Azərbaycan dilində işgüzar və akademik kommunikasiyaSillabus

Fənn kodu

ÜF-1306y-mühəndisliyi

Kredit

4

Tələbənin iş yükü

120

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

45

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 50 b) 25

"Azərbaycan dilində işgüzar və akademik kommunikasiya" fənni ali təhsil müəssisələrində tələbələrin dövlət dilində peşəkar, elmi və rəsmi ünsiyyət bacarıqlarının formalaşdırılmasına yönəlmişdir. Fənn çərçivəsində Azərbaycan ədəbi dilinin normaları, işgüzar və akademik üslubun xüsusiyyətləri, rəsmi yazışma qaydaları, sənəd tərtibatı, akademik yazı, elmi etik davranış, nitq mədəniyyəti, təqdimat və debat bacarıqları, eləcə də rəqəmsal kommunikasiya mühitində peşəkar ünsiyyət prinsipləri öyrədilir. Tədris prosesində tələbələr müxtəlif işgüzar sənədlərin hazırlanması, akademik mətnlərin yazılması, mənbələrdən düzgün istifadə, sitatgətirmə və istinad qaydaları, plaqiatın qarşısının alınması, elmi təqdimatların hazırlanması və auditoriya qarşısında səmərəli çıxış üsullarını praktik şəkildə mənimsəyirlər. Fənn müasir informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının və süni intellekt əsaslı alətlərin (mətn redaktəsi, akademik yazı, təqdimat hazırlama, məlumatların emalı və vizuallaşdırılması vasitələri) peşəkar və etik istifadəsini də əhatə edir. Təlim prosesində interaktiv müzakirələr, situasiya tapşırıqları, layihə əsaslı öyrənmə, komanda işi və praktiki məşğələlərdən istifadə edilir.

• interaktiv müzakirə
• problem-based learning
• komanda işi
• seminar
• case study
• təqdimatlar

1. 1

   CLO 1: • FTN1: İşgüzar və akademik kommunikasiyanın mahiyyəti, məqsəd və funksiyaları mənimsənilir və ixtisas üzrə müxtəlif kommunikativ situasiyalarda effektiv nitq fəaliyyəti həyata keçirilir.

2. 2

   CLO 2: • FTN2: İxtisas üzrə işgüzar üslubun leksik, qrammatik və sintaktik xüsusiyyətləri müəyyənləşdirilir və müxtəlif kommunikativ situasiyalarda düzgün tətbiq edilir. Peşəkar fəaliyyətə uyğun şifahi və yazılı kommunikasiya vasitələrindən, peşə etikası və etiket normalarından səmərəli istifadə bacarığı formalaşdırılır.

3. 3

   CLO 3: • FTN3: İxtisas üzrə işgüzar ünsiyyətin informasiya mübadiləsi funksiyası və əsas kommunikativ prinsipləri mənimsənilir və praktik kommunikasiya prosesində tətbiq edilir.

1. 1.
   Mövzu 1. “Azərbaycan dilində işgüzar və akademik kommunikasiya” fənninin mövzusu, məqsəd və vəzifələri. Kommunikasiya haqqında anlayış. Kommunikativlik nitqin mühüm funksiyalarından biri kimi.Məşğələ

   Bu mövzuda tələbələr "Azərbaycan dilində işgüzar və akademik kommunikasiya" fənninin məqsədi, vəzifələri və əhatə dairəsi ilə tanış olurlar. Kommunikasiya anlayışı, onun növləri, funksiyaları və nitq fəaliyyətində kommunikativliyin rolu izah edilir. Azərbaycan Texniki Universiteti haqqında mətn üzərində iş aparılmaqla tələbələrin oxuyub-anlama, fikir ifadə etmə, təqdimat və müzakirə bacarıqları inkişaf etdirilir. Kommunikativ məzmunlu sual və tapşırıqlar vasitəsilə effektiv ünsiyyətin əsas prinsipləri mənimsədilir.

2. 2.
   İnformasiyanın tranzakt emalıMəşğələ

   Mövzuda informasiya sistemlərində və verilənlər bazalarında tranzakt emalı anlayışı, çoxistifadəçili mühitlərdə məlumatların bütövlüyünü və etibarlılığını qoruyan ACID (atomarlıq, ardıcıllıq, təcrid olunma, davamlılıq) prinsipləri, həmçinin paylanmış sistemlərdə tranzaksiyaların idarə olunması mexanizmləri öyrənilir.

