Fənn · Metallurgiya mühəndisliyi
Metallurgiyada analitik nəzarət və metrologiyaMövzu planı
Mövzu planı
Fənn üzrə mövzular və hər mövzunun təlim nəticələri.
1. Giriş. Vəsfi, miqdari, texniki, təcili və s. analizlər. Standartlar, texniki şərtlər.
MühazirəAnalitik nəzarətə giriş, müxtəlif növ kimyəvi/fiziki analizlərin təyinatı və sənaye standartları haqqında ümumi məlumat.
2. Qovma, ayırma və çökdürmə üsulları. Çəki və çökmə formaları. Nümunə çəkisinin götürülməsi və analiz üçün hazırlanması. Çökdürmə şəraitinin seçilməsi.
MühazirəQravimetrik analiz üsullarının əsasları, nümunənin qəbulu və çökdürmə reaksiyalarının texnologiyası.
3. Neytrallaşdırma, oksidləşmə-reduksiya, kompleksəmələgətirmə və s. analiz üsulları. Titrləmə, ekvivalent nöqtənin tapılması. Analizin nəticələrinin hesablanması.
MühazirəTitrimetrik analiz üsullarının müxtəlif növləri, reaksiyalar və ekvivalent nöqtənin təyini metodları.
4. Elektrokimyəvi, optik və radiometrik analiz üsulları.
MühazirəMüasir instrumental analiz metodlarının (elektrokimyəvi, optik, radiometrik) iş prinsipləri və metallurgiyada tətbiqi.
5. Potensiometrik, polyaroqrafik, elektroqravimetrik, konduktometrik və s. analiz üsulları.
MühazirəMüxtəlif elektrokimyəvi analiz metodlarının daha dərin şəkildə, xüsusən potensial və keçiricilik fərqlərinə əsasən öyrənilməsi.
6. Refraktometrik, atom-absorbsiya, nefelometrik, konduktometrik və s. analiz üsulları.
MühazirəOptik və spektroskopik (refraktometriya, atom-absorbsiya və s.) analiz metodlarının iş sxemi
7. Xarakterik, polixromatik və monoxromatik və rezonanslı şüalar. Udulan şüa ilə atomun konsentrasiyası arasındakı əlaqə və s.
MühazirəŞüalanma növləri və şüanın udulma qanunauyğunluqlarının konsentrasiyaya təsiri (Lamber-Buqer-Ber qanunu).
8. Atomun quruluşu, energetik səviyyələr, şüanın enerjisi və s.
MühazirəAnalitik spektroskopiyanın əsasını təşkil edən atomun kvant mexanikası modeli və energetik səviyyələr.
9. İlkin nümunənin götürülməsi qaydaları, orta nümunənin hazırlanması və s. Xammallar, köməkçi materiallar, tullantılar və hazır məhsullar və onların analizinin aparılması.
Mühazirəİstehsalatda müxtəlif metallurgiya xammallarından və tullantılardan nümunələrin düzgün götürülməsi metodologiyası.
10. İlkin nümunə üçün əlverişli həlledicinin seçilməsi. İlkin nümunənin seçilmiş həlledicidə həllolması. Fraksiyalar şəklində çökdürmə, selektiv çökdürmə, xromatoqrafiya, ekstraksiya və s üsullarla elementlərin ayrılması.
MühazirəMürəkkəb tərkibli nümunələrdə elementlərin bir-birindən ekstraksiya və xromatoqrafiya kimi üsullarla ayrılması.
11. Təyin ediləcək ionu kompleks birləşmə formasına keçirmə və kompleks ionun parçalanması.
MühazirəKompleksəmələgəlmə prosesləri, metal ionlarının liqandlarla fiksasiyası və onların idarə olunan parçalanma reaksiyaları.
12. Metrologiya elmi. Ölçmə, ölçmə vasitələri, etalonlar və ölçü vahidləri.
MühazirəMetrologiya elminin fundamental əsasları, beynəlxalq ölçü vahidləri (Sİ) və istifadə olunan ölçmə vasitələri.
13. Analizin aparılmasının metroloji əsasları. Mütləq və nisbi analiz üsulları. Bölgülənmiş qrafik. Xarici standartlar üsulu
MühazirəAnalizlərin dürüstlüyünün təmin olunması, kalibrləmə qrafiklərinin qurulması və standartlar vasitəsilə hesablamalar
14. Təsadüfi, kobud və sistematik xətalar və onların dispersiyası. Ölçmələrdəki qeyri müəyyənliklər, ölçmə dəqiqliyi. Etibarlı intervalın seçilməsi. Analizin nəticələrinin düzgün olma ehtimalı.
MühazirəXətalar nəzəriyyəsi, analizlərdə yarana biləcək səhvlərin qiymətləndirilməsi, dəqiqlik və qeyri-müəyyənliyin hesablanması.
15. Analizin nəticələrinin riyazi və statistik üsullarla araşdırılmasında ehtimalın rolu Qaus funksiyası üzrə nəticələrin araşdırılması.
MühazirəAlınan laboratoriya məlumatlarının riyazi-statistik analizi, ehtimal nəzəriyyəsi və normal paylanma (Qaus) əyrilərinin tətbiqi.