Ümumi məlumat
- Fənn kodu
- MS1224
- Kredit
- 6
- Tələbənin iş yükü
- 1
- Semestr
- Payız semestri
- Akademik il
- 2026-2027
- Fənnin tipi
- Məcburi
- Təhsil forması
- Əyani
- Tədris dili
- Azərbaycan
- Auditoriyadaxili saatlar
- a) 30 saat - mühazirə b) 15 saat- seminar
- Auditoriyadan kənar saatlar
- a) 45 saat - səlbəst iş b)90 saat – layihə işi
Fənn haqqında
Bu fənn telekommunikasiya infrastrukturlarının kibertəhlükəsizliyinin təmin edilməsi, rabitə şəbəkələrinin kiberhücumlardan və digər təhlükələrdən qorunması prinsiplərini öyrənir. Fənn çərçivəsində mobil rabitə şəbəkələri (2G, 3G, 4G, 5G), IP şəbəkələri, optik rabitə sistemləri, telekommunikasiya avadanlıqları və şəbəkə idarəetmə sistemlərinin təhlükəsizliyi araşdırılır.
Tədris metodları
- mühazirə
- layihə əsaslı öyrənmə
- interaktiv müzakirə
- problem-based learning
- komanda işi
- seminar
- case study
- təqdimatlar
Fənn təlim nəticələri (CLO)
Təlim nəticəsi əlavə edilməyib.
Mövzu planı
- 1.Introduction: Telecommunication Infrastructure and Security Architecture Mühazirə FTN 1 1Mühazirə
Telekommunikasiya infrastrukturunun quruluşu, əsas komponentləri, şəbəkə arxitekturası və təhlükəsizlik prinsipləri öyrənilir.
- 2.Security of Signalling Protocols and Inter-Operator CommunicationsMühazirə
Telekommunikasiya şəbəkələrində siqnallaşma protokollarının, operatorlararası əlaqələrin və idarəetmə məlumatlarının təhlükəsizliyi araşdırılır.
- 3.Threat Modelling and Cybersecurity Risk AssessmentMühazirə
Telekommunikasiya şəbəkələrində təhlükə modelləşdirilməsi, zəifliklərin müəyyən edilməsi və kibertəhlükəsizlik risklərinin qiymətləndirilməsi araşdırılır.
- 4.Cryptographic Protocols and Key ManagementMühazirə
Kriptoqrafik protokollar, şifrələmə alqoritmləri, rəqəmsal imza, açarların yaradılması, paylanması və idarə olunması prinsipləri öyrənilir.
- 5.Security of Routing and Data Exchange in IP NetworksMühazirə
IP şəbəkələrində marşrutlaşdırmanın təhlükəsizliyi, məlumat mübadiləsinin qorunması və marşrutlaşdırma protokollarına yönələn hücumlar öyrənilir.
- 6.Authentication, Access Control and Zero Trust ArchitectureMühazirə
İstifadəçilərin və qurğuların autentifikasiyası, girişə nəzarət mexanizmləri və Zero Trust təhlükəsizlik arxitekturasının tətbiqi araşdırılır.
- 7.Cyberattacks and Telecommunication Service ResilienceMühazirə
Telekommunikasiya sistemlərinə yönələn kiberhücumlar, xidmətdən imtina hücumları, xidmətlərin davamlılığı və bərpa mexanizmləri öyrənilir.
- 8.Security of Open RAN (Open Radio Access Network) and Network Management ApplicationsMühazirə
Open RAN arxitekturasının, açıq interfeyslərin, şəbəkə idarəetmə tətbiqlərinin və proqram komponentlərinin təhlükəsizliyi araşdırılır.
- 9.Security of SDN (Software-Defined Networking) / NFV (Network Functions Virtualisation), Cloud and Edge ComputingMühazirə
Proqramla idarə olunan şəbəkələrin (SDN), virtuallaşdırılmış şəbəkə funksiyalarının (NFV), bulud və kənar hesablama mühitlərinin təhlükəsizlik məsələləri araşdırılır.
- 10.Security of IoT (Internet of Things) Devices and Network Connections Mühazirə FTN1,2,3 11Mühazirə
Əşyaların interneti (IoT) qurğularının, sensorların, simsiz bağlantıların və məlumat ötürmə kanallarının qorunması üsulları öyrənilir.
