Multikulturalizmə girişSillabus

Fənn kodu

ÜFS-1301

Kredit

1

Tələbənin iş yükü

120

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Seçmə

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

30

Auditoriyadan kənar saatlar

a)30 b)60

“Multikulturalizmə giriş” fənni tələbələrdə multikulturalizm anlayışı, onun nəzəri əsasları, prinsipləri və cəmiyyətin inkişafındakı rolu haqqında sistemli bilik formalaşdırmağı məqsəd qoyur. Fənn çərçivəsində mədəni müxtəliflik, tolerantlıq, milli-mənəvi dəyərlər, etnik və dini müxtəlifliyin qorunması, eləcə də Azərbaycan multikulturalizm modeli və beynəlxalq təcrübə öyrənilir. Kurs tələbələrdə fərqli mədəniyyətlərə hörmət, qarşılıqlı anlaşma və birgəyaşayış mədəniyyətini inkişaf etdirməklə yanaşı, multikultural dəyərlərin müasir cəmiyyətdə tətbiqi bacarıqlarını da formalaşdırır. Nəticədə tələbələr multikulturalizmin nəzəri və praktik aspektlərini mənimsəyərək, bu sahədə əldə etdikləri bilikləri peşə və ictimai fəaliyyətlərində tətbiq etmək bacarığı qazanırlar.

• mühazirə

Təlim nəticəsi əlavə edilməyib.

1. 1.
   Mövzu 1. “Multikulturalizmə giriş” fənninin predmeti və metodlarıMühazirə

   Bu mövzuda multikulturalizm anlayışı, onun tədqiqat predmeti və əsas elmi metodları öyrənilir. Fənnin nəzəri əsasları, məqsədi və digər ictimai elmlərlə əlaqəsi izah olunur. Tələbələr multikulturalizmin cəmiyyətin inkişafında rolunu elmi baxımdan dəyərləndirməyi öyrənirlər.

2. 2.
   Mövzu 2. “Multikulturalizmə giriş” fənninin əhəmiyyəti. Multikulturalizmə liberalizm və kommunitarizm yanaşmalarıMühazirə

   Mövzuda multikulturalizmin cəmiyyət üçün əhəmiyyəti və onun inkişafına təsir edən nəzəri yanaşmalar araşdırılır. Liberalizm və kommunitarizmin multikulturalizmə münasibəti müqayisəli şəkildə təhlil edilir. Fərdi hüquqlar və kollektiv dəyərlər arasındakı tarazlıq izah olunur.

3. 3.
   Mövzu 3. Dinin mahiyyəti və onun təzahür formalarıMühazirə

   Bu mövzu din anlayışının mahiyyətini və cəmiyyət həyatındakı rolunu izah edir. Dinin yaranma səbəbləri, funksiyaları və əsas təzahür formaları öyrənilir. Dinin fərdi və ictimai həyata təsiri nümunələr əsasında izah olunur.

   • 1. Maşınqayırma, sellüloza-kağız və aqrosənaye sahələrində tullantısız və az tullantılı texnologiyaların əsas tətbiq istiqamətlərini izah edir.
   • 2. Sənaye və kənd təsərrüfatı tullantılarının təkrar emalı, regenerasiyası və utilizasiya üsullarını təhlil edir, onların ekoloji və iqtisadi səmərəliliyini qiymətləndirir.
   • 3. Qapalı su sistemləri, xlorsuz texnologiyalar və biotexnoloji utilizasiya üsullarının təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə və ətraf mühitin mühafizəsində rolunu əsaslandırır.
4. 4.
   Mövzu 4. Buddizm və XristianlıqMühazirə

   Mövzuda Buddizm və Xristianlığın yaranması, əsas inancları və müqəddəs mənbələri öyrənilir. Bu dinlərin etik prinsipləri və dünya mədəniyyətinə təsiri müqayisə edilir. Tarixi inkişaf mərhələləri haqqında ümumi məlumat verilir.

5. 5.
   Mövzu 5. İslam dini və onun əsas mahiyyətiMühazirə

   Bu mövzuda İslam dininin yaranması, əsas prinsipləri və etiqad sistemi öyrənilir. Qurani-Kərim və sünnənin İslamdakı rolu izah edilir. İslamın mənəvi, hüquqi və sosial dəyərləri təhlil olunur.

