Havanın kondisiyalaşdırılmasıSillabus

Fənn kodu

İFS-2344y

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

180

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Seçmə

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat-mühazirə b) 15 saat-seminar c) 15 saat-laboratoriya

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 60 saat-sərbəst iş b) 60 saat-məsləhət saatı

“Havanın kondisiyalaşdırılması” fənni binalarda optimal mikroiqlim mühitinin yaradılması üçün tətbiq olunan havanın kondisiyalaşdırılması sistemlərinin nəzəriyyəsini, nəm havanın I-d diaqramında termodinamik hesabatını və texnoloji avadanlıqlarını əhatə edir. Fəndə otaqların istilik-rütubət balansının təyini, mərkəzi, çiller-fankoyl və VRF/VRV sistemlərinin layihələndirilməsi, hava paylanması və istilik rekuperasiyası metodları tədris olunur.

• mühazirə
• seminar
• interaktiv müzakirə
• laboratoriya işi
• təqdimatlar
• komanda işi

1. 1

   CLO 1: FTN1: Havanın istilik və nəmlik emalının termo¬di¬namik əsaslarını təhlil edir;

2. 2

   CLO 2: FTN2: Hava ilə su arasında istilik mübadiləsi ni izah edir;

3. 3

   CLO 3: FTN3: Hava ilə su arasında nəmlik mübadiləsini şərh edir;

4. 4

   CLO 4: FTN4: Havanın kondensiallaşma sistemlərində havanın emalı proseslərini seçir;

5. 5

   CLO 5: FTN5: Havanın kondensiallaşma sistemlərinin xarakteristikaları, mərkəzi kondisionerin elementlərinin hesablayır.

1. 1.
   1.Giriş. Havanın kondisiyalaşdırılması haqqında ümumi məlumat.Mühazirə

   Havanın kondisiyalaşdırılmasının məqsədi, əsas vəzifələri və tətbiq sahələri. Kondisiyalaşdırılan havanın əsas parametrləri və istilik komfortunun təmin edilməsi.

2. 2.
   2.Hava, onun kimyəvi tərkibi və xassələri. Nəm havanın əsas parametrləri. Nəm havanın İ – d diaqramı.Mühazirə

   Havanın kimyəvi tərkibi və əsas xassələri öyrənilir. Nəm havanın əsas parametrləri izah edilir. Nəm havanın İ–d diaqramının quruluşu və tətbiqi nəzərdən keçirilir.

3. 3.
   3.Hava emalının istilik – kütlə mübadiləsinin əsas tənlikləri. Hava emalının dəyişmə xarakterləri.Mühazirə

   Hava emalında istilik və kütlə mübadiləsinin əsas tənlikləri öyrənilir. Havanın istilik və rütubət dəyişmələri nəzərdən keçirilir. Hava emal proseslərinin dəyişmə xarakterləri izah edilir.

4. 4.
   4.Müxtəlif miqdarda və müxtəlif parametrli havanın qarışdırılması.Mühazirə

   Müxtəlif parametrli hava axınlarının qarışdırılması prosesi öyrənilir. Qarışma zamanı havanın temperatur və rütubət parametrlərinin dəyişməsi nəzərdən keçirilir. Qarışdırma prosesinin İ–d diaqramında təsviri izah edilir.

5. 5.
   5.Havanın su ilə emal prosesləri. Hava ilə su arasında istilik mübadiləsinin diferensial tənliyi.Mühazirə

   Havanın su ilə emalının əsas prosesləri öyrənilir. Hava ilə su arasında istilik və kütlə mübadiləsi nəzərdən keçirilir. İstilik mübadiləsinin diferensial tənliyi izah edilir.

6. 6.
   6.Tələb olunan hava miqdarının təyini. Xarici havanın hesabi parametrləri.Mühazirə

   Tələb olunan hava miqdarının təyin edilməsi üsulları öyrənilir. Xarici havanın hesabi parametrləri nəzərdən keçirilir. Hava miqdarının seçilməsinə təsir edən əsas amillər izah edilir.

7. 7.
   7.Suvarma kameri. Suvarma kamerində istilik mübadiləsinin effektivliyi.Mühazirə

   Suvarma kamerasının quruluşu və iş prinsipi öyrənilir. Kamerada hava ilə su arasında istilik və kütlə mübadiləsi nəzərdən keçirilir. İstilik mübadiləsinin effektivliyinə təsir edən amillər izah edilir.

8. 8.
   8.Mərkəzi kondisionerlərin konstruktiv quruluşu və iş prinsipi. Forsunkalar.Mühazirə

   Mərkəzi kondisionerlərin konstruktiv quruluşu və əsas elementləri öyrənilir. Kondisionerlərin iş prinsipi və hava emalının mərhələləri nəzərdən keçirilir. Forsunkaların quruluşu və funksiyası izah edilir.

