Metalların təzyiqlə emal texnologiyasıSillabus

Fənn kodu

İFS-3689y

Kredit

7

Tələbənin iş yükü

210

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Seçmə

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat – mühazirə; b) 15 saat – laboratoriya; c) 15 saat – məşğələ

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 110 saat – sərbəst iş; b) 60 saat - hazırlıq

Yayma istehsalatı məhsullarının çeşidləri; Profil yaymaq üçün dəzgahın vallarının kalibrlənməsi; Soyuq və qızmar yayma üsulu ilə təbəqə alınması; Metalların vallara təzyiqi; Çəkmə dəzgahlarının quruluşu və alətləri öyrənmələrini ehtiva edir

• mühazirə
• laboratoriya işi
• interaktiv müzakirə
• seminar
• təqdimatlar

1. 1

   CLO 1: Tələbələr metalların plastik deformasiyası nəzəriyyəsini və təzyiqlə emal proseslərinin (yayma, döymə, ştamplama, presləmə) fiziki-mexaniki əsaslarını mənimsəyəcəklər. Kurs çərçivəsində spesifik və mütərəqqi texnologiyalar, o cümlədən lövhəvi və silindrik bimetalların alınmasında istifadə olunan partlayışla emal və qaynaq metodlarının mexanizmləri təhlil ediləcək. Onlar deformasiya dərəcəsi və temperaturunun metalın yekun strukturuna (döyənəklənmə və rekristallaşma) təsirini elmi cəhətdən əsaslandırmağı bacaracaqlar. Fənnin yekununda tələbələr istehsalat tələblərinə uyğun təzyiqlə emal rejimini seçərək, qüsursuz və optimal ölçülü metallik məmulatların layihələndirilməsi qabiliyyətinə yiyələnəcəklər.

1. 1.
   5. Krioskopiya və ebuloskopiya. Donma temperaturunun təyiniLaboratoriya
2. 2.
   Yayma istehsalatı məhsullarının çeşidləri. Yayma rejiminin xarakteristikası. Profil yaymaq üçün dəzgahın vallarının kalibrlənməsiMühazirə

   Yayma məhsullarının çeşidləri, rejimləri və profil yaymaq üçün valların kalibrlənməsi metodları öyrənilir

3. 3.
   Çeşidli məmulatları yayan valların kalibrlənməsi. Lövhə və təbəqəli yayma prosesi.Mühazirə

   Çeşidli məmulatlar üçün valların kalibrlənməsi və təbəqəli yayma texnologiyasının izahı.

4. 4.
   Metalların vallara təzyiqi. Məftil yayma dəzgahlarının avadanlıqlarının quruluşu və yerləşdirilməsiMühazirə

   Vallara düşən təzyiqin xüsusiyyətləri və məftil yayma dəzgahlarının quruluşu.

5. 5.
   Soyuq yayma üsulu ilə təbəqə alınması. Qızmar yayma üsulu ilə təbəqə alınması. Qızmar yayma üsulu ilə nazik təbəqə alınmasıMühazirə

   Soyuq və qızmar yayma üsullarının fərqləri və bu üsullarla təbəqə (o cümlədən nazik təbəqə) alınması texnologiyası.

6. 6.
   Boruyayma dəzgahlarının tipləri. Tikişli və tikişsiz boruların yayılmasıMühazirə

   Müxtəlif tipli boruyayma dəzgahları və boru istehsalının (tikişli/tikişsiz) texnologiyası

7. 7.
   Metalların çəkilməsi. Çəkmə prosesinin nəzəri əsasları. Çubuq və boru profillərin çəkilməsi sxemləriMühazirə

   Çəkmə əməliyyatının nəzəri mexanizmi və profil çəkilmə sxemləri

8. 8.
   Çəkmə dəzgahlarının quruluşu və alətləri. Zəncirli çəkmə dəzgahları. Çəkmə prosesində məftil, boru və çubuq çəkmənin texnoloji sxemləriMühazirə

   Çəkmə prosesində istifadə olunan avadanlıqlar (xüsusən zəncirli dəzgahlar) və onların iş sxemləri

9. 9.
   Presləmə prosesinin mahiyyəti, nəzəri əsasları və tətbiq sahələri. Presləmə prosesində gərgin vəziyyət və ona təsir edən faktorlarMühazirə

   Presləmənin nəzəriyyəsi, tətbiq sahələri və gərginlik amillərinin öyrənilməsi

10. 10.
    Presləmə prosesinin mahiyyəti, nəzəri əsasları və tətbiq sahələri. Presləmə prosesində gərgin vəziyyət və ona təsir edən faktorlar.Mühazirə

    Tələbə presləmə zamanı yaranan gərgin vəziyyətləri qiymətləndirməyi bacarır.

11. 11.
    Sərbəst döymə. Sərbəst döymə əməliyyatı. Üfüqi döymə maşınlarında ştamplama. Sərbəst döymə rejiminin seçilməsi və işlənməsi.Mühazirə

    Sərbəst döymə prosesi, maşınlarda ştamplama üsulları və optimal rejim seçimi.

12. 12.
    Döyümlərin təsnifatı. Döyümlərin konstruksiya olunması. Sərbəst döymə sxemləri və sahələri. Pəstahların hazırlanması və hesablanması.Mühazirə

    Döyümlərin növləri, sxemlərin qurulması və pəstahların hesablanması qaydaları.

13. 13.
    Qızmar həcmi ştamplama. Qızmar həcmi ştamplama çəkicləri. Soyuq ştamplama prosesinin mahiyyəti və onun tətbiq sahələri.Mühazirə

    Həcmi ştamplama avadanlıqları (çəkiclər) və həmçinin soyuq ştamplamanın iş prinsipləri

14. 14.
    Soyuq və isti ştamplama zamanı istifadə edilən alətlər və onların hesablanması.Mühazirə

    Ştamplama prosesində tətbiq edilən alət növlərinin öyrənilməsi və hesablama qaydaları.

15. 15.
    Ştamplayıcı və hazırlayıcı şırnaqlar. İlkin pəstahın hazırlanmasıMühazirə

    Ştamplama əməliyyatlarına hazırlıq prosesi, şırnaqların funksiyası və pəstahın ilkin formalaşdırılması.

1. F.C.Həmidov, “Metalların təzyiqlə emalı texnologiyası”. Bakı 2010, 543 s