   • Paylanmış sistemlərdə informasiyanın tranzakt emalını, tranzaksiyaların seriallanmasını təmin edən alqoritmlərlə işləməyi bacarmalıdır.
3. 3.
   Mövzu 3. İşgüzar ünsiyyət və onun əsas prinsipləri. Ünsiyyət informasiya mübadiləsi kimiMəşğələ

   Bu mövzuda işgüzar ünsiyyətin mahiyyəti, məqsədi və prinsipləri öyrədilir. Ünsiyyət prosesinin strukturu, informasiya mübadiləsinin mərhələləri, verbal və qeyri-verbal vasitələrin rolu izah edilir. Praktik situasiyalar əsasında effektiv ünsiyyət strategiyaları tətbiq olunur.

4. 4.
   Mövzu 4. İşgüzar ünsiyyətdə özünütəqdimatMəşğələ

   Mövzuda özünütəqdimatın məqsədi, strukturu və təqdimetmə texnikaları öyrənilir. Tələbələr iş müsahibəsi, konfrans, təqdimat və rəsmi görüşlər üçün uğurlu özünütəqdimat nümunələri hazırlayırlar. Nitq mədəniyyəti, bədən dili və auditoriya ilə əlaqə qurma bacarıqları inkişaf etdirilir.

5. 5.
   Mövzu 4. İşgüzar ünsiyyətdə özünütəqdimatMəşğələ

   Mövzuda özünütəqdimatın məqsədi, strukturu və təqdimetmə texnikaları öyrənilir. Tələbələr iş müsahibəsi, konfrans, təqdimat və rəsmi görüşlər üçün uğurlu özünütəqdimat nümunələri hazırlayırlar. Nitq mədəniyyəti, bədən dili və auditoriya ilə əlaqə qurma bacarıqları inkişaf etdirilir.

6. 6.
   Mövzu 5. İşgüzar ünsiyyətdə dialoq janrlarıMəşğələ

   Bu mövzuda işgüzar dialoqun növləri, quruluşu və etik normaları öyrədilir. Müsahibə, danışıqlar, telefon söhbəti, məsləhətləşmə və rəsmi görüşlərə aid dialoq nümunələri təhlil olunur. Rollu oyunlar və praktik tapşırıqlar vasitəsilə dialoq qurma bacarıqları inkişaf etdirilir.

7. 7.
   Mövzu 6. İşgüzar ünsiyyətin monoloji janrlarıMəşğələ

   Mövzuda monoloji nitqin xüsusiyyətləri, strukturu və tətbiq sahələri izah edilir. Məruzə, təqdimat, çıxış və hesabat kimi monoloji janrların hazırlanması qaydaları öyrədilir. Praktik məşğələlərdə tələbələr müxtəlif mövzularda çıxış hazırlayır və təqdim edirlər.

8. 8.
   Mövzu 7. İşgüzar ünsiyyətdə sözsüz bağlantı və ünsiyyəti tamamlayan ifadəli hərəkətlər; bədən dili, mimika və jestlərMəşğələ

   Bu mövzuda qeyri-verbal ünsiyyət vasitələrinin işgüzar münasibətlərdə rolu öyrənilir. Bədən dili, mimika, jestlər, göz təması, duruş və şəxsi məkan anlayışları izah olunur. Müxtəlif situasiyalar üzərində aparılan təhlillər vasitəsilə qeyri-verbal davranışın ünsiyyətə təsiri qiymətləndirilir.

9. 9.
   Mövzu 8. İşgüzar ünsiyyət etikası və psixologiyasıMəşğələ

   Mövzuda işgüzar etika, peşə etikası, psixoloji münasibətlər və subordinasiya qaydaları öyrənilir. Rəhbərlə, həmkarlarla və müştərilərlə münasibətlər, rəsmi davranış normaları və etik qərarvermə prinsipləri praktik nümunələr əsasında təhlil edilir.

10. 10.
    Mövzu 9. Layihə fəaliyyətinin logistik dəstəklənməsi. Layihə hazırlığı və onun təqdimatı. Layihənin təqdimatında tələb olunan elementlərMəşğələ

    Bu mövzuda layihə fəaliyyətinin planlaşdırılması, təşkil edilməsi və logistik dəstəklənməsi prinsipləri öyrədilir. Layihənin məqsədi, vəzifələri, mərhələləri, resursların idarə olunması və risklərin qiymətləndirilməsi izah edilir. Tələbələr layihə sənədlərinin hazırlanması, təqdimat strukturunun qurulması və təqdimat zamanı istifadə olunan vizual vasitələrin seçilməsi üzrə praktik bacarıqlar əldə edirlər. Kommunikativ tapşırıqlar vasitəsilə layihənin auditoriya qarşısında peşəkar şəkildə təqdim edilməsi bacarığı formalaşdırılır.

