlarının systematically toplanması, emalı, təhlili və idarəetmə qərarlarında tətbiqi, eləcə də Marketinq İnformasiya Sisteminin (MIS) struktur komponentləri təhlil olunur. Fənn daxilində birincili və ikincili data toplama metodları (sorğular, fokus qruplar, müşahidələr, eksperimentlər), seçmə çərçivəsinin hazırlanması, rəqəmsal analitika alətləri və dataya dayalı (data-driven) marketinq qərarlarının verilməsi mexanizmləri araşdırılır.

6. 6.
   Hədəf bazarları: seqmentləşdirmə və qiymətləndirmə Mühazirə

   "Hədəf bazarları: seqmentləşdirmə və qiymətləndirmə" mövzusunda bazarın oxşar tələbat və davranışa malik istehlakçı qruplarına bölünməsi kriteriyaları (geoqrafik, demoqrafik, psixoqrafik və davranış), eləcə də ayrılmış seqmentlərin cəlbedicilik göstəriciləri üzrə analitik qiymətləndirilməsi təhlil olunur. Fənn daxilində seqmentlərin tutumu, artım tempi, rəqabət intensivliyi, müəssisənin resurs imkanlarına uyğunluğu və hədəf bazar strategiyalarının (differensiasiya olunmamış, differensiasiya olunmuş, fokuslanmış/niş marketinq) seçilməsi mexanizmləri araşdırılır.

7. 7.
   İstehlakçının satınalma davranışı Mühazirə

   "İstehlakçının satınalma davranışı" mövzusunda fərdi istehlakçıların və ev təsərrüfatlarının məhsul və xidmətləri seçməsi, satın alması və istifadə etməsi proseslərinə təsir edən psixoloji, kişisel, sosial və mədəni faktorlar təhlil olunur. Fənn daxilində satınalma qərarı mərhələləri (ehtiyacın dərk edilməsi, informasiya axtarışı, alternativaların qiymətləndirilməsi, satınalma qərarı və satınalma sonrası davranış), eləcə də istehlakçıların motivasiyası, qavrayışı və loyallığının formalaşdırılması mexanizmləri araşdırılır.

8. 8.
   Biznes bazarları və alış davranışı Mühazirə

   "Biznes bazarları və alış davranışı" mövzusunda təşkilati alıcıların (B2B – müəssisələr, dövlət qurumları və təsisatlar) məhsul və xidmətləri satınalma prosesinin xüsusiyyətləri, biznes bazarlarının strukturu və istehlakçı (B2C) bazarlarından konseptual fərqləri təhlil olunur. Fənn daxilində satınalma komitələrinin (buying centers) tərkibi, B2B satınalma qərarı mərhələləri, satınalma ssenariləri (təkrar satınalma, dəyişdirilmiş təkrar satınalma, yeni tapşırıq), təchizatçılarla strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin qurulması və B2B tələbatının törəmə (derived demand) xarakteri araşdırılır.

9. 9.
   Qlobal bazarlara nail olmaqMühazirə

   "Qlobal bazarlara nail olmaq" mövzusunda beynəlxalq marketinqin mahiyyəti, xarici bazarlarda fəaliyyətə təsir göstərən makro mühit qüvvələri (siyasi, hüquqi, iqtisadi, sosial-mədənivə texnoloji) və qlobal ticarəti tənzimləyən əsas beynəlxalq ticarət sazişləri (ÜTT, USMCA, Aİ və s.) kompleks şəkildə təhlil olunur. Fənn daxilində müəssisələrin qlobal bazarlara inteqrasiyası, ticarət baryerlərinin və proteksionizm tədbirlərinin marketinq əməliyyatlarına təsiri, eləcə də beynəlxalq tərəfdaşlıq sazişlərinin yaratdığı biznes imkanları araşdırılır.

10. 10.
    Elektron marketinq, rəqəmsal marketinq, və sosial şəbəkələr Mühazirə

    "Elektron marketinq, rəqəmsal marketinq və sosial şəbəkələr" mövzusunda onlayn mühitdə brendin tanınması və satışların artırılması üçün istifadə olunan rəqəmsal kanalların, e-marketinq alətlərinin və sosial media platformalarının (SMM) idarə olunması mexanizmləri təhlil olunur. Fənn daxilində axtarış sistemlərinin optimallaşdırılması (SEO/SEM), kontent marketinqi, e-poçt vasitəsilə ünsiyyət, sosial şəbəkələrdə hədəflənmiş reklamlar (targeted advertising) və veb-analitika indikatorları vasitəsilə istifadəçi davranışlarının qiymətləndirilməsi araşdırılır.

