Kosmik Rabitə Sistemlərində FSO (Free-space optical) TexnologiyalarıSillabus

Fənn kodu

MS - 1207

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

75

Semestr

Yaz semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat - mühazirə b) 15 saat -seminar

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 75 saat - TSİ b) 60 saat – MRTSİ

Fənn proqramı tədris prosesinin təşkili və magistrantların biliklərinin qiymətləndirilməsinin mövcud metodikaları əsasında işlənib hazırlanmışdır. Fənn proqramı müəllim və magistrantların istifadəsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. Proqrama fənnin tədrisinin mərhələləri üzrə məzmunu və həcmi daxil olunur. Bu fənnin məqsədi magistratura tələbələrinə kosmik rabitə sistemlərində siqnalların ötürülməsi və qəbulu prinsiplərini, peyk və yerüstü stansiyalar arasındakı qarşılıqlı əlaqə mexanizmlərini, siqnalın atmosfer və kosmik mühitdəki dəyişikliklərini, həmçinin müasir modulyasiya, kodlaşdırma və çoxlu giriş texnologiyalarını öyrətməkdir. Kosmik rabitə xətlərində siqnalların ötürülməsi və qəbulu proseslərinin fiziki və texnoloji əsaslarını izah etmək, tələbələrə peyk rabitə sistemlərinin quruluşunu, siqnalın kosmik və atmosfer mühitində yayılma xüsusiyyətlərini, modulyasiya və kodlaşdırma üsullarını, həmçinin siqnal itkiləri və maneələrin aradan qaldırılması üsullarını öyrətməkdir.

• mühazirə
• layihə əsaslı öyrənmə
• interaktiv müzakirə
• komanda işi
• seminar
• təqdimatlar

Təlim nəticəsi əlavə edilməyib.

1. 1.
   Sivilizasiya və mədəniyyətMühazirə

   Mövzunun məqsədi sivilizasiya və mədəniyyət anlayışlarının mahiyyətini və qarşılıqlı əlaqəsini öyrənməkdir. Dünya sivilizasiyalarının inkişaf xüsusiyyətləri və mədəni müxtəliflik təhlil edilir. Qloballaşmanın mədəniyyətə təsiri araşdırılır

2. 2.
   Peyk rabitə sistemlərinin ümumi arxitekturası.[ 1,5,7,9,11] Peyk, yerüstü stansiya və istifadəçi avadanlıqlarının qarşılıqlı əlaqəsi izah olunur.Mühazirə
3. 3.
   Rabitə peyklərinin orbitləri və orbital mexanika 1,5,7,9,11] GEO, MEO və LEO orbitlərinin xüsusiyyətləri və siqnallara təsiri təhlil edilir.Mühazirə
4. 4.
   Kosmik kanallarda siqnalın zəifləməsi və itkilər [2,4,5,8,10] Boşluq itkiləri, kosmik məsafə və sönmələrin siqnala təsiri öyrənilir.Mühazirə
5. 5.
   Atmosferin təsiri: ionosfer, troposfer və yağış sönmələri [2,4,5,8,10] Atmosfer qatlarının radiodalğaların yayılmasına təsiri izah olunur.Mühazirə
6. 6.
   Peyk siqnallarının modulyasiya üsulları [2,4,5,8,10] Analog və rəqəmsal modulyasiya texnologiyaları müqayisə edilir.Mühazirə
7. 7.
   Peyk siqnallarının kodlaşdırılması və səhv düzəltmə texnologiyaları [2,3,6,8,12] Məlumatların etibarlı ötürülməsi üçün FEC və digər metodlar öyrənilir.Mühazirə
8. 8.
   Siqnalların sıxlaşdırılması texnologiyaları: FDMA, TDMA, CDMA və OFDMA [2,3,6,8,12] Radio sıqnalların emalı qurğularında mikrokontrollerin tətbiqiMühazirə
9. 9.
   Qlobal peyk rabitə şəbəkələri və mobil peyk xidmətləri 1,2,3,5,9,11] İnternet, telefon və naviqasiya üçün qlobal peyk sistemlərinin rolu izah olunur.Mühazirə
10. 10.
    Optik (laser) peyk rabitəsi sistemləri [1,2,3,5,9,11] Yüksək sürətli məlumat ötürülməsində lazer texnologiyasının üstünlükləri göstərilir.Mühazirə
11. 11.
    Kosmik rabitədə təhlükəsizlik və şifrələmə metodları [1,2,3,5,9,11] Məlumatların müdafiəsi üçün istifadə olunan şifrələmə texnologiyaları təhlil olunur.Mühazirə
12. 12.
    Yerüstü stansiyalar: quruluşu, funksiyaları və idarəetmə prinsipləri [1,2,3,5,9,11] Yer stansiyalarının siqnal ötürmə, qəbulu və nəzarət funksiyaları izah edilir.Mühazirə
13. 13.
    Gələcək texnologiyalar: kvant rabitəsi və yeni nəsil peyk sistemləri [1,2,3,5,9,11] Kvant rabitəsi, gələcəyin kosmik rabitə istiqamətləri müzakirə olunur.Mühazirə

1. 1. Maral, G., & Bousquet, M. (2020). Satellite communications systems: Systems, techniques and technology (6th ed.). Wiley. 2. MH Hasanov, KI Abdullayev, SA Piriev, AA Movsumov, NA Atayev 3. Procedia Computer Science 230, 82-89.FSON Topology for Mass Development and Management of Future Generation Space Technologies 4. 3.M Hasanov, K Abdullayev, A Tagiyev, G Gurbanova, N Atayev 5. New Generation 3D Optical Switch for Free Space Optical Networks 6. Intelligent Communication Technologies and Virtual Mobile Networks, 153-162.2023 7. Pratt, T., Bostian, C., Allnutt, J., & Edwards, W. (2020). Satellite communications (3rd ed.). Wiley. 8. Anastasopoulos, A., & Polycarpou, A. C. (2021). Modern coding theory for wireless communications. Cambridge University Press. 9. Evans, B. G., & Werner, M. (2021). Satellite communications in the 5G era. Institution of Engineering and Technology (IET). 10. Rappaport, T. S., Xing, Y., & Kanhere, O. (2021). Wireless communications: From 5G to 6G. Cambridge University Press. 11. Elbert, B. R. (2022). Introduction to satellite communication (4th ed.). Artech House. 12. Meyer, R., & Hwang, J. (2022). Satellite and space communications handbook. McGraw-Hill. 13. Otung, I. E. (2022). Communication satellites: Technology and systems design (2nd ed.). Wiley. 14. Mohamed, A., & Singh, S. (2023). Next-generation satellite communications: Emerging trends and technologies. Springer. 15. Long, M. (2023). Optical satellite communications. Wiley. 16. Zou, W., & Li, H. (2024). Satellite-based quantum communication: Principles and applications. Springer. 17. Wang, X., & Li, J. (2024). Low Earth orbit (LEO) satellite communication systems. Elsevier.