Lazer fizikasıMövzu planı

Bu mövzuda lazerlərin yaranma tarixi, inkişaf mərhələləri, elektromaqnit şüalanmasının məcburi şüalanma prinsipi ilə gücləndirilməsi və ilk kvant generatorlarının (maserlər və ilk lazerlər) yaranması öyrənilir. Həmçinin lazerlərin iş prinsipi və müasir elm və texnologiyada əhəmiyyəti haqqında ümumi məlumat verilir.

Bu mövzuda kvant elektronikasının fiziki əsasları, kvant mexanikasının əsas postulatları, kvant keçidlərinin başvermə mexanizmi, kvant hallarının enerji spektri, enerji səviyyələri və atomların spektral xassələri öyrənilir. Bu anlayışlar lazer şüalanmasının yaranmasının nəzəri əsasını təşkil edir.

Bu mövzuda kvant elektronikasının fiziki əsasları, kvant sistemlərinin elektromaqnit sahəsi ilə qarşılıqlı təsiri, elektromaqnit dalğalarının udulması, spontan və məcburi şüalanma prosesləri, həmçinin Eynşteyn əmsalları və onların fiziki mənası öyrənilir. Bu anlayışlar lazer şüalanmasının yaranma mexanizmini izah edən əsas nəzəri prinsiplərdir.

Bu mövzuda kvant elektronikasının fiziki əsasları, şüalanmanın spektral xətlərinin yaranması, onların eni və forması, həmçinin spektral xətlərin genişlənməsinə səbəb olan amillər öyrənilir. Spektral xətlərin təbii, Doppler və toqquşma genişlənməsi kimi mexanizmləri və onların şüalanma proseslərinə təsiri izah edilir.

Bu mövzuda kvant elektronikasının fiziki əsasları, enerji səviyyələrinin invers məskunlaşması anlayışı, üç səviyyəli sistemlərdə işığın gücləndirilməsi prinsipi, aktiv mühitlərdə zərrəciklərin inversiya halının yaradılması üsulları və mənfi temperatur anlayışı öyrənilir. Həmçinin lazer generasiyasının yaranması üçün vacib olan enerji paylanması və həyəcanlandırma prosesləri izah edilir.

Bu mövzuda lazerlərin quruluşu və iş prinsipi, lazer sistemlərinin əsas elementləri, lazerlərin müxtəlif növlərə görə təsnifatı və quruluş xüsusiyyətləri öyrənilir. Həmçinin lazerlərin əsas texniki xarakteristikaları — çıxış gücü, dalğa uzunluğu, şüalanma rejimi, effektivliyi və digər parametrləri haqqında məlumat verilir.

Bu mövzuda lazerlərin iş prinsipi, quruluş elementləri və fəaliyyət mexanizmi öyrənilir. Lazerlərin fasiləsiz və impuls iş rejimləri, lazer şüalarının əsas xassələri — monoxromatiklik, koherentlik, istiqamətlilik və polyarizasiya xüsusiyyətləri izah edilir. Həmçinin bu xassələrin lazer şüalanmasının tətbiq sahələrindəki əhəmiyyəti araşdırılır.

Bu mövzuda optik rezonatorların quruluşu, iş prinsipi və lazer sistemlərində rolu öyrənilir. Rezonatorların növləri, keyfiyyətlilik əmsalı, dayanıqlıq şərti və optik rezonatorlarda yaranan itkilər araşdırılır. Həmçinin rezonatorların lazer şüalanmasının formalaşmasına və gücləndirilməsinə təsiri izah edilir.

Bu mövzuda bərk cisim lazerlərinin quruluşu və iş prinsipi, yaqut (Al₂O₃:Cr³⁺) lazerinin xüsusiyyətləri və iş rejimləri öyrənilir. Həmçinin neodim (YAG:Nd³⁺) lazerinin quruluşu, işləmə prinsipi, əsas parametrləri və yaqut lazeri ilə müqayisədə üstün cəhətləri araşdırılır.

Bu mövzuda qaz lazerlərinin quruluşu, iş prinsipi və əsas növləri — atom, ion və molekulyar lazerlər öyrənilir. Qaz mühitlərində zərrəciklərin invers halının yaradılması üsulları, He-Ne qarışığı əsasında optik kvant generatorunun quruluşu və iş prinsipi araşdırılır. Həmçinin ion qaz lazerləri, arqon (Ar) lazeri, molekulyar CO₂ lazerinin xüsusiyyətləri, texniki xarakteristikaları və tətbiq sahələri haqqında məlumat verilir.

