Həyat fəaliyyətinin təhlükəsizliyiSillabus

Fənn kodu

İF-41103y

Kredit

5

Tələbənin iş yükü

150

Semestr

Yaz semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat mühazirə b) 15 saat laboratoriya

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 48 saat MRTSİ b) 72 saat TSİ

Həyat fəaliyyətinin təhlükəsizliyi fənni insanın əmək, istehsalat və gündəlik fəaliyyətində yarana biləcək təhlükələrin müəyyənləşdirilməsi, risklərin qiymətləndirilməsi və onların qarşısının alınması prinsiplərini öyrənməyə xidmət edir. Fənn tələbələrə əmək mühafizəsi, sənaye təhlükəsizliyi, yanğın təhlükəsizliyi, fövqəladə hallarda davranış qaydaları, ilk tibbi yardım, ekoloji təhlükəsizlik və fərdi mühafizə vasitələrindən düzgün istifadə üzrə zəruri bilik və bacarıqlar qazandıraraq, təhlükəsiz iş mühitinin formalaşdırılmasına hazırlayır.

• mühazirə
• laboratoriya işi
• təqdimatlar
• problem-based learning

Təlim nəticəsi əlavə edilməyib.

1. 1.
   HFT kursuna girişMühazirə

   HFT–nin nəzəri əsasları. Əsas anla¬yış¬lar. Təhlükələrin toksonomiyası, siyahısı, kvali¬fika¬si¬ya¬sı, səbəb və nəticələri. Risk nəzəriyyəsinin əsas müd¬dəa¬ları. Riskin münasib konsepsiyası. Riskin idarə olun¬ma¬sı, «səbəb və təhlükələr ağacı» sistemləri. Təhlükəsiz¬lik fəaliyyətinin təmin olunmasının prinsipləri, üsulları və vasitələri.

2. 2.
   HFT-nin idarə olunmasının metodiki əsaslarıMühazirə

   HFT-nin erqono¬mik əsasları informasiya uyğunluğu. (Biofiziki uyğunluq, fəza-antropo-metrik və texniki–estetik uyğunluq). Fəaliyyət təh¬lükəsizliyinin psixologiyası. İnsan – «insan-mühit» sisteminin elementidir.

3. 3.
   HFT-in ekoloji əsaslarıMühazirə

   HFT-in təbii aspektləri. Ekoloji aspektlərin təbiət və cəmiyyətlə qarşılıqlı əlaqəsi. Qlobal ekoloji problemlər.

4. 4.
   Atmosfer çirkləndiriciləriMühazirə

   Atmosfer çirkləndiricilərinin ümumi xarakteristikası. Toztutucu qurğular.

5. 5.
   Azərbaycan xanlıqlar dövründəMühazirə

   XVIII əsrin ortalarında Azərbaycanda mərkəzi hakimiyyətin zəifləməsi nəticəsində meydana gəlmiş xanlıqların ərazisi, sərhədləri, onların idarəetmə formasından bəhs edir.Eyni zamanda mövzuda xanlıqların xarici dövlətlərlə olan əlaqələri də işıqlandırır.

   • • FTN4: Tələbələrin ən azından minimum məlumat əldə etməsi, mövzular ətrafında öz fikrinin formalaşmasının səviyyəsi yoxlanılır.
   • • FTN3: Tələbələrin bu və ya digər məsələlərlə bağlı obyektiv mövqeyini formalaşmasına nail olunur.
   • • FTN2: Azərbaycan tarixi üzrə bəzi mübahisəli məsələlərə aydınlıq gətirilir.
   • • FTN5: Tələbələrə qədim tariximizin müasir dövrlə uzlaşdırılması vərdişləri aşılanır.
   • • FTN1: Azərbaycan tarixinin dövrlərinin əsas mahiyyəti izah edilir.
6. 6.
   Zədələnmələrin təhlil üsullarıMühazirə

   Zədələnmələrin təhlil üsulları. İstehsalatda sağlam əmək şəraitinə verilən tələblər.

7. 7.
   Hava axininin sürətinin təyiniLaboratoriya

   Hava axininin sürətinin təyini

8. 8.
   Yanğın təhlükəsizliyinin əsaslarıMühazirə

   Yanğın təhlükəsizliyinin əsasları. Partlayış və onun həd-ləri. Yanğın təhlükəsinə görə müəssisələrin kateqoriyaları .

