Xüsusi zənginləşdirmə üsullarıMövzu planı

Faydalı qazıntıların xüsusi zənginləşdirmə üsulları haqqında giriş. Bu üsulların tətbiq sahələri, iqtisadi əhəmiyyəti və ənənəvi üsullardan (flotasiya, qravitasiya) fərqləri. Üsulların fiziki və kimyəvi prinsiplərə görə təsnifatı.

Filizlərin rənginə, parıltısına və formasına görə növləşdirilməsi. Əl ilə çeşidləmənin tarixi və müasir mexaniki (avtomatlaşdırılmış) növləşdirmə avadanlıqlarının iş prinsipi.

Mineralların işıq əksetdirmə, buraxma və lüminessensiya xassələrinə əsaslanan optik seperasiya. Fotometrik və lüminessensiya seperatorlarının konstruksiyası və sənayedə tətbiqi.

Təbii radioaktivlik və ya süni şəkildə yaradılmış şüalanma xassələrinə əsaslanan ayırma. X-ray (rentgen) və qamma şüalanma seperatorlarının tətbiqi.

Süxurların mexaniki davamlılıq (bərklik) fərqinə əsaslanan seçici xırdalanma və ələnmə prosesləri. Fraksiyaların iriliyə görə fərqləndirilməsinin nəzəri əsasları.

Qızdırılma zamanı kristalların daxilindəki gərginliklər və ya qaz-maye möhtəvilərinin genişlənməsi hesabına bəzi mineralların öz-özünə xırdalanması (dekripitasiyası) prosesi. Termiki parçalanmanın nəzəriyyəsi.

Hidrometallurgiyanın əsası olan kimyəvi qələviləşdirmə (leaching). Həlledicilərin seçilməsi, termodinamik və kinetik qanunauyğunluqlar. Sianlaşdırma və turşu ilə yuyulma prosesləri.

Mikroorqanizmlərin (məsələn, Thiobacillus ferrooxidans) köməyi ilə sulfidli filizlərdən metalların çıxarılması (biyoliçinq). Bioloji oksidləşmə prosesinin ekoloji və iqtisadi üstünlükləri.

Mineralların maqnit qavrayıcılığı (ferromaqnit, paramaqnit, diamaqnit) fərqlərinə əsaslanan ayırma prosesi. Maqnit sahəsinin intensivliyi və qüvvə xətlərinin rolu.

Quru və yaş elektromaqnit seperatorlarının konstruksiyası. Zəif və güclü maqnit sahəli seperatorların işləmə prinsipləri, maqnit sistemlərinin tənzimlənməsi.

Qara və nadir metal filizlərinin zənginləşdirilməsində istifadə olunan ardıcıl maqnit sxemləri. Əsas, nəzarət və təmizləmə əməliyyatlarının texnoloji rejim parametrləri.

Mineralların elektrik keçiriciliyi, dielektrik nüfuzluluğu və sürtünmə ilə elektriklənmə fərqlərinə əsaslanan üsul. Elektrostatik və tac (korona) boşalması sahələrində ayırma nəzəriyyəsi.

Barabanlı, lövhəli və sərbəst düşmə tipli elektrik seperatorları. Tac boşalması (korona) yaradan elektrodların növləri və maşınların quraşdırılma sxemləri.

Nadir metal xammallarının (məsələn, titan-sirkonium səpintilərinin) elektrik sahəsində zənginləşdirilməsi sxemləri. Prosesin digər üsullarla kombinasiyası.

Ultrasəs, mikrodalğa, süni intellekt əsaslı sensor ayırıcılar (sensor-based sorting) və plazma texnologiyaları kimi innovativ və perspektivli zənginləşdirmə üsulları.