MaterialşünaslıqSillabus

Fənn kodu

İF-3681m

Kredit

5

Tələbənin iş yükü

150

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat – mühazirə; b) 15 saat – laboratoriya;

Auditoriyadan kənar saatlar

a) sərbəst iş - 63 saat, b) hazırlıq - 42 saat

Tələbələrə materialların strukturunun formalaşmasını, xətti və qeyri-xətti gərginlik–deformasiya davranışını, metalların və ərintilərin atomlararası rabitə enerjisinin, ərinti tərkibinin və kristallik quruluşun xassələrə təsirini, müxtəlif gərginlikli materialların mexaniki xassələrinin təyinetmə sınaq üsullarını, materialların möhkəmləndirmə mexanizmlərini, metallik materialların kimyəvi tərkibi, kristallik quruluşu və xassələri arasında əlaqənin yaradılmasını, deformasiya və dağılma prinsiplərini, çatın əmələgəlməsi və yayilması mexanizmlərini, sürünmə və yorğunlugun başvermə səbəblərini, habelə tələb olunan istismar xassələrinə malik materialların seçilməsi prinsiplərini, ərinti strukturunun idarə olunması barədə lazım olan bilik və bacarıqların öyrədilməsi nəzərdə tutulur.

• mühazirə
• laboratoriya işi
• təqdimatlar
• interaktiv müzakirə

Təlim nəticəsi əlavə edilməyib.

1. 1.
   Materialşünaslığa giriş. Fənnin məqsədi. Materialların təsnifatı, onların quruluşu və xassələrinin müqayisəli təhlili. Materialların seçilməsi meyarıMühazirə

   Materialşünaslığın əsas anlayışları və material seçimi prinsipləri

2. 2.
   Bərk cisimlərdə atomlararası rabitə. Kristal bərk maddələrin quruluşuMühazirə

   Atomlararası rabitə növləri və kristallik quruluşun tədqiqi

3. 3.
   Kristallaşma. Kristal bərk maddələrdə qüsurlarMühazirə

   Kristallaşma prosesi və materiallardakı struktur qüsurları

4. 4.
   Ərintilərin quruluşu. Metallarda və ərintilərdə diffuziyaMühazirə

   Ərintilərdə strukturun formalaşması və diffuziya hadisələri

5. 5.
   Metalların mexaniki xassələri və onların təyin edilmə üsulları. DağılmaMühazirə

   Mexaniki sınaq metodları və materialların dağılma mexanizmləri

6. 6.
   Metalların deformasiyası. Dislokasiya və metal ərintilərinin möhkəmləndirmə mexanizmləriMühazirə

   Plastik deformasiya nəzəriyyəsi və möhkəmləndirmə üsulları

7. 7.
   Hal diaqramları. Binar ərinti sistemləriMühazirə

   İki komponentli ərinti sistemlərində faza tarazlığı

8. 8.
   Dəmir-dəmir karbid hal diaqramı. Dəmir-karbon ərintilərində faza çevrilmələri, mikroquruluşun dəyişməsi. Legirləyici elementlərin Fe-C ərintilərinə təsiriMühazirə

   Dəmir-karbon sisteminin faza çevrilmələri və legirlənmə

9. 9.
   Metal ərintilərinin emalı və tətbiqi. Metal ərintilərinin növləri. Dəmir ərintiləriMühazirə

   Metal ərintilərinin təsnifatı və sənaye tətbiqləri

10. 10.
    Metal və ərintilərdən məmulatların alınma texnologiyaları. Dispersiya ilə möhkəmləndirməMühazirə

    Məmulatların istehsal üsulları və dispers möhkəmləndirmə

11. 11.
    Keramika materiallarının strukturu və xassələriMühazirə

    Keramik materialların quruluşu və xüsusiyyətləri

12. 12.
    Polimer materiallar. Polimerlərin strukturu, polimerlərin növləri, xassələri və tətbiqiMühazirə

    Polimerlərin kimyəvi quruluşu, növləri və tətbiqi

13. 13.
    Kompozisiya materiallarının təsnifatı, strukturu, xassələri və tətbiq sahələriMühazirə

    Kompozit materialların növləri və onların sənaye əhəmiyyəti

14. 14.
    Materialların korroziyası və mühafizə üsulları. Korroziyaya davamlı metal və ərintilərMühazirə

    Korroziya növləri və ondan mühafizə texnologiyaları

15. 15.
    Materialşünaslıqda iqtisadi, ətraf mühit və sosial məsələlərMühazirə

    Materialların istehsalının ekoloji və sosial aspektləri

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.