11. 11.
    7.Metalların yorğunluğu və kövrəkliyiMəşğələ

    Metalların yorulma və kövrəklik prosesləri öyrənilir. Təkrarlanan yüklərin materiallara təsiri nəzərdən keçirilir. Yorulma və kövrək dağılmanın əsas səbəbləri izah edilir.

12. 12.
    Mövzu 11. Şifahi işgüzar ünsiyyətin mədəniyyətlərarası aspektləriMəşğələ

    Bu mövzuda müxtəlif mədəniyyətlərə mənsub şəxslərlə işgüzar ünsiyyətin xüsusiyyətləri öyrənilir. Mədəni fərqlərin ünsiyyətə təsiri, beynəlxalq etik davranış normaları və qarşılıqlı anlaşmanın təmin edilməsi yolları izah edilir. Praktik situasiyalar əsasında mədəniyyətlərarası kommunikasiya bacarıqları inkişaf etdirilir.

13. 13.
    Mövzu 12. Yazılı işgüzar kommunikasiya və onların aparılması qaydaları. Sənəd yazılı işgüzar ünsiyyətin əsas məhsulu kimiMəşğələ

    Mövzuda yazılı işgüzar ünsiyyətin əsas prinsipləri, rəsmi sənədlərin hazırlanması qaydaları və sənədlərin hüquqi əhəmiyyəti öyrənilir. Yazılı kommunikasiya vasitələrinin funksiyaları, sənəd dövriyyəsi və rəsmi yazı normaları izah edilir. Müxtəlif sənəd nümunələri üzərində praktik çalışmalar yerinə yetirilir.

14. 14.
    Mövzu 13. Şəxsi sənədlərin növləri və tərtibi qaydalarıMəşğələ

    Bu mövzuda ərizə, tərcümeyi-hal (CV), avtobioqrafiya, izahat, etibarnamə, xasiyyətnamə və digər şəxsi sənədlərin hazırlanma qaydaları öyrədilir. Hər bir sənəd növünün quruluşu, dili və tərtibat xüsusiyyətləri praktik nümunələr əsasında izah olunur. Tələbələr müxtəlif şəxsi sənədləri müstəqil şəkildə hazırlayırlar.

15. 15.
    Mövzu 14. Təşkilati və inzibati sənədlər. Elektron sənəd dövriyyəsinin tətbiqiMəşğələ

    Mövzuda təşkilati və inzibati sənədlərin növləri, hazırlanması və icrası qaydaları öyrənilir. Əmr, sərəncam, qərar, protokol, akt və digər təşkilati sənədlərin xüsusiyyətləri izah edilir. Elektron sənəd dövriyyəsi sistemləri, rəqəmsal imza və elektron idarəetmənin üstünlükləri praktik nümunələr əsasında təhlil olunur.

16. 16.
    Mövzu 15. İstinad və analitik sənədlərMəşğələ

    Bu mövzuda arayış, arayış-məruzə, hesabat, analitik arayış, icmal və digər istinad xarakterli sənədlərin hazırlanması prinsipləri öyrədilir. Məlumatların toplanması, təhlili, sistemləşdirilməsi və rəsmi şəkildə təqdim olunması qaydaları praktik çalışmalar vasitəsilə mənimsədilir.

17. 17.
    Mövzu 16. Məktublar: onların növləri və yazılma qaydalarıMəşğələ

    Bu mövzuda rəsmi, kommersiya, zəmanət, təşəkkür, dəvət, sorğu və cavab məktublarının növləri və hazırlanma qaydaları öyrənilir. Məktubun strukturu, müraciət formaları, üslub xüsusiyyətləri və etik normalar izah edilir. Praktik tapşırıqlar vasitəsilə müxtəlif məqsədlər üçün işgüzar məktublar hazırlanır.

18. 18.
    Mövzu 17. Biznes sahəsində işgüzar ünsiyyət; əsas etik prinsiplər, davranış qaydaları və danışıqların aparılması texnikası. Kommersiya yazışmaları və işgüzar tövsiyələr. İşgüzar e-mail və digər daxili elektron yazışmalar; sosial şəbəkələrdən istifadə qaydalarıMəşğələ

    Bu mövzuda biznes mühitində peşəkar ünsiyyətin etik normaları, davranış prinsipləri və səmərəli danışıqların aparılması üsulları öyrənilir. Kommersiya yazışmalarının hazırlanması, işgüzar tövsiyələrin verilməsi, elektron poçt vasitəsilə rəsmi yazışmaların aparılması qaydaları, eləcə də təşkilatdaxili elektron kommunikasiya və sosial şəbəkələrdən peşəkar məqsədlərlə istifadə prinsipləri praktik nümunələr əsasında mənimsədilir.