9. 9.
   9.Suvarma kameralı mərkəzi kondisionerlərdə havanın termodinamik emalı. Düz axınlı emal sxemi. (Yay fəsli)Mühazirə

   ay şəraitində havanın suvarma kamerasında termodinamik emalı öyrənilir. Düz axınlı hava emal sxeminin iş prinsipi nəzərdən keçirilir. Havanın temperatur və rütubət parametrlərinin dəyişməsi izah edilir.

10. 10.
    10.Havanın I resirkulyasiya, I və II resirkulyasiya ilə emal sxemi. (Yay fəsli)Mühazirə

    Yay şəraitində resirkulyasiyalı hava emal sxemləri öyrənilir. I resirkulyasiya, həmçinin I və II resirkulyasiya sxemlərinin iş prinsipi nəzərdən keçirilir. Resirkulyasiyanın havanın parametrlərinə və enerji sərfinə təsiri izah edilir.

11. 11.
    11.Suvarma kameralı mərkəzi kondisionerlərdə havanın termodinamik emalı. Düz axınlı, I resirkulyasiya, I və II resirkulyasiya ilə emal sxemi. (Qış fəsli)Mühazirə

    Qış şəraitində havanın suvarma kamerasında termodinamik emalı öyrənilir. Düz axınlı və resirkulyasiyalı emal sxemləri nəzərdən keçirilir. Havanın qızdırılması və nəmləndirilməsi prosesləri izah edilir.

12. 12.
    12.Hava boruları. Havanın birbaşa binalarda nəmləndirilməsi.Mühazirə

    Hava borularının təyinatı, quruluşu və əsas elementləri öyrənilir. Havanın hava boruları vasitəsilə paylanması nəzərdən keçirilir. Binalarda havanın birbaşa nəmləndirilməsi üsulları izah edilir.

13. 13.
    13.Hava kondisiyalaşdırma sistemlərinin (HKS) təsnifatı. Komfort və sənaye kondisiyalaşdırılmasıMühazirə

    Hava kondisiyalaşdırma sistemlərinin əsas təsnifat prinsipləri öyrənilir. Komfort və sənaye kondisiyalaşdırılmasının xüsusiyyətləri nəzərdən keçirilir. Sistemlərin tətbiq sahələri və əsas fərqləri izah edilir.

14. 14.
    14. Suvarma başlıqlı hava soyuducuları. Səthli hava soyuducunun hesabı.Mühazirə

    Suvarma başlıqlı hava soyuducularının quruluşu və iş prinsipi öyrənilir. Səthli havasoyuducuların əsas iş parametrləri nəzərdən keçirilir. Havasoyuducunun hesablama prinsipləri izah edilir.

15. 15.
    15.Bərk və maye nəm uducu maddələr vasitəsilə havanın qurudulması.Mühazirə

    Havanın bərk və maye nəm uducu maddələrlə qurudulması üsulları öyrənilir. Sorbsiya proseslərinin əsas xüsusiyyətləri nəzərdən keçirilir. Müxtəlif nəm uducu maddələrin tətbiq prinsipləri izah edilir.

16. 16.
    1.BK-1500 markalı məişət kondisionerinin quruluşu və iş prinsipinin öyrənilməsi.Laboratoriya

    BK-1500 markalı məişət kondisionerinin quruluşu və əsas elementləri öyrənilir. Kondisionerin iş prinsipi və soyutma prosesi nəzərdən keçirilir. Qurğunun əsas texniki göstəriciləri müəyyən edilir.

17. 17.
    2.Müstəqil kondisionerlərin elektrik avadanlığı və avtomatlaşdırılması.Laboratoriya

    Müstəqil kondisionerlərin elektrik avadanlıqları öyrənilir. Elektrik sxemlərinin quruluşu və əsas elementləri nəzərdən keçirilir. Kondisionerlərin avtomatik idarəetmə prinsipləri izah edilir.

18. 18.
    3.Nəm havanın parametrlərinin təyini.Laboratoriya

    Nəm havanın əsas parametrlərinin ölçülməsi üsulları öyrənilir. Müvafiq ölçü cihazlarının quruluşu və iş prinsipi nəzərdən keçirilir. Alınmış nəticələrin hesablanması və təhlili aparılır.

19. 19.
    4.Nisbi nəmliyin şeh nöqtəsinin müşahidə üsulu ilə təyini.Laboratoriya

    Havanın nisbi nəmliyinin şeh nöqtəsi üsulu ilə təyin edilməsi öyrənilir. Təcrübənin aparılması və müşahidə nəticələrinin qeydə alınması həyata keçirilir. Nisbi rütubətin hesablanması nəzərdən keçirilir.

