Mülki müdafiəMövzu planı

«Mülki müdafiə haqqında AR-nın qanunu». FH-da MM-nin rolu, məqsədi, tapşırıqları və təşkili prinsipləri. MM qüvvələri. Sənaye obyektlərində MM-in təşkili, hərbiləşdirilməmiş dəstələri.

FH, onların təsnifaiı.Texnogen xarakterli FH və təsnifatı. Radiasiya təhlükəli obyektlər.İonlaşdırıcı şüalar. Şüalanma dozası və doza gücü. Şüa xəstəliyi. İcazə verilən şüalanma dozaları.AES qəzalarında yerin radioaktiv zəhərlənməsi. Kimyəvi təhlükəli obyektlər.Kimyəvi təhlükəli maddələr, onların təsnifat, əsas fiziki xassə və insanlara təsiri. Partlayış, yanğın təhlükəli qəzalar, onların əsas xarakteristikaları.

Hərbi xarakterli FH. Nüvə silahı. Kimyəvi silah. Bakterioloji (bioloji) silah. Adi qırğın vasitələri. Təbii xarakterli fövqəladə hallar.

Radiasiya, kimyəvi, partlayış və yanğın şəraiti haqqında anlayış, onların aşkarı və qiymətləndirilmə üsuları İonlaşdırıcı şüalanmanın aşkarı və ölçülməsi üsulları.

MM sistemində tətbiq olunan radiasiya, kimyəvi kəşfiyyat və dozimetrik nəzarət cihazları. Onların təsnifatı, təyinatı və qısa xarakteristikaları.

FH-da əhalinin mühafizəsinin əsas prinsipləri və üsulları. Radiasiya və kimyaya qarşı mühafizə tədbirləri.MM-in vahid xəbərdarlıq siqnalları.Sənaye obyektlərinin personalının, MM dəstələrinin şəxsi heyəti və işləməyən əhalinin FH-a hazırlanması.

Fərdi mühafizə vəsaitləri, onların təsnifatı. Tənəffüs üzvlərinin FMV, onların təsnifatı və təyinatları. Dərinin fərdi mühafizə vasitələri, onların təsnifatı və təyinatları. Gözlərin fərdi mühafizə vasitələri. Tibbi fərdi mühafizə vasitələri və onların təyinatı.

MM-nin mühafizə qurğularının təyinatı və təsnifatı. Sığınacaqlar, onların təyinatı, təsnifatı, əsas və yardımçı təyinatlı otaqları, mühəndis-texniki avadanlıqları,iş rejimi.

Radiasiya əleyhinə daldanacaqlar (radiasiya daldanacaqları), onların təyinatı, təsnifatı, əsas və yardımçı otaqları, mühəndis-texniki avadanlıqları. Sadə daldanacaqlar, növləri və quruluşları. Mühafizə qurğularının sülh dövründə saxlanılma və istifadəsi.

Fövqəladə hallarda əhalinin köçürülməsi. Köçürmənin mahiyyəti və üsulları. Köçürmə orqanları, onların tərkibi və vəzifələri. Köçürmənin təminatı və həyata keçirilməsi.

Sənaye obyektlərinin işinin dayanıqlığının mahiyyəti, məzmunu.

Obyektin dayanıqlığına təsir edən amillər. Sənaye obyektlərinin dayanıqlığının tədqiqatının aparılması. Mülki müdafiənin mühəndis-texniki tədbirləri.

Sənaye obyektlərinin işinin dayanıqlığının nüvə partla-yışının zərbə dalğasının,işıq şüalanmasının təsirinə görə qiymətləndirilməsi metodikası. Obyektlərin işinin dayanıqlığının yüksədilməsi üçün görülən əsas tədbirlər.

FH-da keçirilən xilasetmə və digər təxirəsalınmaz işlərin (X və DTİ) məqsəd,mahiyyət və tapşırıqları. X və DTİ təşkili və yerinə yetirilməsi. X və DTİ-nin keçirilməsi üçün cəlb olunan qüvvə və vəsaitlər.

FH-da X və DTİ-nin təşkili və keçirilməsində obyekt dəstə komandirinin işinin mahiyyəti, məzmunu və ardıcıllığı. Xüsusi təmizləmənin təşkili və həyata keçirilməsi. FH-da obyektlər və MM dəstələrinin fəaliyyətinin idarə olunması.

Nüvə partlayışı,AES qəzası nəticəsində yaranan radiasiya şəraitlərinin proqnoz və kəşfiyyat məlumatları əsasında aşkarı və xəritəyə çəkilməsi. Radiasiya şəraitinin qiymətləndirilməsi. Məsələ həlli. KTM çıxımı və kimyəvi silahın tətbiqi nəticəsində yaranan kimyəvi şəraitin qiymətləndirilməsi. Məsələ həlli.

FH-da yaranan şəraitin aşkarı və qiymətləndirilməsi.Radiasiya nəzarəti (dozimetrik), radiasiya və kimyəvi kəşfiyyat cihazlarının istifadəsi. DP-5V (DP-5B), İMD-1, DP-22V (İD-1, İD-11), VPXR cihazlarının təyinatı,dəsti, quruluşu, işə hazırlaması və istifadəsi.

