Tökmə istehsalının maşın və avadanlıqlarıSillabus

Fənn kodu

İFS-3270y

Kredit

5

Tələbənin iş yükü

150

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Seçmə

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 45 saat – mühazirə; b) 15 saat – məşğələ;

Auditoriyadan kənar saatlar

a) sərbəst iş - 54 saat, b) hazırlıq - 36 saat

Tökmə istehsalında işlədilən avadanlıqlar, onların iş prinsipi, qruluşu, kinematik sxemləri və onların konstruktiv ölçülərinin hesablanması metodikası, tökmə istehsalını artırmaq, onların keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq və əl əməyini aradan qaldırmaq, texnoloji əməliyyatların mexanikləşdirilməsində və avtomatlaşdırılmasında istifadə edilən avadanlıqların həm nəzərı, həm konstruktiv cəhətlərini özündə cəmləşdirimək, texnologiyalarının inkişaf etdirmək və daha da təkmilləşdirilməsindən ibarətdir. Bu baxımdan fənnin tədrisi aktualdır və gələcək mütəxəssislərin hazırlanmasında onların fəaliyyətinə səmərəli kömək edəcəkdir.

• mühazirə
• seminar
• təqdimatlar

1. 1

   CLO 1: Tələbələr tökmə sexlərində mexanikləşdirmə və avtomatlaşdırmanı təmin edən qəlibləyici, təmizləyici və nəqledici aqreqatların konstruksiyasını və istismar qaydalarını öyrənəcəklər. Kurs çərçivəsində qum qarışdırıcı mikserlərin, silkələyici-presləyici qəlibləmə maşınlarının, qırmasapma aparatlarının və induksiya sobalarının kinematik sxemləri dərindən incələnəcək. Onlar avadanlıqların gücünü hesablamağı, sexin istehsal gücünə uyğun cihaz seçimini həyata keçirməyi mənimsəyəcəklər. Yekunda, davamlı və təhlükəsiz istehsalı təmin etmək məqsədilə tökmə avadanlıqlarına texniki xidmət qrafiklərinin tərtib edilməsi və optimallaşdırılması qabiliyyəti inkişaf edəcək.

1. 1.
   Giriş. Tökmə istehsalının maşın və avadanlıqları haqqında ümumi anlayışlarMühazirə

   Tökmə istehsalında istifadə olunan avadanlıqların inkişaf tarixi, rolu və müasir maşınqayırmada əhəmiyyəti

2. 2.
   Qəlib və içlik hazırlayan maşınların təsnifatı. Fırlanan maşınlar. Presləyici maşınlarMühazirə

   Qəlibləmə avadanlıqlarının sinifləri, fırlanan və təzyiqlə işləyən (presləyici) maşınların konstruktiv xüsusiyyətləri

3. 3.
   Presləyici maşınların iş prosesi və hesabatıMühazirə

   Presləmə prosesinin fizikası, təzyiqin qəlibdə paylanması və presləyici maşınların əsas parametrlərinin hesablanması

4. 4.
   Silkələyici maşınlarMühazirə

   Silkələmə üsulu ilə işləyən qəlibləmə maşınlarının quruluşu, iş prinsipi və tətbiq məhdudiyyətləri

5. 5.
   Silkələyici mexanizmin iş prosesi və hesabatıMühazirə

   Silkələmə rejimində dinamik qüvvələrin təhlili, porşen və pnevmatik sistemlərin texnoloji hesabatı

6. 6.
   Qumüfürücü maşınlar. Müasir qumüfürücü-presləyici maşınlarMühazirə

   Pnevmatik qumüfürücü maşınların iş prinsipi və müasir kombinəedilmiş (üfürmə-presləmə) qəlibləmə aqreqatları

7. 7.
   QumatıcılarMühazirə

   Qumatıcı (qum atan) maşınların konstruksiyası, fırlanan başlığın kinematikası və iri qəliblərin hazırlanmasında tətbiqi

8. 8.
   QumatıcılarMühazirə

   Qumatıcı (qum atan) maşınların konstruksiyası, fırlanan başlığın kinematikası və iri qəliblərin hazırlanmasında tətbiqi

9. 9.
   Qəlib hazırlanmasında yeni üsullarMühazirə

   Vakuum-plyonka, impuls (qaz-impuls, hava-impuls) və digər innovativ qəlib sıxlaşdırma texnologiyalarının avadanlıqları

