Fənn · Materiallar mühəndisliyi
Materialların fiziki kimyəvi tədqiqat üsullarıMövzu planı
Mövzu planı
Fənn üzrə mövzular və hər mövzunun təlim nəticələri.
1. Giriş. Fiziki-kimyəvi tədqiqat üsulları haqqında ümumi məlumat.
MühazirəFənnin məqsəd və vəzifələri, materialşünaslıqda fiziki-kimyəvi analiz metodlarının rolu, inkişaf tarixi və mühəndislik praktikasında sənaye tətbiqləri.
2. Materialların kimyəvi xassələri və onların tədqiqat üsulları. Mühitin materialların xassələrinə təsiri.
MühazirəMaterialların kimyəvi aktivliyi, aqressiv mühitlərdə (turşu, qələvi, duz məhlulları, nəm hava) davranışı və kimyəvi dayanıqlığın, oksidləşmənin qiymətləndirilməsi metodları.
3. Materialların fiziki xassələri və onların tədqiqat üsulları.
MühazirəMetalların və ərintilərin sıxlıq, istilikkeçirmə, elektrik keçiriciliyi, istilik tutumu, istidən genişlənmə kimi baza fiziki xassələri və onların dəqiq ölçülmə metodikaları.
4. Korroziya tədqiqat üsulları. Nəzəri əsasları.
MühazirəMetalların korroziyaya uğrama prosesinin termodinamik və kinetik əsasları, kimyəvi və elektrokimyəvi korroziyanın yaranma mexanizmləri.
5. Metallarda elektrik müqavimətinə təsir edən amillər.
MühazirəMetallarda elektronların hərəkət qanunauyğunluqları, kristal qəfəs qüsurlarının (vakansiya, dislokasiya), temperaturun və leqirləyici elementlərin metalın elektrik müqavimətinə təsir mexanizmləri.
6. Sürətləndirilmiş korroziya tədqiqatları metodu. Elektrolitdə tam və dövrü islanma tədqiqatları.
MühazirəLaboratoriya şəraitində korroziya sürətinin ölçülməsi, duz dumanı kameraları vasitəsilə testlər, tam və fasiləli (dövrü) islanma sınaqlarının aparılma qaydaları.
7. Metal-məhlul faza sərhədində baş verən korroziya prosesləri.
Mühazirəİkili elektrik təbəqəsinin quruluşu, anod və katod reaksiyaları, metal və elektrolit sərhədində (interfeysdə) gedən elektrokimyəvi proseslər və potensiallar fərqi.
8. Metal ovuntularının elektroliz, sementləmə, avtoklav çökmə və kristallərarası korroziya ilə alınma üsullarının tədqiqi.
MühazirəToz metallurgiyasında xüsusi təyinatlı metal ovuntularının (tozlarının) elektrokimyəvi və hidrometallurji üsullarla sintezi texnologiyaları.
9. Xüsusi xassəli ərintilər və onların tədqiqat üsulları. Maqnit polad və ərintiləri. Yüksək elektrik müqavimətli polad və ərintilər.
MühazirəElektrotexnika və cihazqayırmada istifadə olunan, xüsusi maqnit (transformator poladları, daimi maqnitlər) və yüksək elektrik müqavimətli xassələrə malik (nixrom, fexral) ərintilərin tədqiqi.
10. Ovuntu materiallarının fiziki-kimyəvi tədqiqat üsulları.
MühazirəMetal ovuntularının zərrəcik ölçüsünün (qranulometriya), formalarının, xüsusi səthinin sahəsinin, daxili kimyəvi tərkibinin və oksidləşmə dərəcəsinin təyini metodları.
11. Smart materialları və onların tədqiqat üsulları.
MühazirəForma xatirəli (nitinol tipli) ərintilər, pyezoelektriklər, maqnito-striksion materiallar kimi xarici stimullara cavab verən "ağıllı" (smart) materialların iş prinsipi və sınaq üsulları.
12. Ovuntu materiallarının fiziki tədqiqat üsullarının mahiyyəti və onların növləri.
MühazirəRentgen şüalarının xassələri, kristallarda rentgen şüalarının difraksiyası (Breqq-Vulf qanunu), kristal qəfəsin parametrlərinin ölçülməsi və rentgenoqrafiya metodikasının əsasları (XRD).
13. Elektrokimyəvi korroziya prosesinə təsir edən daxili amillər.
MühazirəMetalın termodinamik stabilliyi, faza tərkibinin heterogenliyi, kristal qəfəsin qüsurları və struktur daxili gərginliklərin elektrokimyəvi korroziyaya meyllilikdəki rolu.
14. Maqnetizmə təsir edən amillər.
MühazirəMetallarda ferromaqnetizm, paramaqnetizm və diamoqnetizmin yaranma şərtləri. Temperaturun (Küri nöqtəsi), daxili gərginliklərin, deformasiyanın və kimyəvi tərkibin materialın maqnit xassələrinə təsiri.