Mühəndis şəraitinin aşkarı və qiymətləndirilməsi. Dağılma və yanğın zonalarının sərhədlərinin təyin edilməsi. Məsələ həlli.

Əleyhqazdan istifadə qaydaları. R-2 respiratorunun seçilməsi, istifadə edilməsi. L-1 yüngül mü-hafizə kostyumunun (yaxud OZK ümumqoşun mühafizə kom-plektinin) istifadə edilməsi.Pambıq-tənzif sarğının hazırlanması, istifadəsi

MM-nin mühafizə qurğuları. Sənaye obyektlərinin fəhlə və qulluqçularının mühəndis mühafizəsinin qiymətləndirilməsi. Mühafizə qurğularının istifadəsi. Mühafizə qurğularının əhalinin qəbuluna hazırlanması. Mühafizə qurğularında əhalinin yerləş-dirilməsi. Mühafizə qurğularında əhalinin davranış qaydaları.

FH-da sənaye obyektlərinin işinin dayanıqlığı. Sənaye obyekt-lərinin işinin dayanıqlığının nüvə partlayışının zərbə dalğası-nın, işıq şüalanmasının, radiasiya şəraitinin, yanacaq-hava qarışığı partlayışının və KTM kimyəvi zəhərlənmə şəraitinin təsirinə görə qiymətləndirilməsinə aid məsələlərin həlli.

Sənaye obyektlərində fövqəladə halların nəticələrinin aradan qaldırıl-ması. Xüsusi təmizləmənin keçirilməsi. Qismi xüsusi təmizləmənin – dezaktivizasiyanın, deqazasiyanın və dezinfeksiyanın keçirilməsi.

Tam və qismi sanitar təmizləmənin keçirilməsi. İPP-8 (İPP-9, İPP-10) kimyaya qarşı fərdi paket, onun təyinatı, dəsti və istifadə qaydası. Xüsusi təmizəmədə təhlükəsizlik tədbirləri.

Dozimetrik cihazlar ionlaşdırıcı şüalanmanın səviyyəsini və qəbul edilən dozanı ölçmək üçün istifadə olunan xüsusi ölçü vasitələridir. Onlar radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsində, ətraf mühitin və insanların qorunmasında mühüm rol oynayır.

Fərdi mühafizə vasitələri insanları təhlükəli amillərin təsirindən qorumaq üçün istifadə olunan xüsusi geyim və avadanlıqlardır. Bu vasitələrə respiratorlar, qoruyucu maskalar, əlcəklər, eynəklər və xüsusi geyimlər daxildir.

Radiasiya təhlükəli obyektlərdə qəzalar radioaktiv maddələrin ətraf mühitə yayılması ilə nəticələnə bilən fövqəladə hadisələrdir. Belə qəzalar insanların sağlamlığına, ətraf mühitə və iqtisadiyyata ciddi mənfi təsir göstərə bilər.

Mühafizə qurğuları insanların təhlükəli amillərdən, o cümlədən radiasiya, kimyəvi və bioloji təsirlərdən qorunması üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi sığınacaq və tikililərdir. Bu qurğular fövqəladə hallarda insanların təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi daşıyır.

Zəlzələ Yer qabığında baş verən tektonik hərəkətlər nəticəsində yaranan təbii fəlakətdir. Güclü zəlzələlər insan tələfatına, binaların dağılmasına və ciddi maddi ziyana səbəb ola bilər.

Fövqəladə hallarda əhalinin köçürülməsi insanların təhlükəli ərazilərdən təhlükəsiz zonalara planlı və mütəşəkkil şəkildə təxliyə edilməsidir. Bu tədbir insanların həyatını və sağlamlığını qorumaq məqsədi daşıyır.

Qasırğa, fırtına, tufan, çovğun və burağan güclü külək və əlverişsiz hava şəraiti ilə müşayiət olunan təhlükəli təbiət hadisələridir. Bu hadisələr yaşayış məntəqələrinə, infrastruktura və insanların həyatına ciddi təhlükə yarada bilər.

12.Азербайджанская Демократическая Республика (1918–1920 годы)- первое независимое демократическое государство Востока. Роль и влияние АДР на регион, исторические процессы и политические преобразования. Наука и культура.

Fərdi dozimetrlər komplekti insanların məruz qaldığı ionlaşdırıcı şüalanma dozasını ölçmək və nəzarətdə saxlamaq üçün istifadə olunan cihazlar toplusudur. Bu komplekt radiasiya ilə işləyən şəxslərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Sənaye obyektlərində fövqəladə halların nəticələrinin aradan qaldırılması qəza və ya fəlakətdən sonra təhlükənin məhdudlaşdırılması, zərərin azaldılması və normal fəaliyyətin bərpası üçün görülən tədbirlər kompleksidir. Bu tədbirlərə xilasetmə, təmir-bərpa və təhlükəsizlik işləri daxildir.