Avtomatika və proseslərin avtomatlaşdırılmasıSillabus

Fənn kodu

İFS-1763y

Kredit

5

Tələbənin iş yükü

150

Semestr

Yaz semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Seçmə

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Rus

Auditoriyadaxili saatlar

mühazirə-30,seminar-15,laboratoriya-15

Auditoriyadan kənar saatlar

TSİ-45,MRTSİ-45

Fənnin məqsədi: Fənnin məqsədi tələbələrdə istehsal və texnoloji proseslərin avtomatlaşdırılması sahəsində peşəkar kompetensiyaların formalaşdırılmasıdır. Fənnin vəzifələri: Fənnin əsas vəzifələri tələbələrdə istehsalın növləri və tipləri, istehsal və texnoloji proseslər, onların avtomatlaşdırılması, müasir avtomatlaşdırma sistemləri, avtomatlaşdırma elementləri və qurğuları, texnoloji parametrlərin və avadanlıqların avtomatik nəzarəti və idarə edilməsi haqqında möhkəm nəzəri biliklərin formalaşdırılmasıdır. Fənnin qısa məzmunu: "Avtomatika və proseslərin avtomatlaşdırılması" fənni aşağıdakı mövzuları əhatə edir: Giriş; Proseslərin və istehsalın avtomatlaşdırılmasının əsas istiqamətləri; Avtomatlaşdırma sistemlərinin əsas anlayışları və təsnifatı; Avtomatlaşdırma elementləri və qurğuları; Maşınqayırmada nəzarət proseslərinin avtomatlaşdırılması; Elektrik mühərriklərinin avtomatik idarə edilməsi.

• mühazirə
• laboratoriya işi
• komanda işi
• interaktiv müzakirə
• seminar
• təqdimatlar

Təlim nəticəsi əlavə edilməyib.

1. 1.
   Giriş. Avtomatlaşdırmanın inkişaf tarixi Mühazirə
2. 2.
   Əsas anlayışlarvə terminlər. Əsas anlayış və təriflər. Kibernetika, texniki kibernetika. Avtomatika, avtomatlaşdırma, avtomatlaşdırmanın məqsədi, növləri və səviyyələri. Proseslərin avtomatlaşdırılması, avto¬-matlaşdırmanın mərhələləri Avtomatlaşdırmanın ierarxik strukturuMühazirə
3. 3.
   İstehsalatın tipləri və növləri. İstehsalatın tək, seriyalı, kütləvi tipləri.. İstehsalatın axın (konveyer) və qeyri- axın növləri. İstehsalatın kateqoriyaları. İstehsalat və texno-loji proseslər. İstehsalat prosesinin əsas mərhələləri. Texnoloji proseslər, texnoloji parametrlər, avtomatlaşdırma səviyyəsiMəşğələ
4. 4.
   Avtomatlaşdırma sistemləri haqqında əsas anlayışlar. Avtomatlaşdırma sistemlərinin - avtomatik idarəetmə, nəzarət, tənzimləmə, siqnalizasiya, mühafizə, bloklama növləriMühazirə
5. 5.
   Avtomatlaşdırma sistemlərinin təsnifatı. Avtomatik nəzarət və siqnalizasiya sistemləri, distansiyalı və teleidarə sistemləri, avtomatik tənzimləmə, idarəetmə və mühafizə sistemləri, struktur sxemləri, iş prinsipləri.Mühazirə
6. 6.
   Texnoloji proseslərin avtomat¬laşdı¬rılmış idarəetmə sistemləri (TP AİS). TP AİS-in təsnifatı – idarəedici funksiyaları avtoma¬tik rejimdə yerinə yetirən, dolayı idarəetmə rejimli (supervizor idarəli), bilavasitə rəqəm idarəli sistemlər, struktur sxemləri. Texnoloji prosesi idarəetmə strukturu.Mühazirə
7. 7.
   Avtomatlaşdırmanın element və qurğularının təsnifatı Proseslərin avtomatlaşdırılması üçün element və qurğuların yerinə yetirdiyi funksiyalar, əsas baza elementləri – vericilər, gücləndiri¬cilər, icra qurğuları, tənzimləyicilər, rele elementləriMühazirə
8. 8.
   Avtomatik idarəetmə sistemlərinin struktur və prinsipial sxemləriMühazirə
9. 9.
   Mikroprosessorlar və mikrokontrol¬lerlər Növləri, xarakteristikaları, tətbiqiMühazirə
10. 10.
    Proqramlaşdırılan kontrollerlər PMK-nın iş prinsipi, tipləri, proqram-laşdırma dilləri və TP AİS-də roluMühazirə
11. 11.
    Avtomatlaşdırılmış iş yerləri, insan-maşın interfeysi. Mühazirə
12. 12.
    Maşınqayırmada texnoloji nəzarət prosesləri və avtomatik nəzarət vasitələrinin rolu. Maşınqayırmada iki əsas texnoloji nəzarət prosesi; maşın, mexanizm və cihazların detallarının yüksək keyfiyyətinin vacib kriteriyaları. Avtomatlaşdırma səviyyəsinə və icra metoduna görə nəzarətin növləri. Aktiv və passiv nəzarət metodları.Mühazirə
13. 13.
    Texnoloji proseslərdə parametrlərə nəzarətin avtomatlaşdırılmasıMühazirə
14. 14.
    Texnoloji proseslərin AİS proqram təminatıMühazirə
15. 15.
    Avtomatlaşdırma vasitələrinin və sistemlərinin texnoloji proseslərə tətbiqi nəticəsində əldə edilmiş iqtisadi səmərəliliyin hesablanmasıMühazirə

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.