Fənn · Materiallar mühəndisliyi
Qara metalların metallurgiyasıMövzu planı
Mövzu planı
Fənn üzrə mövzular və hər mövzunun təlim nəticələri.
1. Qara metalların metallurgiyası. Xam materiallar. Hazırlıq əməliyyatları.
MühazirəQara metallurgiyanın əsasları, istifadə olunan xam materiallar (dəmir filizləri, flüslar, yanacaq) və onların əridilməyə hazırlanması (xırdalanma, çeşidlənmə, yuyulma) prosesləri.
2. Filizlər və onların emal edilməsi. Filizlərin bütövləşdirilməsi
MühazirəDəmir filizlərinin zənginləşdirilməsi üsulları və xırda filiz hissəciklərinin termiki emalla bütövləşdirilməsi (aqlomerasiya və okatışların istehsalı).
3. Dəmir oksidləri və onların reduksiyası
MühazirəDəmirin oksigenli birləşmələri və onların dəm qazı, hidrogen və bərk karbon vasitəsilə ardıcıl reduksiya olunmasının termodinamik və kinetik qanunauyğunluqları.
4. Çuqunun və posanın əmələ gəlməsi
MühazirəDomna sobasında reduksiya olunmuş dəmirin karbonla doyması nəticəsində çuqunun yaranması və boş süxur, kül və flüs qalıqlarından posanın (şlakın) formalaşması.
5. Təkrar emal çuqunları və onların alınması
MühazirəPolad istehsalı üçün nəzərdə tutulmuş təkrar emal (peredel) çuqunlarının kimyəvi tərkibi xüsusiyyətləri və onların domna sobasında əridilməsi texnologiyası.
6. Havaqızdırıcı və koloşnik qazının təmizlənməsi
MühazirəDomna prosesində istilik effektivliyini artırmaq üçün havaqızdırıcıların (kauperlərin) iş prinsipi və proses zamanı ayrılan koloşnik qazının tozdan təmizlənməsi sistemləri.
7. Domnadan kənar dəmirin alınması
MühazirəƏnənəvi domna prosesinə alternativ olaraq, dəmir filizindən koks istifadə etmədən birbaşa dəmirin alınması (DRI) metodlarının ümumi prinsipləri.
8. Süngərəbənzər dəmirin istehsalı. Süngərəbənzər dəmirin putalarda alınması
MühazirəBərk halda reduksiya yolu ilə məsaməli (süngərəbənzər) dəmirin alınması texnologiyası və bu prosesin xüsusi odadavamlı putalarda (tigellərdə) həyata keçirilməsi.
9. Süngərəbənzər dəmirin istehsalı. Süngərəbənzər dəmirin putalarda alınması
MühazirəBərk halda reduksiya yolu ilə məsaməli (süngərəbənzər) dəmirin alınması texnologiyası və bu prosesin xüsusi odadavamlı putalarda (tigellərdə) həyata keçirilməsi.
10. Süngərəbənzər dəmirin fırlanan sobalarda alınması
MühazirəSüngərəbənzər dəmir istehsalının boruşəkilli fırlanan sobalarda bərk reduksiyaedicilərdən istifadə etməklə aparılması texnologiyası.
11. Süngərəbənzər dəmirin fırlanan sobalarda alınması
MühazirəSüngərəbənzər dəmir istehsalının boruşəkilli fırlanan sobalarda bərk reduksiyaedicilərdən istifadə etməklə aparılması texnologiyası.
12. Qaynayan qatlı sobada süngərəbənzər dəmirin alınması
MühazirəXırda dispers filiz hissəciklərinin qaz axını vasitəsilə asılı vəziyyətdə (qaynayan qat) saxlanılaraq reduksiya edilməsi prosesləri.
13. Dəmirin kündə şəklində alınması
MühazirəTərkibində posa qatışıqları olan kündə dəmirin (kritça) xəlitə şəklində alınması texnologiyası və tarixi üsulların müasir metallurgiyada rolu.
14. Poladın filizdən birbaşa alınması
MühazirəÇuqun istehsalı mərhələsini ötürərək dəmir filizindən birbaşa maye poladın alınmasını təmin edən müasir inteqrativ metallurgiya prosesləri.
15. Bessemer konvertorunda polad istehsalı. Kiçik bessemerləmə prosesi
MühazirəMaye çuqunun altından hava üfürülməklə polada çevrilməsi prosesi və xırda tökmə sexləri üçün nəzərdə tutulmuş kiçik tutumlu bessemerləmə.
16. Bessemer konvertorunda polad istehsalı. Kiçik bessemerləmə prosesi
MühazirəMaye çuqunun altından hava üfürülməklə polada çevrilməsi prosesi və xırda tökmə sexləri üçün nəzərdə tutulmuş kiçik tutumlu bessemerləmə.
17. Oksigen-konvertor prosesinin müxtəlif növləri. OLP prosesi. LD-AS prosesi, Kal-Do prosesi. OCP prosesi. Rotor prosesi
MühazirəÜstdən, altdan və kombinə edilmiş oksigen üfürməklə işləyən müasir konvertor prosesləri və spesifik çuqunların (fosforlu və s.) emalı üçün Kal-Do, Rotor kimi fırlanan konvertor texnologiyaları.
18. Marten sobasının quruluşu və iş prinsipi. Əsas Marten prosesi. Turş Marten prosesi. Əsas prosesdə əritmənin gedişi
MühazirəRegenerativ alovlu sobalarda (Marten) polad alınması prosesinin quruluşu, astarlarının təbiətinə görə (əsas və turş) sinifləndirilməsi və əritmə dövrləri.
19. Elektroqövslü sobanın konstruksiyası. İnduksiyalı sobaların konstruksiyaları və onda çuqun əridilməsinin texnologiyası. Putalı induksiya sobalarında əritmə.
MühazirəElektrik enerjisindən istifadə edən qövs və induksiya sobalarının konstruktiv elementləri, iş prinsipləri və bu sobalarda yüksək keyfiyyətli xəlitələrin əridilməsi.
20. Poladın keyfiyyətinin artırılma üsulları. Vakuum elektrik-qövs sobasında əritmə. Elektrik posa ilə təkrar əritmə. Plazma ilə əritmə. Elektron şüaları ilə əritmə
MühazirəYüksək təmizliyə və xüsusi xassələrə malik poladların alınması üçün tətbiq edilən xüsusi elektrometallurgiya üsulları və təkrar əritmə (rafinəedici) texnologiyaları.
21. Poladın tökülmə texnologiyası külçələr. Kokil vasitəsilə tökük istehsalı. Təzyiq altında tökük istehsalı. Maye ştamplama üsulu ilə tökük istehsalı. Mərkəzdənqaçma üsulu ilə tökük istehsalı. Əridilən modellər üzrə töküklər istehsalı. Nazik qabıqlı qəliblərdə töküklər istehsalı. Vakuumla sorma üsulu ilə töküklər istehsalı. Vibrasiya ilə töküklər istehsalı
MühazirəMaye poladın müxtəlif həndəsi formalı qəliblərə tökülməsi, o cümlədən xüsusi təyinatlı qabaqcıl tökmə (təzyiq altında, mərkəzdənqaçma, dəqiq tökmə) üsullarının texnoloji ardıcıllığı.
22. Külçələrdə qüsurlar və onlarla mübarizə. Külçələrin struktur quruluşu
MühazirəPolad külçələrinin və töküklərin kristallaşması zamanı yaranan daxili və xarici qüsurlar (boşluqlar, məsaməlilik, kimyəvi qeyri-bircinslilik, çatlar) və onların qarşısının alınması.