Enerji istehsalı texnologiyalarıMövzu planı

Enerji mənbələri müxtəlif olduğu (yanacaq, su, külək, günəş, radioaktiv elementlər və başqaları) üçün onların hər birinin enerjilərinin elektrik enerjisinə çevirən qurğularının sadə sxemləri və ilkin iş prinsipləri öyrənilir.

İstilik elektrik stansiyaların tiplərinin təsnifatı öyrənilir.

Enerjiyə tələbat zamana görə dəyişirdiyinə görə elektrik stansiyasının istehsal etdiyi enerji, yəni yükü, zamana görə dəyişir. İES-in yükünün zamana görə dəyişilməsini göstərən yük qrafikləri öyrənilir.

Texnoloji proseslərin gedişi öyrənilir, istilik stansiyaların sadə prinsipial sxemləri nəzərdən keçirilir.

KES-in energetik göstəriciləri kimi 4 kəmiyyət: faydalı iş əmsalı (FİƏ), buxarın, istiliyin və yanacağın sərfi təyin edilir.

İEM-in energetik göstəriciləri kimi 4 kəmiyyət: faydalı iş əmsalı (FİƏ), buxarın, istiliyin və yanacağın sərfi təyin edilir.

İstilik elektrik stansiyasının əsas avadanlıqları haqqında məlumat verilir və buxar qazanlarının iş prinsipi öyrədilir.

İstilik elektrik stansiyasının əsas avadanlıqlarından olan buxar turbinlərinin iş prinsipi öyrədilir.

Qaz turbinlərinin sxemləri və istifadə olunan avadanlıqları, iş prinsipi öyrənilir.

Müxtəlif parametrli buxar generatoru ilə işləyən kombinələşdirilmiş buxar-qaz turbinli qurğunun (İES) prinsipial sxemi göstərilir, istismar prosesləri öyrənilir.

Qeyri-blok tipli stansiyalarında istifadə olunan dizel mühərriklərində hava əvvəlcə silindrdə sıxılır, bu vaxt havanın temperaturu çox yüksəlir, sonra qızdırılmış havanın içərisinə yanacaq püskürdülür, yanma baş verirməsi kimi texnoloji proseslər izah edilir.

Nüvə enerjisindən elektrik və istilik enerjisi əldə etmək məqsədilə istifadə olunan energetika sahəsi - atom (nüvə) energetikası öyrənilir.

Sadə qurğu və avadanlıqların köməyi ilə su axın enerjisini (basqısını) mexaniki enerjiyə çevirirməsi nəticəsin elektrik enerjisinin alınması üsulları öyrənilir.

Alternativ energetikada tətbiq edilən üsullarla elektrik, həmçinin istilik enerjisi istehsal prosesi öyrənilir.

İstilik mübadiləsi aparatlarının təsnifatı, konstruksiyalan, onların texnoloji, konstruktiv, mexaniki və hidravliki hesablamaları, effektivliklərinin yüksəldilməsi məsələləri öyrənilir.

Elektrik stansiyasının işinin gərginliyi və onun qurğularından istifadə olunmasını qiymətləndirmək üçün rejim göstəriciləri kəmiyyətlərini nəzərdən keçirilir.

KES-lərin iş prinsiplərinin əsas məqsədi elektrik enerjisi istehsal etməkdir. Belə texnoloji prosesdə birinci enerji yanacağın istilik enerjisi, alınan nəticə enerjisi isə elektrik enerjisidir. Bunun üçün KES-in energetik göstəricilərinin təyini məsələlər üzərində tətbiq edilir.

İEM-lərdə turbində işlənmiş buxarın istiliyindən istifadə olunduğuna görə elektrik enerjisinin istehsalı yüksək istilik iqtisadiyyatı ilə xarakterizə olunan hesabatlar aparılır.

Turbində buxarın başlanğıc və son parametrlərinə əsasasən praktiki məsələlər həll edilir.

Suyun regenerativ qızdırılma halında turbin qurğusunun FİƏ artdığından müasir istilik elektrik stansiyalarında istifadə olunan regenerativ qızdırma sxem üzrə məsələlər həll edilir.

İstilik elektrik stansiyalarında buxar və suyun (kondensatın) bir hissəsi itir, buna görə də stansiyanın buxar və su itgiləri üzrə məsələlər həll edilir.

Buxarın iş prosesinin İS diaqramın qurulma addımları göstərilirvə əsas nöqtələri qurulur.

Barabanlı buxar qazanından üfülənən suyu və onun apardığı istiliyi azaltmaq üçün İES-in sxemində qoyulan genişləndirici qurğuları nəzərdən keçirilir.

İstilik elektrik stansiyalarında yanacaq sərfinin və çirkləndirici maddələrin tullantılarının, tüstü borusunun hündürlüyünün hesablanması və əlverişsiz metereoloji şəraitdə tullantıların atıldığı məsafədən zərərli aşqarların asılılıq əmsalının analiz olunması araşdırılır.

İstilik sisteminə isti suyun temperatu-rundan asılı olaraq istilik nasosunda istilik əmsalının təyini araşdırılır.

Buxar qazanının istilik balansı və faydalı iş əmsalının təyin edilməsi.

Sovuducu maşınla tanış olunur, onun ayrı - ayrı elementlərinin konstruktiv xüsusiyyətləri öyrənilir, maşının tsikli araşdırılır və onun prinsipial sxemi tərtib edilir.

Bir pilləli porşenli kompressorlu soyuducu maşının sınağını aparmaq, maşının tsiklini qurmaq və maşının məhsuldarlığı, soyutma əmsalı, dönmə əmsalı və s. parametrləri təyin edilir.

Kondensasiyalı elektrik stansiyasının sadə prinsipial sxemi əsasında stansiyanın iş prinsipi təhlil edilir.

Əks təzyiqli və tənzimləmə ayrımlı turbini olan İEM-lərin sadə sxemləri müqayisəli izah edilir.

İstilik tələbatçısı göstərilməklə İEM-in prinsipial sxeminə əsasən istehsal prosesinin izahı verilir.

Stasionar qaz turbini qurğularının əsas tsikli kimi istiliyi izobar proseslərində verilən və alınan, işi isə ideal halda adiabat üzrə turbində və kompressorda yaranan tsikl üzrə açıq və qapalı sxem üzrə işləyən qaz turbini qurğusunun təhlili göstərilir.

Kombinələşdirilmiş buxar-qaz turbin qurğusunun sxeminə əsasən texnoloji prosesləri izah edilir.

Elektrik enerjisinin istehsalında modul elektrik stansiyaları iqtisadi cəhətdən əlverişli olması, müsbət və mənfi cəhətlətinin müqayisəli təhlili və daxiliyanma mühərriklərindən istifadə etməklə elektrik enerjisi istehsalı prosesi izah edilir.

Konturlarının sayına görə AES-lərin təsnifatı, iş prinsipi təhlil edilir.

Günəş istilik (buxar-turbin) elektrik stansiyasının prinsipial sxemi və fotoelektrik GES-in ümumi iş prinsipi izah edilir.

Külək energetika qurğularının külək-mexaniki və külək-elektrik qurğularına təsnifatı və külək elektrik stansiyasının prinsipial sxemi təhlil olunur.

Hidrotexniki qurğular, hidroturbinlər, hidrogeneratorlar, avtomatik idarəetmə qurğuları, bir sıra köməkçi avadanlıqlar, SES binaları, SES binasında ayrıca binada və ya açıq meydançada quraşdırılmış transformator, yardımçı stansiyaları və s. haqqında ətraflı məlumat verilir, iş prinsipi izah edilir.