Mülki müdafiəMövzu planı

«Mülki müdafiə haqqında AR-nın qanunu». FH-da MM-nin rolu, məqsədi, tapşırıqları və təşkili prinsipləri. MM qüvvələri. Sənaye obyektlərində MM-in təşkili, hərbiləşdirilməmiş dəstələri.

FH, onların təsnifaiı.Texnogen xarakterli FH və təsnifatı. Radiasiya təhlükəli obyektlər.İonlaşdırıcı şüalar. Şüalanma dozası və doza gücü. Şüa xəstəliyi. İcazə verilən şüalanma dozaları.AES qəzalarında yerin radioaktiv zəhərlənməsi. Kimyəvi təhlükəli obyektlər.Kimyəvi təhlükəli maddələr, onların təsnifat, əsas fiziki xassə və insanlara təsiri. Partlayış, yanğın təhlükəli qəzalar, onların əsas xarakteristikaları.

Mövzunun məqsədi insanın mahiyyəti, azadlığı, məsuliyyəti və həyatın mənası haqqında fəlsəfi baxışları öyrənməkdir. Müxtəlif fəlsəfi məktəblərdə insan anlayışı müqayisə edilir. Şəxsiyyətin formalaşmasına təsir edən amillər araşdırılır.

Radiasiya, kimyəvi, partlayış və yanğın şəraiti haqqında anlayış, onların aşkarı və qiymətləndirilmə üsuları İonlaşdırıcı şüalanmanın aşkarı və ölçülməsi üsulları.

MM sistemində tətbiq olunan radiasiya, kimyəvi kəşfiyyat və dozimetrik nəzarət cihazları. Onların təsnifatı, təyinatı və qısa xarakteristikaları.

FH-da əhalinin mühafizəsinin əsas prinsipləri və üsulları. Radiasiya və kimyaya qarşı mühafizə tədbirləri.MM-in vahid xəbərdarlıq siqnalları.Sənaye obyektlərinin personalının, MM dəstələrinin şəxsi heyəti və işləməyən əhalinin FH-a hazırlanması.

Fərdi mühafizə vəsaitləri, onların təsnifatı. Tənəffüs üzvlərinin FMV, onların təsnifatı və təyinatları. Dərinin fərdi mühafizə vasitələri, onların təsnifatı və təyinatları. Gözlərin fərdi mühafizə vasitələri. Tibbi fərdi mühafizə vasitələri və onların təyinatı.

MM-nin mühafizə qurğularının təyinatı və təsnifatı. Sığınacaqlar, onların təyinatı, təsnifatı, əsas və yardımçı təyinatlı otaqları, mühəndis-texniki avadanlıqları,iş rejimi.

Radiasiya əleyhinə daldanacaqlar (radiasiya daldanacaqları), onların təyinatı, təsnifatı, əsas və yardımçı otaqları, mühəndis-texniki avadanlıqları. Sadə daldanacaqlar, növləri və quruluşları. Mühafizə qurğularının sülh dövründə saxlanılma və istifadəsi.

Radiasiya əleyhinə daldanacaqlar (radiasiya daldanacaqları), onların təyinatı, təsnifatı, əsas və yardımçı otaqları, mühəndis-texniki avadanlıqları. Sadə daldanacaqlar, növləri və quruluşları. Mühafizə qurğularının sülh dövründə saxlanılma və istifadəsi.

Fövqəladə hallarda əhalinin köçürülməsi. Köçürmənin mahiyyəti və üsulları. Köçürmə orqanları, onların tərkibi və vəzifələri. Köçürmənin təminatı və həyata keçirilməsi.

Sənaye obyektlərinin işinin dayanıqlığının mahiyyəti, məzmunu.

Obyektin dayanıqlığına təsir edən amillər. Sənaye obyektlərinin dayanıqlığının tədqiqatının aparılması. Mülki müdafiənin mühəndis-texniki tədbirləri.

Sənaye obyektlərinin işinin dayanıqlığının nüvə partla-yışının zərbə dalğasının,işıq şüalanmasının təsirinə görə qiymətləndirilməsi metodikası. Obyektlərin işinin dayanıqlığının yüksədilməsi üçün görülən əsas tədbirlər.

FH-da keçirilən xilasetmə və digər təxirəsalınmaz işlərin (X və DTİ) məqsəd,mahiyyət və tapşırıqları. X və DTİ təşkili və yerinə yetirilməsi. X və DTİ-nin keçirilməsi üçün cəlb olunan qüvvə və vəsaitlər.

FH-da X və DTİ-nin təşkili və keçirilməsində obyekt dəstə komandirinin işinin mahiyyəti, məzmunu və ardıcıllığı. Xüsusi təmizləmənin təşkili və həyata keçirilməsi. FH-da obyektlər və MM dəstələrinin fəaliyyətinin idarə olunması.

Nüvə partlayışı,AES qəzası nəticəsində yaranan radiasiya şəraitlərinin proqnoz və kəşfiyyat məlumatları əsasında aşkarı və xəritəyə çəkilməsi. Radiasiya şəraitinin qiymətləndirilməsi. Məsələ həlli. KTM çıxımı və kimyəvi silahın tətbiqi nəticəsində yaranan kimyəvi şəraitin qiymətləndirilməsi. Məsələ həlli.

FH-da yaranan şəraitin aşkarı və qiymətləndirilməsi.Radiasiya nəzarəti (dozimetrik), radiasiya və kimyəvi kəşfiyyat cihazlarının istifadəsi. DP-5V (DP-5B), İMD-1, DP-22V (İD-1, İD-11), VPXR cihazlarının təyinatı,dəsti, quruluşu, işə hazırlaması və istifadəsi.

