Azərbaycan dilində işgüzar və akademik kommunikasiyaSillabus

Fənn kodu

ÜF-1306yNəqliyyatdaservisrəqəmsaliqtisadiyyat

Kredit

4

Tələbənin iş yükü

120

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

45

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 50 b) 25

"Azərbaycan dilində işgüzar və akademik kommunikasiya" fənni ali təhsil müəssisələrində tələbələrin dövlət dilində peşəkar, elmi və rəsmi ünsiyyət bacarıqlarının formalaşdırılmasına yönəlmişdir. Fənn çərçivəsində Azərbaycan ədəbi dilinin normaları, işgüzar və akademik üslubun xüsusiyyətləri, rəsmi yazışma qaydaları, sənəd tərtibatı, akademik yazı, elmi etik davranış, nitq mədəniyyəti, təqdimat və debat bacarıqları, eləcə də rəqəmsal kommunikasiya mühitində peşəkar ünsiyyət prinsipləri öyrədilir. Tədris prosesində tələbələr müxtəlif işgüzar sənədlərin hazırlanması, akademik mətnlərin yazılması, mənbələrdən düzgün istifadə, sitatgətirmə və istinad qaydaları, plaqiatın qarşısının alınması, elmi təqdimatların hazırlanması və auditoriya qarşısında səmərəli çıxış üsullarını praktik şəkildə mənimsəyirlər. Fənn müasir informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının və süni intellekt əsaslı alətlərin (mətn redaktəsi, akademik yazı, təqdimat hazırlama, məlumatların emalı və vizuallaşdırılması vasitələri) peşəkar və etik istifadəsini də əhatə edir. Təlim prosesində interaktiv müzakirələr, situasiya tapşırıqları, layihə əsaslı öyrənmə, komanda işi və praktiki məşğələlərdən istifadə edilir.

• interaktiv müzakirə
• seminar
• case study
• problem-based learning
• komanda işi
• təqdimatlar
• layihə əsaslı öyrənmə

1. 1

   CLO 1: • FTN1: İşgüzar və akademik kommunikasiyanın mahiyyəti, məqsəd və funksiyaları mənimsənilir və ixtisas üzrə müxtəlif kommunikativ situasiyalarda effektiv nitq fəaliyyəti həyata keçirilir.

2. 2

   CLO 2: • FTN2: İxtisas üzrə işgüzar üslubun leksik, qrammatik və sintaktik xüsusiyyətləri müəyyənləşdirilir və müxtəlif kommunikativ situasiyalarda düzgün tətbiq edilir. Peşəkar fəaliyyətə uyğun şifahi və yazılı kommunikasiya vasitələrindən, peşə etikası və etiket normalarından səmərəli istifadə bacarığı formalaşdırılır.

1. 1.
   Mövzu 1. “Azərbaycan dilində işgüzar və akademik kommunikasiya” fənninin mövzusu, məqsəd və vəzifələri. Kommunikasiya haqqında anlayış. Kommunikativlik nitqin mühüm funksiyalarından biri kimi.Məşğələ

   Bu mövzuda tələbələr "Azərbaycan dilində işgüzar və akademik kommunikasiya" fənninin məqsədi, vəzifələri və əhatə dairəsi ilə tanış olurlar. Kommunikasiya anlayışı, onun növləri, funksiyaları və nitq fəaliyyətində kommunikativliyin rolu izah edilir. Azərbaycan Texniki Universiteti haqqında mətn üzərində iş aparılmaqla tələbələrin oxuyub-anlama, fikir ifadə etmə, təqdimat və müzakirə bacarıqları inkişaf etdirilir. Kommunikativ məzmunlu sual və tapşırıqlar vasitəsilə effektiv ünsiyyətin əsas prinsipləri mənimsədilir.

2. 2.
   Mövzu 2. Azərbaycan dilində işgüzar üslubun mahiyyəti və xüsusiyyətləriMəşğələ

   Mövzuda Azərbaycan dilinin funksional üslubları içərisində işgüzar üslubun yeri, əsas dil xüsusiyyətləri və tətbiq sahələri öyrənilir. Rəsmilik, dəqiqlik, yığcamlıq, standartlıq və obyektivlik prinsipləri izah edilir. İşgüzar sənəd nümunələri və praktik çalışmalar vasitəsilə tələbələrin rəsmi yazı bacarıqları formalaşdırılır.