20. 20.
    5.Split tipli kondisionerlərin quruluşu və iş prinsipinin öyrənilməsi.Laboratoriya

    Split tipli kondisionerlərin quruluşu və əsas elementləri öyrənilir. Daxili və xarici blokların funksiyaları nəzərdən keçirilir. Kondisionerin soyutma və istilik rejimlərində iş prinsipi izah edilir.

21. 21.
    1. Havanın kondisiyalaşdırılması haqqında ümumi mə-lumat.Sərbəst iş

    Havanın kondisiyalaşdırılmasının məqsədi və əsas vəzifələri araşdırılır. Kondisiyalaşdırma sistemlərinin əsas funksiyaları nəzərdən keçirilir. Tətbiq sahələri haqqında məlumat verilir.

22. 22.
    2. Hava, onun kimyəvi tərkibi və xassələri. Nəm havanın əsas parametrləri. Nəm havanın İ – d diaqramı.Sərbəst iş

    Havanın kimyəvi tərkibi və əsas xassələri araşdırılır. Nəm havanın əsas parametrləri öyrənilir. İ–d diaqramının quruluşu və tətbiqi nəzərdən keçirilir.

23. 23.
    3. Hava emalının istilik – kütlə mübadiləsinin əsas tənlikləri. Hava emalının dəyişmə xarakterləri.Sərbəst iş

    İstilik və kütlə mübadiləsinin əsas tənlikləri araşdırılır. Hava emalı proseslərinin əsas xüsusiyyətləri nəzərdən keçirilir. Hava parametrlərinin dəyişmə xarakterləri təhlil edilir.

24. 24.
    4. Müxtəlif miqdarda və müxtəlif parametrli havanın qarışdırılması.Sərbəst iş

    Müxtəlif parametrli hava axınlarının qarışdırılması prosesi araşdırılır. Qarışma zamanı havanın əsas parametrlərinin dəyişməsi nəzərdən keçirilir. Qarışıq havanın parametrlərinin təyini üsulları öyrənilir.

25. 25.
    5. Havanın su ilə emal prosesləri. Hava ilə su arasında istilik mübadiləsinin diferensial tənliyi.Sərbəst iş

    Havanın su ilə emal prosesləri araşdırılır. Hava və su arasında istilik-kütlə mübadiləsi nəzərdən keçirilir. İstilik mübadiləsinin diferensial tənliyi öyrənilir.

26. 26.
    6. Suvarma kameri. Suvarma kamerində istilik müba-diləsinin effektivliyi.Sərbəst iş

    Suvarma kamerasının quruluşu və iş prinsipi araşdırılır. Hava ilə su arasında istilik-kütlə mübadiləsi nəzərdən keçirilir. İstilik mübadiləsinin effektivliyinə təsir edən amillər təhlil edilir.

27. 27.
    7. Mərkəzi kondisionerlərin konstruktiv quruluşu və iş prinsipi. Forsunkalar.Sərbəst iş

    Mərkəzi kondisionerlərin konstruktiv quruluşu və əsas elementləri araşdırılır. Kondisionerlərin iş prinsipi nəzərdən keçirilir. Forsunkaların quruluşu və funksiyası öyrənilir.

28. 28.
    8. Suvarma kameralı mərkəzin kondisionerlərdə havanın emal sxemləri. (Yay fəsli)Sərbəst iş

    Yay şəraitində havanın emal sxemləri araşdırılır. Suvarma kamerasında havanın soyudulması və nəmləndirilməsi prosesləri nəzərdən keçirilir. Müxtəlif emal sxemləri müqayisə edilir.

29. 29.
    9. Suvarma kameralı mərkəzi kondisionerlərdə havanın emal sxemlərı. (Qış fəsli)Sərbəst iş

    Qış şəraitində havanın emal sxemləri araşdırılır. Havanın qızdırılması və nəmləndirilməsi prosesləri nəzərdən keçirilir. Müxtəlif emal sxemlərinin xüsusiyyətləri müqayisə edilir.

30. 30.
    10. Hava kondisiyalaşdırma sistemlərinin (HKS) təsnifatı. Komfort və sənaye kondisiyalaşdırılması.Sərbəst iş

    Hava kondisiyalaşdırma sistemlərinin əsas təsnifat prinsipləri araşdırılır. Komfort və sənaye kondisiyalaşdırılmasının xüsusiyyətləri nəzərdən keçirilir. Onların tətbiq sahələri müqayisə edilir.

31. 31.
    1. Nəm havanın parametrlərinin təyin olunması. Kondisiyalaşdırılan binanın istilik hesabı.Məşğələ

    Nəm havanın əsas parametrlərinin təyin olunması üsulları öyrənilir. Kondisiyalaşdırılan binanın istilik yükünün hesablanması nəzərdən keçirilir. Hesablamalarda xarici və daxili hava parametrlərindən istifadə edilir.