Mühəndis şəraitinin aşkarı və qiymətləndirilməsi. Dağılma və yanğın zonalarının sərhədlərinin təyin edilməsi. Məsələ həlli.

Əleyhqazdan istifadə qaydaları. R-2 respiratorunun seçilməsi, istifadə edilməsi. L-1 yüngül mü-hafizə kostyumunun (yaxud OZK ümumqoşun mühafizə kom-plektinin) istifadə edilməsi.Pambıq-tənzif sarğının hazırlanması, istifadəsi

MM-nin mühafizə qurğuları. Sənaye obyektlərinin fəhlə və qulluqçularının mühəndis mühafizəsinin qiymətləndirilməsi. Mühafizə qurğularının istifadəsi. Mühafizə qurğularının əhalinin qəbuluna hazırlanması. Mühafizə qurğularında əhalinin yerləş-dirilməsi. Mühafizə qurğularında əhalinin davranış qaydaları.

FH-da sənaye obyektlərinin işinin dayanıqlığı. Sənaye obyekt-lərinin işinin dayanıqlığının nüvə partlayışının zərbə dalğası-nın, işıq şüalanmasının, radiasiya şəraitinin, yanacaq-hava qarışığı partlayışının və KTM kimyəvi zəhərlənmə şəraitinin təsirinə görə qiymətləndirilməsinə aid məsələlərin həlli.

Sənaye obyektlərində fövqəladə halların nəticələrinin aradan qaldırıl-ması. Xüsusi təmizləmənin keçirilməsi. Qismi xüsusi təmizləmənin – dezaktivizasiyanın, deqazasiyanın və dezinfeksiyanın keçirilməsi.

Tam və qismi sanitar təmizləmənin keçirilməsi. İPP-8 (İPP-9, İPP-10) kimyaya qarşı fərdi paket, onun təyinatı, dəsti və istifadə qaydası. Xüsusi təmizəmədə təhlükəsizlik tədbirləri.

Dozimetrik cihazlar ionlaşdırıcı şüalanmanın səviyyəsini və insanın aldığı radiasiya dozasını ölçmək üçün istifadə olunan xüsusi ölçü cihazlarıdır. Bu cihazlar radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsində, ətraf mühitin monitorinqində və tibb, sənaye, elmi tədqiqat sahələrində geniş tətbiq olunur.

Fərdi mühafizə vasitələri insanı zərərli istehsalat amillərindən, kimyəvi, bioloji, radioloji və mexaniki təsirlərdən qorumaq üçün istifadə olunan xüsusi vasitələrdir. Bunlara qoruyucu geyim, əlcək, respirator, eynək, dəbilqə və digər təhlükəsizlik vasitələri daxildir.

Radiasiya təhlükəli obyektlərdə qəzalar ionlaşdırıcı şüalanmanın ətraf mühitə yayılması ilə nəticələnə bilən fövqəladə hadisələrdir. Belə qəzalar texniki nasazlıq, insan amili və ya təbii fəlakətlər nəticəsində baş verə bilər və insan sağlamlığı ilə ətraf mühit üçün ciddi risk yaradır.

Mühafizə qurğuları insanların fövqəladə hallar, radiasiya, kimyəvi və bioloji təhlükələr zamanı qorunmasını təmin edən xüsusi tikili və sığınacaqlardır. Bu qurğular təhlükəli amillərin təsirini azaltmaq və insanların təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə istifadə olunur.

Zəlzələlər Yer qabığında baş verən tektonik hərəkətlər nəticəsində yaranan təbii fəlakətlərdir. Onlar binalara, infrastruktura və insan həyatına ciddi ziyan vura bilər.

Fövqəladə hallarda əhalinin köçürülməsi insanların təhlükəli ərazilərdən təhlükəsiz yerlərə planlı və mütəşəkkil şəkildə təxliyə edilməsidir. Bu tədbir insanların həyatını qorumaq və mümkün itkiləri minimuma endirmək məqsədi daşıyır.

Qasırğa, fırtına, tufan, çovğun və burağan güclü külək və əlverişsiz hava şəraiti ilə müşayiət olunan təhlükəli təbiət hadisələridir. Bu hadisələr yaşayış məntəqələrinə, nəqliyyata, infrastruktura və insan həyatına ciddi zərər vura bilər.

Fövqəladə hallarda sənaye obyektlərinin işinin dayanıqlığı istehsal prosesinin təhlükəsiz və fasiləsiz davam etdirilməsi, eləcə də qəza və itkilərin minimuma endirilməsi üçün görülən tədbirlər sistemidir. Bu məqsədlə risklərin qiymətləndirilməsi, ehtiyat sistemlərinin yaradılması və fövqəladə hallar planlarının hazırlanması həyata keçirilir.

Fərdi dozimetrlər komplekti ionlaşdırıcı şüalanma şəraitində çalışan şəxslərin aldığı radiasiya dozasını ölçmək və nəzarətdə saxlamaq üçün istifadə olunan cihaz və vasitələr toplusudur. Bu komplekt radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsində və şüalanma səviyyəsinin qiymətləndirilməsində mühüm rol oynayır.

Sənaye obyektlərində fövqəladə halların nəticələrinin aradan qaldırılması qəza və fəlakətlərdən sonra insanların təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, zərərlərin azaldılması və obyektin fəaliyyətinin bərpası üçün həyata keçirilən tədbirlər kompleksidir. Bu tədbirlərə xilasetmə işləri, qəzanın mənbəyinin aradan qaldırılması, zədələnmiş sahələrin bərpası və təhlükəsizlik nəzarəti daxildir.