Mühəndis dizaynına girişSillabus

Fənn kodu

İF-3936y

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

180

Semestr

Payız semestri

Akademik il

—

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) mühazirə- 15 saat, b) seminar- 30 saat, c) laboratoriya- 15 saat

Auditoriyadan kənar saatlar

a) TSİ- 90 saat, b) MRTSİ- 30 saat

“Mühəndisi dizayna giriş» fənni – mühəndis qrafikasınının bütün bölmələrini və Mühəndis dizaynına girişnın əsaslarını özündə birləşdirir və bakalavr hazırlığının əsasını təşkil edən ümumitexniki fənlərdən biridir. “Mühəndisi dizayna giriş»nın öyrənilməsində əsas məqsəd: rəqəmli hesablama kompleksləri və ənənəvi üsullarda istifadə olunan vasitələrlə cizgilərin realistik 3D modellərin alınması, 2D cizgilərin çəkilməsi, hesablan¬ması, emalı, saxlanması, redaktəsi, çapı və s ilə məşğul olan sahədir. “Mühəndisi dizayna giriş» mühəndis-texniki təhsilin formalaşması və mənimsənilməsi işində əsas fənlərdən biri sayılır. Sənaye, elmi-tədqiqat, layihə konstruktor idarələrində yeni avadanlıqlar yaradılması zamanı cizgilərin tərtibində mütəxəsislərin dərin bilik və yaradıcı əməyə malik olmaları va-cibdir. Cismin qrafiki modellərinə əsaslanan onların fəza formalarının təhlil və sintez etmək bacarığı, praktik olaraq cisimlərin qrafiki çertyojlarının təsviri şəklində həyata keçirilir.

• mühazirə
• laboratoriya işi
• interaktiv müzakirə
• seminar
• təqdimatlar

Təlim nəticəsi əlavə edilməyib.

