PsixologiyaMövzu planı

Müasir psixologiya insanın psixi proseslərini, davranışını, şəxsiyyətini və fəaliyyətini öyrənən elmdir. Onun əsas vəzifələri psixi hadisələri izah etmək, proqnozlaşdırmaq və insanın inkişafına dəstək verməkdir.

Psixologiyada müşahidə, eksperiment, sorğu, müsahibə, test, anket və fəaliyyət məhsullarının təhlili kimi metodlardan istifadə olunur. Bu metodlar psixi proseslərin obyektiv öyrənilməsini təmin edir.

Fəaliyyət insanın məqsədyönlü hərəkətlərinin, davranış isə onun xarici mühitə verdiyi reaksiyaların məcmusudur. Hər ikisi insanın tələbat və motivləri ilə əlaqəlidir.

Ünsiyyət insanlar arasında informasiya, hiss və fikir mübadiləsini təmin edən sosial-psixoloji prosesdir. O, verbal və qeyri-verbal vasitələrlə həyata keçirilir.

Duyğular insanın ətraf aləmdə baş verən hadisələrə münasibətini əks etdirən psixi proseslərdir. Onlar müsbət və mənfi xarakter daşıya bilər.

Qavrayış hiss orqanları vasitəsilə alınan məlumatların beyində bütöv şəkildə əks olunması prosesidir. O, insanın əvvəlki təcrübəsindən də təsirlənir.

Təfəkkür insanın problemləri həll etməsinə, ümumiləşdirmə və nəticə çıxarmasına imkan verən ali idrak prosesidir.

Təxəyyül insanın əvvəlki təcrübəsinə əsaslanaraq yeni obrazlar yaratmaq qabiliyyətidir. O, yaradıcı fəaliyyətin vacib tərkib hissəsidir.

Hisslər insanın davamlı emosional münasibətlərini, emosional hallar isə müəyyən vəziyyətlərdə yaranan qısamüddətli emosional reaksiyaları ifadə edir.

Temperament insanın psixi fəaliyyətinin dinamik xüsusiyyətlərini müəyyən edən anadangəlmə fərdi xüsusiyyətdir. Əsas temperament tipləri sanqvinik, xolerik, fleqmatik və melanxolikdir.

Xarakter insanın həyat boyu formalaşan və onun davranışını müəyyən edən fərdi psixoloji xüsusiyyətlərin məcmusudur.

Qabiliyyətlər insanın müəyyən fəaliyyət sahəsində uğur qazanmasını təmin edən fərdi psixoloji xüsusiyyətlərdir. Onlar irsi meyillər və təlim nəticəsində inkişaf edir.

İradə insanın məqsədinə çatmaq üçün çətinlikləri aradan qaldırmasını təmin edən şüurlu psixi prosesdir.

Yaş psixologiyası insanın müxtəlif yaş dövrlərində psixi inkişaf qanunauyğunluqlarını öyrənir. Onun vəzifəsi yaş xüsusiyyətlərini araşdırmaq və inkişafı dəstəkləməkdir.

İlk gənclik dövrü şəxsiyyətin formalaşdığı, dünyagörüşünün, peşə seçiminin, müstəqilliyin və özünüdərkin inkişaf etdiyi mühüm mərhələdir. Bu dövrdə emosional və sosial dəyişikliklər daha qabarıq olur.