- 11.Security of 5G, 5G-Advanced and Network SlicingMühazirə
5G və 5G-Advanced şəbəkələrinin təhlükəsizlik mexanizmləri, şəbəkə dilimlənməsi və virtual şəbəkə resurslarının qorunması öyrənilir.
- 12.Security Challenges in NTN (Non-Terrestrial Networks) and Satellite CommunicationsMühazirə
Yerüstü olmayan şəbəkələrdə (NTN), peyk rabitəsində, peyk kanallarında və yerüstü şəbəkələrlə inteqrasiya zamanı yaranan təhlükəsizlik problemləri araşdırılır.
- 13.Network Monitoring and Cyber Incident ResponseMühazirə
Şəbəkə trafikinin monitorinqi, təhlükəsizlik hadisələrinin aşkarlanması, jurnalların təhlili və kibertəhlükəsizlik insidentlərinə cavab tədbirləri öyrənilir.
- 14.Post-Quantum Cryptography and Secure Migration in TelecommunicationsMühazirə
Kvant kompüterlərinin mövcud kriptoqrafik sistemlərə təsiri, post-kvant kriptoqrafiya alqoritmləri və telekommunikasiya infrastrukturunun yeni təhlükəsizlik standartlarına keçirilməsi öyrənilir.
- 15.Cyber Defence Using AI and Security of AI ModelsMühazirə
Süni intellektin kiberhücumların aşkarlanması və qarşısının alınmasında tətbiqi, həmçinin AI modellərinə yönələn hücumlar və onların qorunması üsulları araşdırılır.
- 16.Security of Signalling Protocols and Inter-Operator CommunicationsMəşğələ
Telekommunikasiya şəbəkələrində siqnallaşma protokollarının, operatorlararası əlaqələrin və idarəetmə məlumatlarının təhlükəsizliyi araşdırılır.
- 17.Threat Modelling and Cybersecurity Risk AssessmentMəşğələ
Telekommunikasiya şəbəkələrində təhlükə modelləşdirilməsi, zəifliklərin müəyyən edilməsi və kibertəhlükəsizlik risklərinin qiymətləndirilməsi araşdırılır.
- 18.Authentication, Access Control and Zero Trust ArchitectureMəşğələ
İstifadəçilərin və qurğuların autentifikasiyası, girişə nəzarət mexanizmləri və Zero Trust təhlükəsizlik arxitekturasının tətbiqi araşdırılır.
- 19.Security of SDN (Software-Defined Networking) / NFV (Network Functions Virtualisation), Cloud and Edge ComputingMəşğələ
Proqramla idarə olunan şəbəkələrin (SDN), virtuallaşdırılmış şəbəkə funksiyalarının (NFV), bulud və kənar hesablama mühitlərinin təhlükəsizlik məsələləri araşdırılır.
- 20.Security of Open RAN (Open Radio Access Network) and Network Management ApplicationsMəşğələ
Open RAN arxitekturasının, açıq interfeyslərin, şəbəkə idarəetmə tətbiqlərinin və proqram komponentlərinin təhlükəsizliyi araşdırılır.
Ədəbiyyat
Ədəbiyyat əlavə edilməyib.
Qiymətləndirmə
| Qiymətləndirmə forması | Açıqlama | Bal | Uyğun FTN |
|---|---|---|---|
| Cari qiymətləndirmə | Cari qiymətləndirmə - fənn üzrə tələbənin semestr müddətində fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi olmaqla, mühazirə və məşğələ (laboratoriya) dərs materiallarının mənimsənilmə səviyyəsini qiymətləndirilir. | 30 bal | FTN 1-5 |
| Davamiyyət | Tələbə fənn üzrə dərslərin 25%-dən çoxunda iştirak etmədiyi halda imtahana buraxılmır. | 10 bal | - |
| Tələbənin sərbəst işi | Tələbəyə fənn üzrə semestr ərzində 1 sərbəst işin (zəruri hallarda sərbəst işlərin sayı artırıla bilər) yerinə yetirilməsi tapşırığı verilir. | 10 bal | FTN-- |
| İmtahan | İmtahan şifahi, yazılı, yazılı-elektron, test üsulu ilə keçirilir | 50 bal | FTN 1-5 |