1. 1.
   Mühəndis dizaynına girişnın predmeti. Rastr, vektor, fraktal qrafikanın formatı və proqram təminatları. Rənglər haqqında. Çertyojların tərtibi üçün bəzi standartlar.Həndəsi qurmalar. Qovuşmalar. İki xəttin, xət və çevrənin, iki çevrənin qovuşması.(M)Mühazirə
2. 2.
   Nöqtə. Nöqtənin ortoqonal proyeksiyaları. Nöqtənin xüsusi vəziyyətləri. Nöqtənin düz xəttə mənsub olması. Düz xəttin proyek¬siyaları, izləri və əsl bo¬yu-nun təyini (düzbucaqlı üçbucaq və pro¬yeksiya müstəvilərinin əvəz edilməsi üsu¬lu). İki düz xəttin fəzada qarşılıqlı vəziy-yətləri.(M)Mühazirə
3. 3.
   Müstəvinin verilmə üsulları. Düz xəttin və nöqtənin müstəviyə mənsub olması. Müs¬təvilə düz xəttin və iki müstəvinin qarşılıqlı vəziyyəti. Çoxüzlülərin ortoqo¬nal proyeksiyaları. Nöq¬tə və xətlərin çox¬üz¬lülərə mənsub¬luğu. Çox-üz¬lünün düz xət və müstə¬vilə kəsişməsi (xüsusi hal).(M)Mühazirə
4. 4.
   Fırlanma səthlərinin ortoqo¬nal proyek¬si¬yaları. Nöqtə və xətlərin fırlanma səth¬lərə mənsubluğu. Fırlanma səthlərin düz xət və müstə¬vilə kəsişməsi (xüsusi hal). Çertyojda təsvirlər: görünüşlər, kəsiklər və en kəsiklər.(M)Mühazirə
5. 5.
   Natu¬ra¬dan detalların görünüşlərinin, kəsik və en kəsiklərinin qurulması qaydası. Aksonometrik proyeksiyalar haqqında.(M)Mühazirə
6. 6.
   NDetal birləşmələri haqqında ümumi məlu¬mat. Detallarda və bir¬ləş¬mələrdə yivlərin təsviri və işarə olunması. Standart yivli detal¬ların cizgisi. Detal birləşmələrində istifadə edilən emprik düs¬tur¬lar. Qaynaq lehim və yapışqan birləşmələrinin çertyojda təsviri. Digər növ birləşmələr və ötürmələrin cizgidə təsviri.(M)Mühazirə
7. 7.
   Eskizlər və işçi çertyojlar. Yığım vahidinin tərtibi ardıcıllığı. Yığım vahidinin ümumi görünüş çertyoju şərtiliklər və sadələşmələr haqqında. Təsnifat cədvəli. Yığım vahidinin oxunması və hissə¬lərə ayrılması ardıcıllığı.(M)Mühazirə
8. 8.
   Vizualizasiya. Kamera, tekstura, material, işıqdan istifadə etmək¬lə detalların realistik (Render) təsvirlərinin alınması ardıcıllığı. Modellərin çapı. 3D modeldən avtomatik 2D cizgilərin qurulması(M)Mühazirə
9. 9.
   Çertyoj standartları: formatlar, miqyaslar, xətlərin növləri, şriftlər, materialların şərti işarələri, çertyojda ölçülərin göstərilməsi. Əsas yazının yerinə yetirilməsi. (S)Məşğələ
10. 10.
    ÇHəndəsi qurmalar. Qovuşmalar. İki düz xəttin qovuşması. Düz xətlə çevrənin və iki çevrənin qovuşması. Sadə konturların çəkil¬məsinə aid məşğələ. Sərbət işin tapşırıqlarının verilməsi və izahı (1-ci məsələ)(S)Məşğələ
11. 11.
    Maillikdən istifadə etməklə profillərin qurulması. Sərbət işin tapşırıqlarının verilməsi və izahı (2-ci məsələ)Məşğələ
12. 12.
    Çertyojların tərtibinin nəzəri əsasları. Nöqtənin ortoqonal proyek¬siyaları. Ümumi və xüsusi vəziyyətdə olan nöqtələrin təsviri Sərbət işin tapşırıqlarının verilməsi və izahı (3-ci məsələ)(S)Məşğələ
13. 13.
    Düz xəttin kompleks çertyoju, xüsusi vəziyyətləri, izləri haqqında. Proyeksiya müstəvilərinin əvəz edilməsi üsulu ilə düz xətt parçasının əsl boyunun qurulması. İki düz xəttin fəzada qarşılıqlı vəziyyətinə aid məşğələ.(S)Məşğələ
14. 14.
    Müstəvinin verilmə üsulları və xüsusi vəziyyətli müstəvilər. Düz xəttin və nöqtənin müstəviyə mənsub olması (xüsusi hal). Düz xətlə müstəvinin və iki müstəvinin kəsişməsinə aid məşğələ (xüsusi hal).(S) Məşğələ
15. 15.
    Çertyojda təsvirlər: görünüşlər, kəsiklər və en kəsiklər.(M) Səthlərin (prizma, piramida, silindr, konus) çertyojda təsviri. Nöqtə və xəttin səthlərə mənsub olması. Səthlərin müstəvi və düz xətlə kəsişməsi (xüsusi hal). sərbət işin tapşırıqlarının verilməsi və izahı (4-ci məsələ)(S)Məşğələ
16. 16.
    Çertyojda təsvirlər: görünüşlər, kəsiklər, en kəsiklər. Sadə fəza fiqurlarının görünüşlərinin qurulmasına aid fərdi tapşırıgların (FT) yerinə yetirilməsi. sərbət işin tapşırıqlarının verilməsi və izahı (5-ci məsələ, ənənəvi üsulla və AutoCAD proqramında).(S)Məşğələ
17. 17.
    Kvadrat, çevrənin və natu¬radan verilmiş detalın aksonometrik proyeksiyaları. sərbət işin tapşırıqlarının verilməsi və izahı (6-ci məsələ)Məşğələ