3. 3.
   Mövzu 3. İşgüzar ünsiyyət və onun əsas prinsipləri. Ünsiyyət informasiya mübadiləsi kimiMəşğələ

   Bu mövzuda işgüzar ünsiyyətin mahiyyəti, məqsədi və prinsipləri öyrədilir. Ünsiyyət prosesinin strukturu, informasiya mübadiləsinin mərhələləri, verbal və qeyri-verbal vasitələrin rolu izah edilir. Praktik situasiyalar əsasında effektiv ünsiyyət strategiyaları tətbiq olunur.

4. 4.
   Mövzu 4. İşgüzar ünsiyyətdə özünütəqdimatMəşğələ

   Mövzuda özünütəqdimatın məqsədi, strukturu və təqdimetmə texnikaları öyrənilir. Tələbələr iş müsahibəsi, konfrans, təqdimat və rəsmi görüşlər üçün uğurlu özünütəqdimat nümunələri hazırlayırlar. Nitq mədəniyyəti, bədən dili və auditoriya ilə əlaqə qurma bacarıqları inkişaf etdirilir.

5. 5.
   Mövzu 5. İşgüzar ünsiyyətdə dialoq janrlarıMəşğələ

   Bu mövzuda işgüzar dialoqun növləri, quruluşu və etik normaları öyrədilir. Müsahibə, danışıqlar, telefon söhbəti, məsləhətləşmə və rəsmi görüşlərə aid dialoq nümunələri təhlil olunur. Rollu oyunlar və praktik tapşırıqlar vasitəsilə dialoq qurma bacarıqları inkişaf etdirilir.

6. 6.
   Mövzu 4. İşgüzar ünsiyyətdə özünütəqdimatMəşğələ

   Mövzuda özünütəqdimatın məqsədi, strukturu və təqdimetmə texnikaları öyrənilir. Tələbələr iş müsahibəsi, konfrans, təqdimat və rəsmi görüşlər üçün uğurlu özünütəqdimat nümunələri hazırlayırlar. Nitq mədəniyyəti, bədən dili və auditoriya ilə əlaqə qurma bacarıqları inkişaf etdirilir.

7. 7.
   3. Əlvan metal və ərintilərin buxar təzyiqi.Məşğələ

   Əlvan metal və ərintilərin istilik və elektrik xassələri

8. 8.
   Mövzu 8. İşgüzar ünsiyyət etikası və psixologiyasıMəşğələ

   Mövzuda işgüzar etika, peşə etikası, psixoloji münasibətlər və subordinasiya qaydaları öyrənilir. Rəhbərlə, həmkarlarla və müştərilərlə münasibətlər, rəsmi davranış normaları və etik qərarvermə prinsipləri praktik nümunələr əsasında təhlil edilir.

9. 9.
   Mövzu 9. Layihə fəaliyyətinin logistik dəstəklənməsi. Layihə hazırlığı və onun təqdimatı. Layihənin təqdimatında tələb olunan elementlərMəşğələ

   Bu mövzuda layihə fəaliyyətinin planlaşdırılması, təşkil edilməsi və logistik dəstəklənməsi prinsipləri öyrədilir. Layihənin məqsədi, vəzifələri, mərhələləri, resursların idarə olunması və risklərin qiymətləndirilməsi izah edilir. Tələbələr layihə sənədlərinin hazırlanması, təqdimat strukturunun qurulması və təqdimat zamanı istifadə olunan vizual vasitələrin seçilməsi üzrə praktik bacarıqlar əldə edirlər. Kommunikativ tapşırıqlar vasitəsilə layihənin auditoriya qarşısında peşəkar şəkildə təqdim edilməsi bacarığı formalaşdırılır.

10. 10.
    Mövzu 10. Müvafiq ixtisaslar üzrə Azərbaycan dilində şifahi və yazılı kommunikasiya. Peşə etikası və etiket qaydaları. İşgüzar karyeranın idarə edilməsiMəşğələ

    Mövzuda müxtəlif ixtisas sahələrində şifahi və yazılı peşəkar ünsiyyətin xüsusiyyətləri öyrənilir. Peşə etikası, işgüzar etiket normaları, iş yerində kommunikasiya mədəniyyəti və karyera inkişafının əsas prinsipləri izah edilir. Praktik tapşırıqlar vasitəsilə peşəkar yazışmaların hazırlanması, rəsmi çıxışların təşkili və karyera planlaşdırılması bacarıqları inkişaf etdirilir.

