Maşınqayırmada texnoloji proseslərin layihələndirilməsiSillabus

Fənn kodu

İFS-3357y (qiyabi)

Kredit

8

Tələbənin iş yükü

240

Semestr

Yaz semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Seçmə

Təhsil forması

Qiyabi

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

Mühazirə:28 Seminar:0 Laboratoriya:6

Auditoriyadan kənar saatlar

TSİ:124 MRTSİ:82

“Maşınqayırmada texnoloji proseslərin layihələndirilməsi” fənni “Maşın mühəndisliyi” ixtisası üzrə bakalavriat səviyyəsində təhsil alan tələbələr üçün nəzərdə tutulmuş, ixtisas-peşə hazırlığı fənləri qrupuna daxil olan mühüm seçmə fəndir. Fənnin əsas məqsədi cəmiyyətin maddi-texniki bazasının formalaşmasında strateji rol oynayan maşınqayırma sənayesində mütərəqqi texnoloji proseslərin işlənməsi, maşın və onların hissələrinin istehsal keyfiyyətinin təmin edilməsi qanunauyğunluqları üzrə tələbələrə fundamental mühəndislik bilikləri verməkdir. Tədris proqramı çərçivəsində maşın istehsalı və yığma proseslərinin layihələndirilməsi, detalların səthlərinin səciyyəvi emal üsulları və texnoloji layihələndirmənin avtomatlaşdırılması prinsipləri öyrədilir. Eyni zamanda, müasir sənayenin tələbi olan Rəqəmli Proqramla İdarəetmə (RPİ) dəzgahlarında emal əməliyyatlarının qurulması və idarə edilməsi mexanizmləri geniş şəkildə nəzərdən keçirilir. Bu fənnin mənimsənilməsi nəticəsində tələbələr texnoloji sistemlərin çıxış parametrlərini və etibarlılığını qiymətləndirməyi, keyfiyyətə təsir edən amilləri idarə etməyi və istehsalatın səmərəli təşkili üçün zəruri olan hesabatları aparmağı öyrənirlər. Kurs gələcək bakalavrların mühəndislik analizi aparmaq, istehsalat proseslərinə düzgün göstərişlər vermək və maşınqayırma sahəsində rəhbər mütəxəssis kimi strateji qərarlar qəbul etmək səriştələrini formalaşdırır.

• mühazirə
• seminar
• təqdimatlar
• laboratoriya işi
• interaktiv müzakirə

1. 1

   CLO 1: FTN 1: Maşın hissələrinin birləşmələrini (hərəkətsiz sökülə bilən və sökülə bilməyən) təsnif edir və yığma texnoloji proseslərinin layihələndirilməsi prinsiplərini tətbiq edir.

2. 2

   CLO 2: FTN 2: Müxtəlif геометrik formalı hissələrin (silindrik, yastı, yiv, dişli çarx, işgil, şlis, fasonlu) və tipik detallar kompleksinin (vallar, oymaqlar, gövdələr, linglər) səciyyəvi mexaniki, elektrofiziki və elektrokimyəvi emal üsullarını seçir.

3. 3

   CLO 3: FTN 3: Rəqəmli Proqramla İdarə olunan (RPİ/CNC) torna və frez dəzgahlarında emal əməliyyatlarını layihələndirir, sazlama iş rejimini müəyyənləşdirir və idarəetmə proqramlarını (G-kodlar, tsiklli/tsiklsiz proqramlaşdırma, SYM Plus / PAL imitatorları) tərtib edir.

4. 4

   CLO 4: FTN 4: Texnoloji proseslərin və keçidlərin layihələndirilməsinin avtomatlaşdırılması metodlarını, tipik həlləri tətbiq edir və optimal kəsmə rejim göstəricilərini hesablayır.

5. 5

   CLO 5: FTN 5: Emal mərkəzləri və Çevik İstehsal Sistemlərində (ÇİS) pəstahların emal texnologiyalarını, eləcə də örtüklərin çəkilməsi proseslərini təhlil edərək müasir texnoloji sənədləşməni tərtib edir.

1. 1.
   Maşın istehsalı texnoloji proseslərinin layihələndirilməsi. Mühazirə

   Yığma texnoloji pro- seslərinin layihələndirilməsi.

2. 2.
   Maşın hissələri birləşmələrinin təsnifatı. Mühazirə

   Hərəkətsiz sökülə bilən birləşmələrin yı- ğılması özəllikləri. Hərəkətsiz sökülə bilmə- yən birləşmələrin yığılması özəllikləri

3. 3.
   Xarici silindrik və daxili silindrik səthlərin səciyyəvi emal üsulları.Mühazirə
4. 4.
   Yastı səthlərin emal üsulları. Mühazirə

   Yiv səthlərinin emalı üsulları.