18. 18.
    Yivli birləşmələr. Standart yivli birləşdirici detalların cizgilərininə aid məş¬ğələ. Sİ -ün tapşırığının verilməsi (7-ci məsələ)Məşğələ
19. 19.
    Yivli birləşmələr. Emprik düsturlardan istifadə etməklə bolt, vint birləşməsi və onun elementlərinin cizgilərinin tərtibinə aid məşğələ. (S)Məşğələ
20. 20.
    Sökülməyən birləşmələr, birləşmələrin digər növləri və ötürmələr. Qaynaq, lehim, yapışqan birləşmələrinin təsviri və işarə olunmasına aid məşğələ. (S)Məşğələ
21. 21.
    Eskizlər. Eskizlər haqqında məlumat, yerinə-yetirilməsi ardıcıllığı və tətbiq sahələri. Naturadan verilmiş yivli detalın eskizinin çəkilməsi ardıcıllığı. Sİ -in tapşırığının verilməsi (9-cu məsələ)Məşğələ
22. 22.
    Yığımın ümumi görünüş cizgisi. Yığım cizgisində istifadə edilən şərtiliklər və sadələşdirmələr. Yığım vahidinin ümumi görünüş cizgi¬sinin oxunması və hissələnməsinə aid məşğələ. Sİ-in tapşırığının verilməsi (10-cu məsələ)(S)Məşğələ
23. 23.
    Yığım vahidinin ümumi görünüş cizgisinin hissələrinin AutoCAD proqramında 3D model kimi yerinə yetirilməsi və vizualizasiyası-dizaynı. İnventor əlavəsinin tətbiqilə 3D modeldən avtomatik 2D cizgilərin qurulması.(S)Məşğələ
24. 24.
    LAB. №1. Təhkükəsizlik texnikası ilə tanışlıq. AutoCAD proqramı ilə tanışlıq. Line və Mtext əmrlərindən istifadə etməklə əsas yazıların yerinə yetirilməsi və şablon kimi yadda saxlanması.Laboratoriya
25. 25.
    LAB. №2. AutoCAD proqramında 2D-də çəkmə, redaktəetmə, ölçü¬lərin qoyulması və həndəsi qurmalardan istifadə etməklə KSVS-uyğun konturların çəkilməsi və ölçülərinin qoyulması.Laboratoriya
26. 26.
    LAB. №2. AutoCAD proqramında 2D-də çəkmə, redaktəetmə, ölçü¬lərin qoyulması və həndəsi qurmalardan istifadə etməklə KSVS-uyğun konturların çəkilməsi və ölçülərinin qoyulması.Laboratoriya
27. 27.
    LAB. №3. AutoCAD proqramında verilmiş modelin iki görünüşünə görə üçüncü görünüşünün, lazımı kəsiklərinin verilməsi və stillərdən istifadə etməklə ölçülərin qoyulması.Laboratoriya
28. 28.
    LAB. №3. AutoCAD proqramında verilmiş modelin iki görünüşünə görə üçüncü görünüşünün, lazımı kəsiklərinin verilməsi və stillərdən istifadə etməklə ölçülərin qoyulması.Laboratoriya
29. 29.
    LAB. №4. AutoCAD proqramında 3D modellərin yaradılması, redak¬təsi və realistik görünüş üçün vasitələrdən istifadə etməklə verilmiş 3D modelin qurulması, dizaynı, avtomatik 2D cizgilərinin alınması, çapı.Laboratoriya
30. 30.
    LAB. №4. AutoCAD proqramında 3D modellərin yaradılması, redak¬təsi və realistik görünüş üçün vasitələrdən istifadə etməklə verilmiş 3D modelin qurulması, dizaynı, avtomatik 2D cizgilərinin alınması, çapı.Laboratoriya
31. 31.
    1-ci tapşırıq: Həndəsi qurmalardan istifadə etməklə yastı konturların cizgisinin çəkilməsi.Sərbəst iş
32. 32.
    2-ci tapşırıq: Maillikdən istifadə etməklə yastı konturların cizgisinin çəkilməsi.Sərbəst iş
33. 33.
    3-cü tapşırıq: Verilmiş koordinatlarla nöqtənin hər üç proyeksiyasının epürdə və fəzada qurulması.Sərbəst iş
34. 34.
    4-cü tapşırıq: Xüsusi vəziyyətdə verilmiş müstəvilə kəsilmiş fəza fiqu¬runun hər üç proyeksiyasının qurulmasıSərbəst iş
35. 35.
    5-ci tapşırıq: İki görünüşə görə üçüncü görünüşün qurulması və kəsik¬lərin verilməsi.Sərbəst iş
36. 36.
    6-ci tapşırıq: Əyani təsvirlə verilmiş modelin lazımı kəsik verməklə hər üç görünüşünün çəkilməsi.Sərbəst iş
37. 37.
    7-ci tapşırıq: Sökülə bilən birləşmələrdə istifadə edilən standart birləş¬dirici detalların ölçülərini standartdan seçməklə çəkilməsi.Sərbəst iş
38. 38.
    8-ci tapşırıq: Əyani təsvirlə verilmiş sökülməyən birləşmənin görünüş¬lərinin və kəsiklərinin qurulmasıSərbəst iş
39. 39.
    9-cu tapşırıq: Naturadan verilmiş detalın eskizinin çəkilməsi.Sərbəst iş
40. 40.
    10-cu tapşırıq: Verilmiş yığım vahidinin ümumi görünüş çertyojundan bir ədəd detalın eskizinin çəkilməsi.Sərbəst iş

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.