11. 11.
    Mövzu 11. Şifahi işgüzar ünsiyyətin mədəniyyətlərarası aspektləriMəşğələ

    Bu mövzuda müxtəlif mədəniyyətlərə mənsub şəxslərlə işgüzar ünsiyyətin xüsusiyyətləri öyrənilir. Mədəni fərqlərin ünsiyyətə təsiri, beynəlxalq etik davranış normaları və qarşılıqlı anlaşmanın təmin edilməsi yolları izah edilir. Praktik situasiyalar əsasında mədəniyyətlərarası kommunikasiya bacarıqları inkişaf etdirilir.

12. 12.
    Mövzu 12. Yazılı işgüzar kommunikasiya və onların aparılması qaydaları. Sənəd yazılı işgüzar ünsiyyətin əsas məhsulu kimiMəşğələ

    Mövzuda yazılı işgüzar ünsiyyətin əsas prinsipləri, rəsmi sənədlərin hazırlanması qaydaları və sənədlərin hüquqi əhəmiyyəti öyrənilir. Yazılı kommunikasiya vasitələrinin funksiyaları, sənəd dövriyyəsi və rəsmi yazı normaları izah edilir. Müxtəlif sənəd nümunələri üzərində praktik çalışmalar yerinə yetirilir.

13. 13.
    Yüksək temperaturlu ifratkeçiriciliyin kəşfi.Onların analiziMəşğələ

    Yüksək temperaturlu ifratkeçiricilik 1986-cı ildə keramika əsaslı mis oksidli materiallarda kəşf edilmişdir. Bu materiallar ənənəvi ifratkeçiricilərlə müqayisədə daha yüksək kritik temperaturda ifratkeçiricilik göstərir. Onların analizi kristal quruluşunun, kritik temperaturun, elektrik və maqnit xassələrinin öyrənilməsinə əsaslanır.

14. 14.
    Mövzu 14. Təşkilati və inzibati sənədlər. Elektron sənəd dövriyyəsinin tətbiqiMəşğələ

    Mövzuda təşkilati və inzibati sənədlərin növləri, hazırlanması və icrası qaydaları öyrənilir. Əmr, sərəncam, qərar, protokol, akt və digər təşkilati sənədlərin xüsusiyyətləri izah edilir. Elektron sənəd dövriyyəsi sistemləri, rəqəmsal imza və elektron idarəetmənin üstünlükləri praktik nümunələr əsasında təhlil olunur.

15. 15.
    Mövzu 15. İstinad və analitik sənədlərMəşğələ

    Bu mövzuda arayış, arayış-məruzə, hesabat, analitik arayış, icmal və digər istinad xarakterli sənədlərin hazırlanması prinsipləri öyrədilir. Məlumatların toplanması, təhlili, sistemləşdirilməsi və rəsmi şəkildə təqdim olunması qaydaları praktik çalışmalar vasitəsilə mənimsədilir.

16. 16.
    Mövzu 16. Məktublar: onların növləri və yazılma qaydalarıMəşğələ

    Bu mövzuda rəsmi, kommersiya, zəmanət, təşəkkür, dəvət, sorğu və cavab məktublarının növləri və hazırlanma qaydaları öyrənilir. Məktubun strukturu, müraciət formaları, üslub xüsusiyyətləri və etik normalar izah edilir. Praktik tapşırıqlar vasitəsilə müxtəlif məqsədlər üçün işgüzar məktublar hazırlanır.

17. 17.
    Mövzu 17. Biznes sahəsində işgüzar ünsiyyət; əsas etik prinsiplər, davranış qaydaları və danışıqların aparılması texnikası. Kommersiya yazışmaları və işgüzar tövsiyələr. İşgüzar e-mail və digər daxili elektron yazışmalar; sosial şəbəkələrdən istifadə qaydalarıMəşğələ

    Bu mövzuda biznes mühitində peşəkar ünsiyyətin etik normaları, davranış prinsipləri və səmərəli danışıqların aparılması üsulları öyrənilir. Kommersiya yazışmalarının hazırlanması, işgüzar tövsiyələrin verilməsi, elektron poçt vasitəsilə rəsmi yazışmaların aparılması qaydaları, eləcə də təşkilatdaxili elektron kommunikasiya və sosial şəbəkələrdən peşəkar məqsədlərlə istifadə prinsipləri praktik nümunələr əsasında mənimsədilir.

18. 18.
    Mövzu 18. Yazılı mesajların əsas növləri; ticarət yazışmaları (məktubları) və qeyri-kommersiya məktublarıMəşğələ

    Bu mövzuda yazılı mesajların təsnifatı, onların məqsəd və funksiyaları öyrədilir. Ticarət və qeyri-kommersiya məktublarının quruluşu, üslub xüsusiyyətləri və tərtib qaydaları izah olunur. Müxtəlif praktik situasiyalar əsasında rəsmi və qeyri-rəsmi yazışmalar hazırlanır, kommunikativ tapşırıqlar vasitəsilə yazılı nitqin səmərəliliyi artırılır.