5. 5.
   Dişli çarx dişlərinin səciyyəvi emal üsulları.Mühazirə
6. 6.
   RPİ torna dəzgahlarında emal zamanı G1/G2/G3 iş rejimlərində istənilən konturun tərtib edilməsi. İstənilən konturun həndəsi proqramının PAL imitatoruna import edilməsi (ötürülməsi) və NC proqramının tərtibiLaboratoriya
7. 7.
   İşgil və şlis səthlərinin emal üsulları.Mühazirə

   Fasonlu səthlərin emal üsulları

8. 8.
   Gövdələrin səciyyəvi emal texnoloji pro- sesləri.Mühazirə
9. 9.
   Valların səciyyəvi emal texnoloji proses- ləri.Mühazirə
10. 10.
    Oymaqların səciyyəvi emal texnoloji pro- sesləri.Mühazirə
11. 11.
    Linglərin səciyyəvi emal texnoloji pro- sesləri.Mühazirə
12. 12.
    SYM Plus 5.1 variantında sazlamanın işçi rejiminin seçilməsi. PAL imitatorunun iş rejiminin öyrənil-məsi. Tsiklsiz və tsiklli proqramlaşdırmanın öyrənilməsi.Laboratoriya
13. 13.
    Dişli çarxların səciyyəvi emal texnoloji prosesləri.Mühazirə

    Maşın hissəsinin elektrofiziki və elektro- kimyəvi emal üsulları. Örtüklərin çəkilməsi üsulları.

14. 14.
    Texnoloji layihələndirmənin avtomatlaşdırıl- masının əsas məsələləri.Mühazirə

    Marşrut texnoloji prosesinin tipik həllərin istifadəsi əsasında layihələndirilməsinin avtomatlaşdırılması. Keçidlərin layihələndirilməsinin avtomatlaş- dırılması. Optimal kəsmə rejimlərini hesabı. Texnoloji proseslərin layihələndirilməsinin və texnoloji sənədlərin tərtibinin müasir me- todları

15. 15.
    RPİ dəzgahlarının texnoloji imkanları və səmərəli tətbiq sahələri.Mühazirə

    RPİ dəzgahlarında proqram təminatının əsasları. Pəstahların RPİ dəzgahlarında emalının texnoloji hazırlığı. RPİ dəzgahları üçün idarəetmə proqram- larının hazırlanmasının avtomatlaşdırılma- sı. RPİ dəzgahlarında pəstahların emal əmə- liyyatlarının layihələndirilməsinin özəllikləri. Emal mərkəzlərində pəstahların emalı tex- nologiyasının tərtibinin özəllikləri

16. 16.
    Çevik istehsal sistemlərində emal texnoloji proseslərinin layihələndirilməsi.Mühazirə
17. 17.
    RPİ torna dəzgahının sazlanması RPİ frez dəzgahının sazlanmasıLaboratoriya

1. 1. V.Z.Mövlazadə. Maşınqayırma texnologiyası. II hissə. Maşınqayırma texnoloji proseslərinin layihələndirilməsi. / Ali texniki məktəblər üçün dərslik. Bakı: «AzTU», 2008. – 421 s.
2. 2. Yusubov N.D., Məmmədov A.M. Maşınqayırma texnoloji proseslərinin layihələndirilməsi. (Rəqəmli proqramla idarəolunan dəzgahlarda texnoloji əməliyyatların layihələndirilməsi). // Dərs vəsaiti. Bakı: AzTU, 2005. – 156 s.
3. 3. Yusubov N.D., Məmmədov A.M. «Maşınqayırmada texnoloji proseslərin kompüter layihələndirilməsi» fənni üzrə laboratoriya işləri toplusu. // Dərs vəsaiti. Bakı: AzTU, 2012. – 288 s.
4. 4. Yusubov N.D.. Maşınqayırmada texnoloji proseslərin kompüter layihələndirilməsi (Elektron kataloqlardan kəsən alətlərin avtomatlaşdırılmış seçilməsi). Bakı: AzTU, 2012. – 53s.
5. 5. N. D. Yusubov, M. K. Səmədov. Maşnqayırmada texnoloji proseslərin kompüter la- yihələndirilməsi (HAAS dəzgahlarının idarəetmə sistemləri). // Metodik vəsait. Bakı: AzTU, 2014. – 78 s.
6. 6. Кондаков А.И., Островский Ю.А. Разработка маршрутных технологических процессов изготовления деталей: Методические указания для курсового и дипломного проектирования. М.: Изд-во МГТУ им. Н.Э. Баумана, 2009. – 50 с.
7. 7. Компьютерное проектирование и САПР технологических процессов: пособие / Л.М. Акулович. – Минск: БГАТУ, 2009. – 200 с. (ISBN 978-985-519-101-9).
8. 8. Проектирование технологических процессов в машиностроении: // Учебное пособие для вузов/И.П. Филонов, Г.Я. Беляев, Л.М. Кожуро и др.; Под общ. ред. И.П. Филонова, + СД. Мн.: УП «Технопринт», 2003. – 910 с.
9. 9. Fritz A.-H., Schultze G. Fertigungstechnik, 9.Auflage, Springer Verlag Heidelberg, 2010.–524
10. 10. Perovic B. Fertigungstechnik. Verfahren, Maschinen Vorrichtungen. Grundlagen zur Berechnung und Konstruktion. Springer Verlag Berlin, 1990. – 384 S.