19. 19.
    Mövzu 18. Yazılı mesajların əsas növləri; ticarət yazışmaları (məktubları) və qeyri-kommersiya məktublarıMəşğələ

    Bu mövzuda yazılı mesajların təsnifatı, onların məqsəd və funksiyaları öyrədilir. Ticarət və qeyri-kommersiya məktublarının quruluşu, üslub xüsusiyyətləri və tərtib qaydaları izah olunur. Müxtəlif praktik situasiyalar əsasında rəsmi və qeyri-rəsmi yazışmalar hazırlanır, kommunikativ tapşırıqlar vasitəsilə yazılı nitqin səmərəliliyi artırılır.

20. 20.
    Mövzu 19. Elektron işgüzar rabitə. Poçt yazışmaları. Məktub yazmağın əsas prinsipləri. Yazılı işgüzar ünsiyyətdə reklamMəşğələ

    Bu mövzuda elektron işgüzar rabitənin müasir vasitələri, elektron poçt yazışmalarının etik və texniki qaydaları, rəsmi elektron məktubların hazırlanması prinsipləri öyrədilir. Yazılı işgüzar ünsiyyətdə reklam mətnlərinin xüsusiyyətləri, onların məqsədi və kommunikativ təsir imkanları praktik çalışmalar əsasında mənimsədilir.

21. 21.
    Mövzu 20. Reklam biznes əlaqələrinin üzvi və ayrılmaz hissəsi kimi. Dil mediası və reklam dilinin əsas xüsusiyyətləri. Reklam mətnlərinin hazırlanmasıMəşğələ

    Bu mövzuda reklamın biznes fəaliyyətində rolu, reklam kommunikasiyasının prinsipləri və reklam dilinin üslubi xüsusiyyətləri öyrənilir. Dil mediasının reklam fəaliyyətində istifadəsi, auditoriyanın xüsusiyyətlərinə uyğun reklam mətnlərinin hazırlanması və onların kommunikativ təsiri praktik nümunələr üzərində təhlil edilir.

22. 22.
    Mövzu 21. Akademik məqsədlər üçün dil. Akademik və peşəkar yazı qaydaları. Akademik kommunikasiyanın elementləri, xüsusiyyətləri və növləriMəşğələ

    Bu mövzuda akademik üslubun xüsusiyyətləri, elmi və peşəkar yazının əsas prinsipləri, akademik kommunikasiyanın növləri və etik normaları öyrədilir. Referat, tezis, elmi məqalə, kurs işi, kurs layihəsi və digər elmi yazı nümunələrinin hazırlanması qaydaları praktik məşğələlər vasitəsilə mənimsədilir. Akademik dürüstlük, istinadvermə və plagiatın qarşısının alınması prinsiplərinə xüsusi diqqət yetirilir.

23. 23.
    Mövzu 22. Elmi-tədqiqat mövzusu üzrə icmal məqalələrin hazırlanması və növləri. Elmi işlər barədə təqdimatların hazırlanması. Dissertasiyanın tərtibi qaydaları. Yazılı işgüzar ünsiyyətin mədəniyyətlərarası ölçüsüMəşğələ

    Bu mövzuda elmi-tədqiqat fəaliyyətinin əsas mərhələləri, icmal məqalələrin hazırlanması metodikası, elmi təqdimatların planlaşdırılması və təqdim olunması qaydaları öyrədilir. Dissertasiyanın struktur elementləri, elmi üslubun tələbləri və akademik yazının beynəlxalq standartları izah edilir. Yazılı işgüzar ünsiyyətdə mədəniyyətlərarası fərqlər və beynəlxalq akademik kommunikasiya prinsipləri praktik nümunələr əsasında təhlil olunur.

24. 24.
    Mövzu 23. Fənn üzrə keçirilən proqram materiallarının təkrarı və yekunlaşdırılmasıMəşğələ

    Bu mövzu ərzində semestr boyu öyrənilən nəzəri biliklər və praktik bacarıqlar sistemləşdirilir, ümumiləşdirilir və möhkəmləndirilir. Tələbələr kommunikativ tapşırıqlar, situasiya xarakterli çalışmalar, təqdimatlar, layihələr və müzakirələr vasitəsilə əldə etdikləri bilik və bacarıqları nümayiş etdirirlər. Yekun qiymətləndirməyə hazırlıq məqsədilə əsas mövzular təkrar edilir və inteqrativ yanaşma tətbiq olunur.

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.