32. 32.
    2. Nəm havanın i–d diaqramı. Havanın emal sxemi¬nin i-d diaqramında qurulması.Məşğələ

    Nəm havanın i–d diaqramının quruluşu və istifadə qaydaları öyrənilir. Havanın əsas parametrlərinin diaqramda təyin edilməsi nəzərdən keçirilir. Hava emal sxemlərinin i–d diaqramında qurulması həyata keçirilir.

33. 33.
    3. Hava emalının dəyişmə xarakterləri. Havanın su ilə emal prosesləri.Məşğələ

    Hava emal proseslərinin dəyişmə xarakterləri öyrənilir. Havanın su ilə emalı zamanı temperatur və rütubət dəyişmələri nəzərdən keçirilir. Proseslərin i–d diaqramında təsviri həyata keçirilir

34. 34.
    4. Tələb olunan hava miqdarının təyini. Kondisi-onerin növünün seçilməsi.Məşğələ

    Kondisiyalaşdırma üçün tələb olunan hava miqdarının hesablanması öyrənilir. Kondisioner seçiminə təsir edən əsas parametrlər müəyyən edilir. Müxtəlif şərait üçün uyğun kondisioner növünün seçilməsi nəzərdən keçirilir.

35. 35.
    5. Suvarma kamerasının hesabı.Məşğələ

    Suvarma kamerasının əsas hesabi parametrləri müəyyən edilir. Hava və su arasında istilik-kütlə mübadiləsi hesablanır. Kameranın əsas ölçülərinin və iş göstəricilərinin təyini aparılır.

36. 36.
    6.Havaqızdırıcının hesabı.Məşğələ

    Havaqızdırıcının istilik yükünün hesablanması öyrənilir. Hava və istilikdaşıyıcı arasında istilik mübadiləsi nəzərdən keçirilir. Havaqızdırıcının əsas konstruktiv və iş parametrləri müəyyən edilir.

37. 37.
    7. Pəncərələrdən axan istiliklərin hesablanması.Məşğələ

    Pəncərələrdən binaya daxil olan və ya binadan xaric olan istilik axınlarının hesablanması öyrənilir. İstilikötürmə prosesinə təsir edən əsas amillər nəzərdən keçirilir. Pəncərələrin istilik yükünün ümumi hesabda rolu müəyyən edilir.

38. 38.
    8. Seksiyalı kondisionerlərin hava soyuducusunun hesa¬bı.Məşğələ

    Seksiyalı kondisionerlərin hava soyuducularının hesablama prinsipləri öyrənilir. Soyuducunun istilik yükü və əsas iş parametrləri müəyyən edilir. Hesablamalar əsasında hava soyuducusunun seçilməsi nəzərdən keçirilir.

1. 1. A.B.Baxşıyev, Ə.H.Müslümov Havanın kondisiyalaşdırılması fənnindən laboratoriya işlərinin yerinə yetirilməsinə dair metodik vəsait, AzMİU “Nəşriyyat-Poliqrfiya Mərkəzi”,52 səh. Bakı, 2022(yeni pəncərədə açılır)
2. 2. A.B.Baxşıyev, Ə.H.Müslümov Havanın kondisiyaşdırılması fənnindən məşğələ dərslərinin keçirilməsinə dair metodik vəsait, AzMİU “Nəşriyyat-Poliqrfiya Mərkəzi”,52 səh. Bakı, 2024(yeni pəncərədə açılır)
3. 3. H. M. Quliyev “Soyuducu maşınların istilik mübadilə aparat¬la¬¬¬rı”, Bakı 1985.(yeni pəncərədə açılır)
4. 4. C. T. Səfərov, M. A. Talıbov, A. B. Baxşıyev “Soyuducu ma¬şın¬lar¬dan laboratoriya praktikumu”, Bakı. 2004.(yeni pəncərədə açılır)
5. 5. A. B. Baxşıyev, M. M. Bəşirov, N. S. Əliyev “Havanın kon¬di¬si¬¬ya¬laşdırılması və həyat fəaliyyətinin təminatı” fənnindən kurs işi¬¬nin yerinə yetirilməsinə dair metodik göstəriş. Bakı. 2008.(yeni pəncərədə açılır)
6. 6. N. Y. Məmmədov, N. R. Aslanzadə “Ventilyasiya və kondi¬sioner sistemləri” 1-ci hissə. Bakı, “ELM”, 2008 - 540 s .(yeni pəncərədə açılır)
7. 7. Y. Z. Hacıyev, N. Y. Məmmədov, N. R. Aslanzadə “Ven¬tilya¬si¬ya və kondisioner sistemləri” 2-ci hissə. Kondisioner sistemləri. Ba¬kı, “ELM”, 2010 - 450 səh.(yeni pəncərədə açılır)