11. 11.
    Məhsul konsepsiyaları, brendləşdirmə və qablaşdırma Mühazirə

    "Məhsul konsepsiyaları, brendləşdirmə və qablaşdırma" mövzusunda yeni məhsul ideyalarının yaradılmasından bazara təqdim olunmasına qədər olan həyat dövrü, brend kimliyinin (brand identity) formalaşdırılması və qablaşdırma idarəçiliyi kompleks şəkildə təhlil olunur. Fənn daxilində məhsulun üç səviyyəsi (əsas fəda, real məhsul, genişləndirilmiş məhsul), brend kapitalı (brand equity), əmtəə nişanlarının hüquqi mühafizəsi, eləcə də qablaşdırmanın kommunikativ, qoruyucu və ekoloji funksiyaları araşdırılır.

12. 12.
    Məhsulların işlənib hazırlanması və idarə olunması Mühazirə

    "Məhsulların işlənib hazırlanması və idarə olunması" mövzusunda yeni məhsulun yaradılması prosesi (NPD – New Product Development), ideyaların toplanması və filterlənməsindən başlayaraq konseptin testi, biznes təhlili, prototipin hazırlanması, bazar testi və kommersiyalaşdırılması mərhələləri kompleks şəkildə təhlil olunur. Fənn daxilində məhsul portfelinin idarə olunması (BCG matrisi, Ansoff matrisi), məhsulun həyat dövrü (PLC – Product Life Cycle) mərhələlərinə uyğun marketinq taktikalarının seçilməsi və köhnəlmiş məhsulların bazardan çıxarılması mexanizmləri araşdırılır.

13. 13.
    Xidmət marketinqi Mühazirə

    "Xidmət marketinqi" mövzusunda xidmət sektorunun spesifik xüsusiyyətləri (qeyri-maddilik, ayrılmazlıq, dəyişkənlik və saxlanıla bilinməməzlik), xidmət marketinqi kompleksinin genişləndirilmiş 7P modeli (Məhsul, Qiymət, Paylanma, Təşviqat, İnsanlar, Proseslər və Fiziki sübutlar) və xidmət keyfiyyətinin idarə edilməsi təhlil olunur. Fənn daxilində GAP modeli (Servqual), müştəri gözləntiləri ilə qavranılan keyfiyyət arasındakı fərqlərin aradan qaldırılması, interaktiv və daxili marketinq prinsipləri, eləcə də xidmət bərpa (service recovery) strategiyaları araşdırılır.

14. 14.
    Marketinq kanalları və təchizat zəncirinin idarə edilməsi Mühazirə

    "Marketinq kanalları və təchizat zəncirinin idarə edilməsi" mövzusunda məhsul və xidmətlərin istehsalçıdan son istehlakçıya çatdırılması prosesində vasitəçilərin rolu, bölüşdürmə kanallarının strukturlaşdırılması, şaquli və üfüqi marketinq sistemləri təhlil olunur. Fənn daxilində təchizat zəncirində informasiya və material axınlarının inteqrasiyası, anbarlaşdırma, logistik əməliyyatların optimallaşdırılması, kanal münaqişələrinin idarə olunması və omnikanal paylanma strategiyaları kompleks şəkildə araşdırılır.

15. 15.
    Pərakəndə satış, birbaşa marketinq, və topdansatış Mühazirə

    "Pərakəndə satış, birbaşa marketinq və topdansatış" mövzusunda ticarət vasitəçilərinin funksiyaları, məhsul və xidmətlərin son istehlakçıya və ya kommersiya alıcılarına çatdırılmasında ticarət kanallarının rolu, eləcə də birbaşa satış texnologiyaları təhlil olunur. Fənn daxilində pərakəndə ticarətin formaları (mağaza və mağazadankənar satışlar, e-ticarət), topdansatış müəssisələrinin tipləri, ticarət merçendayzinqi, məkan yerləşməsi strategiyaları və fərdiləşdirilmiş birbaşa marketinq kanallarının (telemarketinq, e-poçt, kataloq) tətbiq mexanizmləri araşdırılır.

