Çoxkanallı sistemlərin optimallaşdırma metodlarıSillabus

Fənn kodu

MS-1214

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

1

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2026-2027

Fənnin tipi

Seçmə

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat - mühazirə b) 15 saat- seminar

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 60 saat – sərbəst iş b) 75 saat- layihə işi və ya məsləhət saatı və s.

Bu fənn çoxkanallı sistemlərdə resursların səmərəli bölüşdürülməsi, sistemin məhsuldarlığının artırılması və optimal idarəetmə qərarlarının müəyyənləşdirilməsi üçün istifadə olunan optimallaşdırma metodlarını öyrənir. Fənn çərçivəsində çoxsaylı giriş-çıxış kanallarına malik sistemlərin riyazi modelləşdirilməsi, məqsəd funksiyalarının və məhdudiyyətlərin formalaşdırılması, optimallaşdırma məsələlərinin həlli və nəticələrin qiymətləndirilməsi nəzərdən keçirilir.

• mühazirə
• layihə əsaslı öyrənmə
• interaktiv müzakirə
• problem-based learning
• komanda işi
• seminar
• case study
• təqdimatlar

Təlim nəticəsi əlavə edilməyib.

1. 1.
   Giriş. Çoxkanallı sistemlər. Əsas anlayışlar və təriflər. Rabitə xəttləri. Rabitə kanalları.Mühazirə

   Çoxkanallı rabitə sistemlərinin mahiyyəti, əsas anlayışları və terminologiyası izah edilir. Rabitə xətti, rabitə kanalı, kanal tutumu, ötürmə sürəti və digər əsas anlayışlar nəzərdən keçirilir.

2. 2.
   Çoxkanallı ötürmə sistemlərinin qurulması prinsipləri. Kanalların tezliyə görə bölünməsi.Mühazirə

   Tezliyə görə kanalların bölünməsi (FDMA/FDM) prinsipi, tezlik zolaqlarının formalaşdırılması, kanal aralığı və qarşılıqlı maneələrin azaldılması üsulları öyrənilir.

3. 3.
   Çoxkanallı ötürmə sistemlərinin qurulması prinsipləri. Kanalların zamana görə bölünməsi.Mühazirə

   Zaman üzrə kanal bölünməsinin (TDM/TDMA) əsas prinsipləri, zaman intervalları, kadr strukturu, sinxronizasiya və kanal resurslarının bölüşdürülməsi araşdırılır.

4. 4.
   Çoxkanallı ötürmə sistemlərinin qurulması prinsipləri. Kanalların kodlara görə bölünməsi CDMA. Kanalların dalğa uzunluğuna görə bölünməsi WDM.Mühazirə

   CDMA və WDM texnologiyalarının iş prinsipləri, kod və dalğa uzunluğu əsasında kanalların ayrılması, üstünlükləri və tətbiq sahələri öyrənilir.

5. 5.
   Çoxkanallı ötürmə sistemlərinin istifadə edildiyi yerlər: Dövlət əhəmiyyətli magistral rabitə şəbəkələri. Böyük və orta şirkətlərin korporativ şəbəkələri. Televiziya və radio yayımı. Peyk rabitə sistemləri. Rəqəmsal telefoniya. Qlobal internet.Mühazirə

   Çoxkanallı sistemlərin magistral və korporativ rabitə şəbəkələrində, televiziya və radio yayımında, peyk rabitəsində, rəqəmsal telefoniyada və qlobal internet şəbəkəsində tətbiqi araşdırılır.

6. 6.
   Çoxkanallı sistemlərin optimallaşdırma metodları. Analitik, ədədi metodlar və evristik alqoritmlər. Əsas anlayışlar.Mühazirə

   Çoxkanallı sistemlərin optimallaşdırılması anlayışı, məqsəd funksiyaları, məhdudiyyətlər və analitik, ədədi və evristik optimallaşdırma metodlarının əsas prinsipləri izah edilir.

7. 7.
   Analitik metodlar vasitəsilə optimallaşdırma.Mühazirə

   Analitik optimallaşdırma metodları, riyazi modelləşdirmə, məqsəd funksiyasının formalaşdırılması və optimal həllin analitik üsullarla müəyyənləşdirilməsi öyrənilir.

8. 8.
   Ədədi metodlar vasitəsilə optimallaşdırma.Mühazirə

   Ədədi optimallaşdırma üsulları, iterativ alqoritmlər, hesablama prosedurları və mürəkkəb optimallaşdırma məsələlərinin ədədi həlli nəzərdən keçirilir.

9. 9.
   Evristik alqoritmlər vasitəsilə optimallaşdırma.Mühazirə

   Evristik və metaevristik alqoritmlərin mahiyyəti, mürəkkəb çoxparametrli sistemlərdə tətbiqi, axtarış strategiyaları və optimal həllin əldə edilməsi prinsipləri öyrənilir.

10. 10.
    Sistem strukturunun optimallaşdırılması metodları.Mühazirə

    Çoxkanallı sistemlərin strukturunun optimallaşdırılması, kanal və avadanlıq konfiqurasiyasının seçilməsi, şəbəkə strukturunun səmərəliliyinin artırılması üsulları araşdırılır.

11. 11.
    Müxtəlif optimallaşdırma metodlarının kombinasiyasıMühazirə

    Analitik, ədədi və evristik metodların kombinə edilmiş şəkildə tətbiqi, hibrid optimallaşdırma yanaşmaları və onların çoxkanallı sistemlərdə effektivliyi araşdırılır.

12. 12.
    Çoxkanallı ötürmə sistemləri-marşrutlaşdırmanın, məlumatların ötürmə qabiliyyətinin(sürətinin) və resurslardan istifadənin optimallaşdırılmasıMühazirə

    Marşrut seçiminin, məlumat ötürmə sürətinin, kanal tutumunun və şəbəkə resurslarından istifadənin optimallaşdırılması məsələləri və onların həll üsulları öyrənilir.

13. 13.
    Çoxkanallı kütləvi xidmət(servis) sistemlərinin optimallaşdırılması — xərcləri minimuma endirmək, məlumatların ötürmə qabiliyyətini(sürətini) artırmaq, səhvlər və dayanmaları azaltmaq.Mühazirə

    Kütləvi xidmət sistemlərində xidmət kanallarının sayı, gözləmə müddəti, sistem yüklənməsi, xidmət sürəti, xərclər, səhvlər və dayanma hallarının optimallaşdırılması məsələləri araşdırılır.

14. 14.
    5G-də çoxkanallı sistemlərin optimallaşdırılması -- ümumi yanaşmaMühazirə

    5G şəbəkələrində çoxkanallı rabitənin təşkili, resursların bölüşdürülməsi, kanal tutumunun artırılması, gecikmənin azaldılması və şəbəkə məhsuldarlığının yüksəldilməsi məsələləri öyrənilir.

15. 15.
    5G-də çoxkanallı sistemlərin optimallaşdırılması. Hansı metodlar və texnologiyalardan istifadə olunurMühazirə

    5G şəbəkələrində optimallaşdırma üçün MIMO, Massive MIMO, beamforming, kiçik hüceyrələr, dinamik spektr bölgüsü, süni intellekt və maşın öyrənməsi kimi texnologiya və metodların tətbiqi araşdırılır.

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.