19. 19.
    Mövzu 19. Elektron işgüzar rabitə. Poçt yazışmaları. Məktub yazmağın əsas prinsipləri. Yazılı işgüzar ünsiyyətdə reklamMəşğələ

    Bu mövzuda elektron işgüzar rabitənin müasir vasitələri, elektron poçt yazışmalarının etik və texniki qaydaları, rəsmi elektron məktubların hazırlanması prinsipləri öyrədilir. Yazılı işgüzar ünsiyyətdə reklam mətnlərinin xüsusiyyətləri, onların məqsədi və kommunikativ təsir imkanları praktik çalışmalar əsasında mənimsədilir.

20. 20.
    Mövzu 20. Reklam biznes əlaqələrinin üzvi və ayrılmaz hissəsi kimi. Dil mediası və reklam dilinin əsas xüsusiyyətləri. Reklam mətnlərinin hazırlanmasıMəşğələ

    Bu mövzuda reklamın biznes fəaliyyətində rolu, reklam kommunikasiyasının prinsipləri və reklam dilinin üslubi xüsusiyyətləri öyrənilir. Dil mediasının reklam fəaliyyətində istifadəsi, auditoriyanın xüsusiyyətlərinə uyğun reklam mətnlərinin hazırlanması və onların kommunikativ təsiri praktik nümunələr üzərində təhlil edilir.

21. 21.
    Əks əlaqə.Müsbət və mənfi əks əlaqə. Tənzimləmə və idarəetmə nəzəriyyəsi. Əsas müddəalar. Keçid prosesi əyrisi (işə salinma əyrisi). Zaman sabiti.Gecikmə vaxtı. Məşğələ

    Mövzunun Qısa İzahı 1. Əks-Əlaqə (Feedback) Nəzəriyyəsi Əks-əlaqə, sistemin çıxışındakı cari məlumatın (nəticənin) girişə ötürülərək idarəedici siqnala təsir göstərməsi prosesidir. İki növü vardır: Mənfi Əks-Əlaqə (Negative Feedback): Çıxış siqnalı girişdəki tapşırıq siqnalından çıxılır (fərq/xəta formalaşır). Bütün avtomatik tənzimləmə sistemləri mənfi əks-əlaqəyə əsaslanır. Məsələn, temperatur yüksəldikdə mənfi əks-əlaqə qızdırıcını söndürür və sistemi sabitlikdə saxlayır. Müsbət Əks-Əlaqə (Positive Feedback): Çıxış siqnalı giriş siqnalının üzərinə əlavə olunur. Bu, sistemin daxili meyillərini daha da gücləndirir və onu qeyri-stabil hala gətirir (məsələn, mikrofondan gələn səsin dinamikə, oradan yenidən mikrofona qayıdaraq kəskin uğultu yaratması).

22. 22.
    Mövzu 9. Layihə fəaliyyətinin logistik dəstəklənməsi. Layihə hazırlığı və onun təqdimatı. Layihənin təqdimatında tələb olunan elementlərMəşğələ

    Bu mövzuda layihə fəaliyyətinin planlaşdırılması, təşkil edilməsi və logistik dəstəklənməsi prinsipləri öyrədilir. Layihənin məqsədi, vəzifələri, mərhələləri, resursların idarə olunması və risklərin qiymətləndirilməsi izah edilir. Tələbələr layihə sənədlərinin hazırlanması, təqdimat strukturunun qurulması və təqdimat zamanı istifadə olunan vizual vasitələrin seçilməsi üzrə praktik bacarıqlar əldə edirlər. Kommunikativ tapşırıqlar vasitəsilə layihənin auditoriya qarşısında peşəkar şəkildə təqdim edilməsi bacarığı formalaşdırılır.

23. 23.
    Mövzu 23. Fənn üzrə keçirilən proqram materiallarının təkrarı və yekunlaşdırılmasıMəşğələ

    ümumiləşdirilir və möhkəmləndirilir. Tələbələr kommunikativ tapşırıqlar, situasiya xarakterli çalışmalar, təqdimatlar, layihələr və müzakirələr vasitəsilə əldə etdikləri bilik və bacarıqları nümayiş etdirirlər. Yekun qiymətləndirməyə hazırlıq məqsədilə əsas mövzular təkrar edilir və inteqrativ yanaşma tətbiq olunur.

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.