Bu mövzuda maye lazerlərinin quruluşu, iş prinsipi və əsas xüsusiyyətləri öyrənilir. Mürəkkəb üzvi və qeyri-üzvi birləşmələr əsasında yaradılan maye lazerlərin aktiv mühitləri, onların enerji səviyyələri və şüalanma mexanizmləri araşdırılır. Həmçinin müxtəlif boyaq maddələrindən istifadə etməklə lazer şüasının dalğa uzunluğunun tənzimlənməsi və dəyişdirilməsi prinsipləri izah edilir.

Bu mövzuda yarımkeçirici injeksiya lazerlərinin quruluşu, iş prinsipi və əsas xüsusiyyətləri öyrənilir. Yarımkeçiricilərdə invers məskunlaşmanın yaradılması mexanizmi, elektron-deşik keçidləri nəticəsində lazer şüalanmasının yaranması, həmçinin yarımkeçirici injeksiya lazerlərinin əsas parametrləri və xarakteristikaları araşdırılır.

Bu mövzuda yarımkeçirici injeksiya lazerlərinin əsas növlərindən olan heterokeçidli lazerlərin quruluşu və iş prinsipi öyrənilir. Bir heterokeçidli və iki heterokeçidli lazerlərin xüsusiyyətləri, n-GaAs və p-Ge heterokeçidi əsasında lazerlərin işləmə mexanizmi, həmçinin GaAs–AlₓGa₁₋ₓAs materialları əsasında yaradılan injeksiya lazerlərinin quruluşu və üstünlükləri araşdırılır. İkiqat heterokeçidli lazerlərdə aktiv oblastın formalaşması və invers məskunlaşmanın yaradılması prinsipləri izah edilir.

Bu mövzuda lazer şüalanmasının müasir elm, texnika, istehsalat, hərbi sahə və tibbdə tətbiq istiqamətləri öyrənilir. Lazer texnologiyalarının ölçmə, rabitə, materialların emalı, məsafəölçmə, hədəfləmə, cərrahiyyə və diaqnostika sahələrində istifadəsi araşdırılır.

Elektromaqnit dalğalarının udulması, spontan və məcburi şüalanma prosesləri, Eynşteyn əmsalları və onların fiziki mənası öyrənilir.

Lazerin quruluşu, iş prinsipi və lazer şüalarının əsas xassələri (monoxromatiklik, koherentlik, istiqamətlilik və polyarizasiya) öyrənilir.

Optik rezonatorların quruluşu, keyfiyyətliliyi və dayanıqlıq şərti öyrənilir. Rezonatorların lazer sistemlərində rolu və şüalanmanın formalaşmasına təsiri araşdırılır.

Bərk cisim lazerlərinin quruluşu, iş prinsipi və əsas texniki xarakteristikaları öyrənilir. Aktiv mühit kimi istifadə olunan bərk materiallar, enerji ötürülməsi və lazer şüalanmasının yaranma prosesi araşdırılır.

Molekulyar qaz lazerlərinin quruluşu, iş prinsipi və CO₂ lazerində invers məskunlaşmanın yaradılması mexanizmi öyrənilir. Qaz molekullarının enerji səviyyələri, vibrasiya keçidləri və lazer şüalanmasının yaranma prosesi araşdırılır.

Mürəkkəb üzvi və qeyri-üzvi birləşmələr əsasında maye lazerlərin quruluşu, iş prinsipi və aktiv mühitləri öyrənilir. Boyaq maddələri və digər birləşmələrdə lazer şüalanmasının yaranma mexanizmi araşdırılır.

Yarımkeçirici injeksiya lazerlərinin quruluşu, iş prinsipi və şüalanmanın yaranma mexanizmi öyrənilir. Elektron-deşik keçidləri, invers məskunlaşmanın yaradılması və yarımkeçirici materiallarda lazer effektinin alınması araşdırılır.

Lazer şüalarının elm, texnika, istehsalat, tibb, rabitə və hərbi sahələrdə tətbiqi öyrənilir. Lazer texnologiyalarının ölçmə, emal, diaqnostika və məlumat ötürülməsində istifadəsi araşdırılır.