16. 16.
    İnteqrasiya edilmiş marketinq kommunikasiyaları Mühazirə

    "İnteqrasiya edilmiş marketinq kommunikasiyaları" mövzusunda müəssisənin bütün kommunikasiya kanallarının (reklam, PR, satışın stimullaşdırılması, şəxsi satış, birbaşa marketinq və rəqəmsal media) vahid, ardıcıl və bir-birini tamamlayan strategiyada birləşdirilməsi konsepsiyası təhlil olunur. Fənn daxilində brend mesajının bütün təmas nöqtələrində (touchpoints) eyniliyinin təmin edilməsi, sinerji effektinin yaradılması, kommunikasiya xərclərinin qaytarılması (ROMI) və kommunikasiya kanallarının ümumi rəqabət strategiyasına inteqrasiyası mexanizmləri araşdırılır.

17. 17.
    Reklam və ictimaiyyətlə əlaqələr Mühazirə

    "Reklam və ictimaiyyətlə əlaqələr" mövzusunda müəssisənin brend fərqindəliyini artırmaq, müsbət korporativ reputasiya formalaşdırmaq və hədəf auditoriya ilə davamlı kommunikasiya qurmaq üçün istifadə etdiyi reklam və PR alətlərinin sintezi təhlil olunur. Fənn daxilində reklam kampaniyalarının media planlaşdırılması (kütləvi və rəqəmsal kanallar), PR strategiyaları (media ilə əlaqələr, korporativ sosial məsuliyyət, böhran kommunikasiyası) və bu iki əsas kommunikasiya sütununun brend kapilalına və satışlara təsir mexanizmləri kompleks şəkildə araşdırılır.

18. 18.
    Şəxsi satış və satışın təşviqi Mühazirə

    "Şəxsi satış və satışın təşviqi" mövzusunda alıcı ilə fərdi, iki tərəfli ünsiyyət vasitəsilə uzunmüddətli münasibətlərin qurulması mexanizmləri və satınalma qərarlarını sürətləndirən qısamüddətli stimullaşdırma taktikaları kompleks şəkildə təhlil olunur. Fənn daxilində şəxsi satış prosesinin mərhələləri (potensial alıcıların tapılması, təqdimat, etirazlarla iş, əqdin bağlanması), satış heyətinin idarə edilməsi, eləcə də istehlakçılara və vasitəçilərə yönəlmiş həvəsləndirmə alətlərinin (endirimlər, nümunələr, ticarət güzəştləri) marketinq kompleksinə sintezi araşdırılır.

19. 19.
    Qiymətqoyma konsepsiyaları Mühazirə

    "Qiymətqoyma konsepsiyaları" mövzusunda məhsul və xidmətlərin qiymətlərinin müəyyən edilməsinə təsir edən iqtisadi, psikoloji, rəqabət və tələb faktorları, eləcə də qiymətəmələgəlmənin əsas strateji yanaşmaları (xərclərə əsaslanan, tələbə əsaslanan və rəqabətə əsaslanan qiymətləndirmə) təhlil olunur. Fənn daxilində tələbin qiymət elastikliyi, başabaş nöqtəsinin (Break-Even Point) təyini, dəyərə əsaslanan qiymətləndirmə (Value-Based Pricing), eləcə də yeni məhsullar üçün bazara nüfuzetmə (penetration) və qaymaqalma (skimming) qiymət strategiyaları araşdırılır.

20. 20.
    Qiymətlərin təyin edilməsi Mühazirə

    "Qiymətlərin təyin edilməsi" mövzusunda məhsul və xidmətlərin son qiymətlərinin praktiki olaraq formalaşdırılması metodları, qiymət dürüstləşdirmələri (endirimlər, güzəştlər, psixoloji qiymətləndirmə, coğrafi qiymətləndirmə) və dinamik qiymətləndirmə taktikaları təhlil olunur. Fənn daxilində məhsul çeşidləri üzrə qiymətləndirmə (product line pricing), dəst şəkildə satış (product bundle pricing), rəqiblərin qiymət dəyişikliklərinə reaksiya vermə mexanizmləri və inflyasiya/məzənnə tərəddüdləri şəraitində qiymət strukturunun optimallaşdırılması araşdırılır.

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.