6. 6.
   Mövzu 6. Zərdüştlük və YəhudilikMühazirə

   Mövzuda Zərdüştlük və Yəhudiliyin yaranma tarixi, əsas inancları və müqəddəs mətnləri öyrənilir. Hər iki dinin dünya mədəniyyətinə və sivilizasiyasına təsiri araşdırılır. Oxşar və fərqli cəhətlər müqayisəli şəkildə təqdim edilir.

7. 7.
   Mövzu 7. Uzaq Şərq, Cənubi Asiya dinləri və qədim türk inanclarıMühazirə

   Bu mövzuda Hinduizm, Konfutsiçilik, Taoizm, Şintoizm və qədim türk inanclarının əsas xüsusiyyətləri öyrənilir. Onların tarixi inkişafı və mədəniyyətə təsiri araşdırılır. İnancların cəmiyyət həyatındakı rolu izah edilir.

8. 8.
   Mövzu 8. Müasir dövrdə dinMühazirə

   Mövzu qloballaşma şəraitində dinin cəmiyyət həyatındakı rolunu araşdırır. Din-dövlət münasibətləri, sekulyarlaşma və dini tolerantlıq məsələləri təhlil edilir. Müasir dövrdə dini radikalizm və onun nəticələri də nəzərdən keçirilir.

9. 9.
   Mövzu 9. Etnik müxtəliflik və milli ideyaMühazirə

   Bu mövzuda etnik müxtəliflik anlayışı və milli ideyanın formalaşması öyrənilir. Müxtəlif etnik qrupların birgəyaşayış prinsipləri təhlil edilir. Milli birlik və vətəndaş həmrəyliyi məsələləri izah olunur.

10. 10.
    Mövzu 10. Multikulturalizm etnik-mədəni müxtəlifliyin tənzimlənməsinin səmərəli siyasət modeli kimiMühazirə

    Mövzuda multikulturalizmin dövlət siyasəti kimi mahiyyəti və prinsipləri öyrənilir. Etnik və mədəni müxtəlifliyin idarə olunmasında tətbiq olunan modellər təhlil edilir. Multikultural siyasətin üstünlükləri araşdırılır.

11. 11.
    Mövzu 11. Multikulturalizmin cəmiyyətin siyasi, iqtisadi, sosial və mədəni inkişafına təsiriMühazirə

    Bu mövzu multikulturalizmin müxtəlif sahələrə təsirini kompleks şəkildə araşdırır. Sosial sabitlik, iqtisadi inkişaf, siyasi iştirak və mədəni zənginlik baxımından multikulturalizmin rolu təhlil edilir. Praktik nümunələr üzərində müzakirələr aparılır

12. 12.
    Mövzu 12. Etnik-mədəni müxtəlifliyin və multikulturalizm siyasətinin ölçülməsi. Miqrant inteqrasiya siyasəti indeksiMühazirə

    Mövzuda etnik-mədəni müxtəlifliyin qiymətləndirilməsi üsulları və beynəlxalq indekslər öyrənilir. Miqrant İnteqrasiya Siyasəti İndeksi (MIPEX) və digər göstəricilər təhlil edilir. Müxtəlif ölkələrin nəticələri müqayisə olunur.

13. 13.
    Mövzu 13. Müasir dövrdə Qərb ölkələrində etnik-mədəni müxtəliflik və onun tənzimlənməsiMühazirə

    Bu mövzu Qərb ölkələrində etnik-mədəni müxtəlifliyin müasir vəziyyətini araşdırır. Miqrasiya prosesləri və inteqrasiya siyasətləri təhlil edilir. Müxtəlif dövlətlərin təcrübələri müqayisəli şəkildə öyrənilir.

14. 14.
    Mövzu 14. Qərb ölkələrində etnik-mədəni müxtəlifliyin tənzimlənməsi təcrübəsiMühazirə

    Mövzuda Kanada, Böyük Britaniya, Almaniya və digər ölkələrin multikultural siyasət təcrübələri araşdırılır. Hüquqi mexanizmlər, dövlət proqramları və sosial inteqrasiya vasitələri öyrənilir. Uğurlu və problemli nümunələr təhlil edilir.

15. 15.
    Mövzu 15. Müasir dövrdə Azərbaycanda multikulturalizmMühazirə

    Bu mövzuda Azərbaycanda multikulturalizm siyasətinin tarixi əsasları, hüquqi bazası və dövlət tərəfindən həyata keçirilən tədbirlər öyrənilir. Ölkədə dini və etnik müxtəlifliyin qorunması istiqamətində görülən işlər təhlil edilir. Azərbaycan multikulturalizm modelinin beynəlxalq əhəmiyyəti izah olunur.

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.