10. 10.
    Qəlib və içlik qarışıqlarının hazırlanmasının texnoloji sxemiMühazirə

    Qarışıq hazırlama şöbələrinin (yerşumlayıcıların) kompleks sxemi, materialların dozalaşdırılması və qarışdırılması prosesləri

11. 11.
    Nəqliyyat vasitələriMühazirə

    Tökmə sexlərində istifadə olunan fasiləsiz və fasiləli işləyən nəqliyyat sistemləri (lentli, lövhəli konveyerlər, elevatorlar)

12. 12.
    Pnevmatik nəqliyyat vasitələriMühazirə

    Səpələnən qəlib materiallarının (qum, gil, kömür tozu) borularla nəqli üçün pnevmatik sistemlərin quruluşu və hesablanması

13. 13.
    Azərbaycan və Sovet imperiyasıMühazirə

    Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulması və bu mərhələdə ölkədə baş verən siyasi, iqtisadi və ictimai dəyişiklikləri əhatə edir. Həmçinin sovet idarəçiliyi modelinin tətbiqi nəticəsində milli dövlətçilik ənənələrinin məhdudlaşdırılması, sənayeləşmə, kollektivləşmə və cəmiyyətdə baş verən digər proseslər öyrənilir.

14. 14.
    Xırdalayıcılar. DəyirmanlarMühazirə

    Kəsəkli materialların əzilməsi və üyüdülməsi üçün çənəli, diyircəkli xırdalayıcılar və kürəli dəyirmanların avadanlıq bazas

15. 15.
    İşlənmiş qəlib qarışığının təkrar emalı üçün istifadə olunan avadanlıqlarMühazirə

    Regenerasiya sistemləri: işlənmiş qarışığın maqnit separasiyası, soyudulması, tozdan təmizlənməsi və bərpası üçün aqreqatlar

16. 16.
    Qəlib və içlik qarışıqlarının hazırlanmasında işlədilən avadanlıqlarMühazirə

    Qaşıqlı, qatqılı və fasiləsiz işləyən qarışdırıcı (mikser) maşınların quruluşu, onların kinematik sxemləri.

17. 17.
    Əridici şöbələrin şixtə anbarlarının avadanlıqlarıMühazirə

    Metal xammalın (şixtənin) boşaldılması, saxlanması, çəkilib dozalaşdırılması və sobaya yüklənməsi üçün kranlar, maqnitlər və tərəzilər.

18. 18.
    Əritmə şöbələrinin texnoloji avadanlıqları və əməliyyatların mexanikləşdirilməsiMühazirə

    Vaqranka, qövs və induksiya sobalarının mexaniki hissələri, maye metal potaları və tökmə konveyerlərinin sinxron işi

19. 19.
    Töküklərin qəlibdən çıxarılmasında işlədilən avadanlıqlarMühazirə

    İnerçiyalı və ekssentrik silkələyici şəbəkələrin (vyşibnoy reşetka) konstruksiyası və qəlibpozan avadanlıqların iş prinsipi.

20. 20.
    Töküklərdən içliklərin çıxarılmasında işlədilən avadanlıqlarMühazirə

    Hidrokameralar, pnevmatik çapacaqlar, vibrasiya maşınları və içliklərin elektrohidravlik yolla çıxarılması aqreqatları

21. 21.
    Töküklərin təmizlənməsində işlədilən avadanlıqlar. QırmaatıcılarMühazirə

    Fraksiyalı metal qırma (drob) atan turbinli maşınların, qırma təmizləmə kameralarının və barabanların quruluşu.

22. 22.
    Töküklərin yonulmasında işlədilən avadanlıqlarMühazirə

    Tökmə sisteminin kəsilməsi və çıxıntıların təmizlənməsi üçün asma zımpara (cilalama) dəzgahları, preslər və pnevmatik alətlər

23. 23.
    Töküklərin təmizlənməsinin xüsusi üsullarıMühazirə

    Kimyəvi, elektrokimyəvi, ultrasəs və lazer təmizləmə kimi qeyri-ənənəvi səth təmizləmə texnologiyalarının avadanlıqları

24. 24.
    Töküklərin təmizlənməsinin xüsusi üsullarıMühazirə

    Xüsusi təmizləmə maşınlarının (ultrasəs, elektrohidravlik və s.) effektivliyinin müqayisəli texniki-iqtisadi təhlili.

1. E.H.Cəfərov və b. Tökmə istehsalının maşın və avadanlıqları , AzTU 2017