9. 9.
   Yanğın söndürən vasitələrMühazirə

   Yanğın söndürən vasitələr, söndürücülər.Avtomatik yanğın söndürən vasitələr.Drençer,sprinkler qurğuları.

10. 10.
    Kimyəvi və hava-mexaniki köpüyün keyfiyyətinin yoxlanilmasiLaboratoriya

    Kimyəvi və hava-mexaniki köpüyün keyfiyyətinin yoxlanilmasi

11. 11.
    İş yerlərinin metereoloji parametrləri Mühazirə

    İş yerlərinin metereoloji parametrləri və onların təmini. İstehsalat otaqlarının ventilyasiyası və isidilməsi

12. 12.
    Havanin temperaturunun və nisbi nəmliyinin təyiniLaboratoriya

    Havanin temperaturunun və nisbi nəmliyinin təyini

13. 13.
    Səslərin və titrəyişlərin zərərli təsirləri Mühazirə

    Səslərin və titrəyişlərin zərərli təsirləri və onlarla mübarizə tədbirləri.

14. 14.
    İstehsalat otaqlarinin işıqlanmasıMühazirə

    İstehsalat otaqlarinin işıqlanması. Təbii işıqlandırma

15. 15.
    Təbii işiqlandirmanin təyiniLaboratoriya

    Təbii işiqlandirmanin təyini

16. 16.
    Süni işıqlandırma Mühazirə

    Süni işıqlandırmanın düzgün təşkili iş yerlərində normal görmə şəraitini təmin edir, əmək məhsuldarlığını artırır və istehsalat qəzalarının qarşısını alır

17. 17.
    Süni işiqlandirmanin hesablanmasiLaboratoriya

    Süni işıqlandırmanın hesablanması iş yerlərində normativ işıq səviyyəsinin təmin edilməsinə və təhlükəsiz əmək şəraitinin yaradılmasına imkan verir.

18. 18.
    Elektrik təhlükəsizliyinin əsaslarıMühazirə

    Elektrik təhlükəsizliyinin əsasları. Elektrik təhlükəsiz¬li¬yi¬nin təmin olunması üçün texniki və təşkilati üsullar. Elektrik təhlükəsizliyinə görə sinif¬lər.

19. 19.
    Torpaqlayıcının hesabatıLaboratoriya

    Torpaqlayıcının hesablanması elektrik qurğularının təhlükəsiz istismarını təmin edir və insanların elektrik cərəyanından qorunmasına xidmət edir.

20. 20.
    Təzyiq altında işləyən qablar və qurğular, kompressor¬lar və oxlarla işləyən zaman təhlükəsizlik tədbirləriMühazirə

    Təzyiq altında işləyən qablar və qurğular, kompressor¬lar və oxlarla işləyən zaman təhlükəsizlik tədbirləri. Kom¬¬pressorlarda baş verən partlayışın səbəbləri və qar¬şı¬sını almaq üçün tələblər. Buxar qazların tətbiqi, baş ve¬rən partlayışın səbəbi və əmələ gəl¬məsinə səbəblər. Qaz balonları ilə işləyən zaman təhlü¬kə¬siz¬lik tədbirləri və bədbəxt hadisələrin aradan qaldırılması.

21. 21.
    Sərbəst içlərSərbəst iş

    Həyat fəaliyyətinin təhlükəsizliyi (HFT) fənni haqqında anlayış və onun praktiki əhəmiyyəti HFT-nin ekoloji və erqonomik əsaslarının istehsalat mühitində tətbiqi Əmək mühafizəsi üzrə qanunvericiliyin əsaslarının təhlili və tətbiqi İstehsalatda sağlam əmək şəraitinin yaradılmasının qiymətləndirilməsi İstehsalat qəzalarının yaranma səbəbləri və onların qarşısının alınması yollarının təhlili İstehsalatda səs–küyün işçilərin sağlamlığına təsirinin təhlili İş yerlərində titrəyişləri yaradan səbəblər və onların azaldılması yolları Elektrik təhlükəsizliyinin əsaslarının istehsalatda tətbiqi Yanğın təhlükəsizliyi tədbirlərinin müəssisələrdə qiymətləndirilməsi Təzyiq altında işləyən qurğular, qaz balonları və kompressorlarla işləyərkən təhlükəsizlik qaydalarının təhlili

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.